FreeCinema

Follow us

ΕΥΤΥΧΙΑ (2019)

  • ΕΙΔΟΣ: Βιογραφικό Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Άγγελος Φραντζής
  • ΚΑΣΤ: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Κάτια Γκουλιώνη, Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Θάνος Τοκάκης, Ντίνα Μιχαηλίδου, Παύλος Ορκόπουλος, Ευαγγελία Συριοπούλου, Λίλα Μπακλέση, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Ευγενία Σαμαρά, Γιάννης Δρακόπουλος, Αντώνης Λουδάρος, Κρατερός Κατσούλης, Ματθίλδη Μαγγίρα, Χρύσα Ρώπα, Φοίβος Δεληβοριάς, Χάρης Μαυρουδής, Λεωνίδας Κακούρης, Κατερίνα Διδασκάλου
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 123'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: TANWEER

Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου ήταν η γυναίκα που έγραψε τους στίχους για μερικές από τις μεγαλύτερες και πιο αξιομνημόνευτες επιτυχίες στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Αυτή είναι η ζωή της.

Ζούμε με τα τραγούδια. Τα τραγούδια, θέλοντας και μη, γίνονται το «soundtrack» της ζωής μας. Η επανάληψη τα μετατρέπει (έως και) σε μέρος του λόγου μας. Οι στιγμές τα κάνουν πιο δικά μας. Η μνήμη τα συνδέει με το βίωμα. Προσωπικά, δεν έχω την καλύτερη σχέση με τα ελληνικά τραγούδια. Δηλαδή, δεν είμαι (καθόλου) το είδος του θεατή που θα μπορούσε να «πιάσει» ή (και) να αγγίξει η «Ευτυχία» του Άγγελου Φραντζή. Αλλά σέβομαι τη σημασία που έχουν τα τραγούδια στη ζωή των ανθρώπων. Και από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε τούτο το έργο, ένιωσα ένα ανεξήγητο βούρκωμα στα μάτια, βλέποντας το φιλμ να με πηγαίνει πίσω στις ρίζες. Όχι του Μικρασιατικού δράματος, αλλά σ’ εκείνες των τραγουδιών της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου.

Αυτή εδώ η ταινία μας αφηγείται με εντελώς ξεκάθαρο, βατό και «απλοϊκό» τρόπο δύο πράγματα: πώς ήταν η ζωή αυτής της γυναίκας και πώς έγραφε τα τραγούδια της. Ο χειρισμός του σεναρίου και ο τρόπος με τον οποίο η σκηνοθεσία το οπτικοποιεί και του δίνει ψυχή, δηλώνουν μία αφοσίωση στο πρόσωπο της ηρωίδας και εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό. Η «Ευτυχία» δεν είναι ένα έργο περιόδου που επιχειρεί να καταγράψει την κοινωνικοπολιτική κατάσταση των δεκαετιών στις οποίες έζησε η Παπαγιαννοπούλου, αλλά ένα «μικροσκόπιο» που στέκει πάνω από αυτόν τον άνθρωπο. Και ακολουθεί την πορεία του. Το κάνει και μεταφορικά αυτό, βάζοντάς μας να παρακολουθήσουμε μία τιμητική γιορτή / βράβευση της Παπαγιαννοπούλου, συμβάν το οποίο «διακόπτει» τη ροή του έργου σαν ένα «best of» χαρακτήρων που πέρασαν από τη ζωή της, για να σε κάνει (σταδιακά) να συνειδητοποιήσεις ότι πρόκειται για ένα είδος «κατευόδιου» γι’ αυτό το ιστορικό παρελθόν και τα πρόσωπα που πλαισίωσαν την καθημερινότητα και τον προσωπικό βίο της ηρωίδας. Κι αυτό είναι ένα εξαιρετικό εύρημα, το οποίο δίνει και μία πραγματική σκηνή ανθολογίας, όταν η Ευτυχία της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη αποχαιρετά (από το έργο) την Ευτυχία της Κάτιας Γκουλιώνη (συνοδεία της μητέρας της ηρωίδας), ώστε να πάρει τα ηνία του ρόλου στην πιο ενήλικη περίοδο της ζωής της. Είναι και η πρώτη φορά που δεν πρόκειται να μείνει μάτι στεγνό μέσα στην κινηματογραφική αίθουσα…

