του Νίκου Παλάτου

Το έχετε καημό να ζούσατε τον καιρό της Μαρίας Αντουανέτας; Ονειρεύεστε πως τα πίνατε στα bar με τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ; Θέλετε για κάποιον λόγο να βιώσετε πώς ήταν ο κόσμος την εποχή του Ναζισμού; Όποια περίοδο της ανθρωπότητας ή της δικής σας ζωής και να επιθυμείτε να (ξανα)ζήσετε, μπορεί να την κάνει «πραγματικότητα» για εσάς η εταιρεία Time Travelers. Όχι με ταξίδια στον χωροχρόνο κατά το δοκούν α λα «Όσα Φέρνει ο Χρόνος» (2013) και κόλπα επιστημονικής φαντασίας σε στυλ «Ολικής Επαναφοράς» (1990), αλλά με έναν παραδοσιακό, χειροποίητο τρόπο. Κάτι σαν αυτό που πρόσφερε στους πελάτες του το θεματικό πάρκο του «Westworld» (1973), με τη διαφορά ότι εδώ δεν υπάρχουν robots που ενδέχεται να εξεγερθούν εάν κάτι πάει στραβά.

Ο ιθύνων νους της επιχείρησης, Αντουάν, λειτουργεί ως σκηνοθέτης ενός ιδιότυπου «Truman Show» (1998), αναπαριστώντας σαν σε κινηματογραφικό set με σκηνικά, κοστούμια, ηθοποιούς και κομπάρσους την εποχή που οι πελάτες του έχουν ζητήσει, ωθώντας τους είτε να δώσουν σάρκα και οστά στη φαντασία τους, είτε να χαθούν σε νοσταλγικές αναμνήσεις. Είναι από παλιά θαυμαστής του έργου του ευρισκόμενου σε πολυετή πλέον απραξία σκιτσογράφου Βικτόρ, που έχει βρεθεί στη δυσάρεστη αυτή θέση καθώς η εφημερίδα στην οποία επί χρόνια εργαζόταν δεν χρειάζεται άλλο τις υπηρεσίες του, ένεκα της επανάστασης του διαδικτύου που ουδόλως μπορεί να συλλάβει και να κατανοήσει. Ακόμη χειρότερα, ο άνθρωπος ο οποίος τον απέλυσε είναι ο επί χρόνια καλύτερός του φίλος Φρανσουά, που μάλιστα εν είδει κοινού μυστικού διατηρεί πολύμηνη σχέση με τη γυναίκα του! Θεωρώντας πως μια «επανάληψη» της πρώτης του γνωριμίας με τη σύζυγο του, Μαριάν, ίσως σώσει τον γάμο του, αποδέχεται τη σχετική πρόσκληση, δίνει οδηγίες για το πώς ακριβώς ήταν η γειτονιά της Λυών όπου γνωρίστηκαν το 1974 και μπαίνει σταδιακά στο πετσί του ρόλου του, έχοντας σαν «συμπρωταγωνίστρια» την αποξενωμένη γυναίκα τού Αντουάν ονόματι Μαργκό, η οποία συχνά πυκνά κάνει μεροκάματα στις παραγωγές του. Η βουτιά στην «Belle Époque» της ζωής του θα λειτουργήσει άραγε σαν σανίδα σωτηρίας για τον έγγαμο βίο του ή τα όρια ανάμεσα σε πραγματικότητα και φαντασία θα αρχίσουν να παίζουν περίεργα παιχνίδια στο μυαλό του;

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι φαντασιώσεις χρησιμοποιούνται σαν «εργαλείο» θεραπείας στον κινηματογράφο, εξεταζόμενες υπό το πρίσμα του κινδύνου που πιθανόν να κρύβεται όταν τα σύνορα αλήθειας και ψευδαίσθησης μπερδεύονται μεταξύ τους. «Το Παιχνίδι» (1997) του Ντέιβιντ Φίντσερ έκανε κάτι ανάλογο από καθαρά θριλερική σκοπιά ασφαλώς, με τον Νικολά Μπεντός να προσεγγίζει εδώ το θέμα αυτό με μία ρομαντική, feelgood διάθεση, που αν θα μπορούσε να παραλληλιστεί με κάτι από τα πρόσφατα χρόνια, είναι με το σεναριακό και σκηνοθετικό ύφος του Ρίτσαρντ Κέρτις, προτάσσοντας το εξής απλό: εάν θέλεις να φτιάξεις ή να βελτιώσεις το παρόν, ρίξε μια ματιά στο παρελθόν (υπό μία πιο ευρεία έννοια, για κάτι ανάλογο μιλούσε και το φετινό «Yesterday»).

Ο Βικτόρ εμφανίζεται σταθερά βέβαιος πως οι καλύτερες μέρες του είναι πια μία μακρινή γι’ αυτόν ανάμνηση. Αδυνατεί να συμβαδίσει με τις τεχνολογικές εξελίξεις, δεν θέλει να καταλάβει τι είναι οι streaming πλατφόρμες με τις οποίες ο γιος του ανακατεύεται, ούτε φυσικά δύναται να αντιληφθεί πώς διάολο υπάρχει κόσμος που διαβάζει βιβλία που δεν είναι τυπωμένα σε χαρτί. Η επιστροφή στα νεανικά, γεμάτα ζωντάνια γι’ αυτόν χρόνια, τότε που οι ανθρώπινες σχέσεις ήταν ανεπιτήδευτες, δείχνει να λειτουργεί ευεργετικά, με τον ίδιο να φαίνεται πως έχει πάντα στο μυαλό του ότι όλο αυτό δεν είναι πραγματικότητα αλλά ένα «παιχνίδι». Το παιχνίδι, όμως, θα πάρει μία άλλη τροπή όταν η γοητεία της Μαργκό τον χτυπήσει κατακούτελα, κάνοντάς τον να υποκύψει στα κάλλη τής… «Μαριάν» όπως ήταν πριν από σαράντα και πλέον χρόνια! Χειρίζεται έξυπνα την προοπτική αυτή ο Μπεντός, καθώς δείχνει πως ελέγχει απόλυτα σκηνοθετικά (μέσω του… alter ego του, Αντουάν) την πορεία τού ρομάντζου σε παρόν και «παρελθόν», χωρίς να αφήνει το φιλμ του να ξεφύγει άτσαλα στα χωράφια του σινεμά του φανταστικού. Η εμμονή τού Βικτόρ με τη νεότερη εκδοχή της γυναίκας του περισσότερο έχει να κάνει με τη δική του ανάγκη να επιστρέψει (έστω κατ’ αυτόν τον αδόκιμο τρόπο) στον καιρό της νιότης του, παρά σε αδυναμία κατανόησης της πραγματικότητας.

Ο Μπεντός διανθίζει με σαρκαστικό χιούμορ την πλοκή (με τον Ντανιέλ Οτέιγ να βρίσκεται μετά από καιρό στο στοιχείο του και εντελώς μέσα στο πνεύμα του ρόλου), πετάει εδώ κι εκεί μερικά καρφιά πολιτικής φύσης, ενώ αφήνει την Ντοριά Τιγιέ να αλωνίζει με τον αέρα φτασμένης star, κάτι που η νεαρή Γαλλίδα (σύντροφος του Μπεντός στη ζωή) καταφέρνει να φέρει εις πέρας με χαρακτηριστική άνεση. Το δε στήσιμο της δεκαετίας του ’70 είναι πειστικότατο, κάτι που ο auteur είχε δείξει πως «έχει» (με τη συγκεκριμένη περίοδο ειδικά) από το ντεμπούτο του κιόλας, το «Ο κύριος & η κυρία Αντελμάν» (2017). Εκεί που αστοχεί είναι σε κάποιες λεπτομέρειες των υποπλοκών του σεναρίου του, τις οποίες δεν έχει δουλέψει και τόσο καλά, με αποτέλεσμα να στέκουν ελαφρώς έωλες. Η σχέση ανάμεσα σε Αντουάν και Βικτόρ, που από την πρώτη στιγμή μαθαίνουμε δια στόματος του πρώτου πως ανάγεται σε κάτι σπουδαίο από το παρελθόν, δεν αιτιολογείται επαρκώς, ενώ ούτε η παράλληλη ιστορία άλλου πελάτη της Time Traveler που κινείται στον ίδιο χωροχρόνο προσφέρει κάτι το ουσιαστικό, πέραν μιας επιπλέον (απαραίτητης;) γλυκόπικρης πινελιάς.