Η «Ευτυχία» ξεκινά από τον ξεριζωμό των δικών μας ανθρώπων στη Σμύρνη του ’22. Η Παπαγιαννοπούλου, με τη μάνα και τις δυο κόρες της, βρίσκει στην Αθήνα σχεδόν ό,τι ποθεί χάρη στον σχετικά εύπορο σύζυγό της, τον οποίο όμως δεν αγαπά πια (ή και ποτέ, ίσως). «Σκληρό καρύδι» γυναίκας, ανυπόταχτη, ονειροπόλα, γραμματιζούμενη, με κουλτούρα και με ροπή προς τις Τέχνες, η Παπαγιαννοπούλου επιδιώκει τη φυγή από τη συζυγική αιχμαλωσία και αναζητά έναν άλλο τρόπο ζωής, αρχικά μέσω της υποκριτικής. Θα προσεγγίσει τη Μαρίκα Κοτοπούλη και θα της ζητήσει την όποια δουλειά στο θέατρό της, θα έχει έναν ερωτικό δεσμό με τον ηθοποιό Νίκο Αλεξίου, ο οποίος θα την πάρει μαζί του στα μπουλούκια, όμως σύντομα θα καταλάβει πως δεν γεννήθηκε για τέτοια. Πίσω στην Αθήνα, ο σύζυγός της δεν της δίνει διαζύγιο και την αφήνει να φύγει μονάχα με τη μία από τις κόρες τους, φορτώνοντας στην Παπαγιαννοπούλου την πρώτη ουσιαστική δυστυχία της ζωής της. Ταυτόχρονα, τα χαρτάκια στα οποία σημειώνει διαρκώς στίχους, δείχνουν πως μπορούν να φανούν πιο χρήσιμα για το μέλλον της.

Από τη στιγμή που στο πλάνο μπαίνει ο Βασίλης Τσιτσάνης και η Παπαγιαννοπούλου δείχνει να τραβάει την προσοχή των συνθετών του λαϊκού τραγουδιού, η ηρωίδα ωριμάζει όλο και περισσότερο, απολαμβάνει την ανεξαρτησία της και βρίσκει και την αληθινή αγάπη στο πρόσωπο ενός μπάτσου με… λογοτεχνικά ενδιαφέροντα και γνώσεις! Και το έργο προχωρά με μία αβίαστη αφήγηση μέσα στα χρόνια, παρακολουθώντας τον στενό της κύκλο, τα πρόσωπα τα συγγενικά κι εκείνα που ο δρόμος της ζωής φέρνει μπροστά σου και στέκονται κοντά σου μέχρι… ο θάνατος να σας χωρίσει.

Είναι αξιοθαύμαστο αυτό που έχει καταφέρει η Κατερίνα Μπέη στο σενάριο, σε συνδυασμό με το πόσο καλά έχει «κάτσει» πάνω του σκηνοθετικά ο Φραντζής. Μιλάμε για συνεργασία η οποία αποδίδει και δίνει ένα φιλμικό αποτέλεσμα που κυλά με τρόπο που σπάνια έχουμε δει στο ελληνικό σινεμά (δεν τολμώ να μετρήσω τα έτη…). Η «Ευτυχία» είναι μία ταινία ανθρωποκεντρική, που προσεγγίζει την ηρωίδα της με γνήσια εσωτερικότητα, λεπτοδουλεμένη και στη σκιαγράφηση του χαρακτήρα και στα λόγια που ξεστομίζουν οι δύο ηθοποιοί που την υποδύονται. Τι να πρωτοπείς για την Κάτια Γκουλιώνη και την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη; Η πρώτη συστήνει την Ευτυχία του έργου, γεννάει τον ρόλο από το μηδέν (και γι’ αυτό αξίζει ένα μεγαλύτερο «μπράβο» αναγνώρισης), ολοκληρώνει το… ηλικιακό «χρέος» της σε αυτόν και δίνει ένα απλόχερο και γερό πάτημα στην Καραμπέτη για να πάρει τα ηνία της ιστορίας και να οδηγήσει το φιλμ στις πιο τραγικές του κορυφώσεις. Εδώ δεν τίθεται ζήτημα του τύπου «Ποια είναι η καλύτερη;», αλλά μονάχα ένα προσωπικό, εντελώς υποκειμενικό γούστο (μεγαλύτερης) ταύτισης με τη μία ή την άλλη ηθοποιό. Και οι δύο κάνουν την καλύτερη κινηματογραφική εμφάνιση της καριέρας τους (μέχρι στιγμής). Πόσο κρίμα που στην Ελλάδα δεν διαθέτουμε βραβεία ποιότητας και σημασίας αντίστοιχης με τις ερμηνείες τους…

Σε επίπεδο παραγωγής, η «Ευτυχία» είναι κάτι το υποδειγματικό. Ο Γιάννης Δρακουλαράκος φωτίζει και… «κλείνει» τα κάδρα του (ειδικά στον σκόπελο που λέγεται εξωτερικά…) με γνώση και εξυπνάδα, προστατεύοντας το σύνολο του έργου, το σκηνογραφικό κομμάτι είναι σχεδόν αλάνθαστο και τίμιο (στο πλαίσιο ενός budget που ούτε μπορεί να εκτοξευτεί «στο Θεό» εν Ελλάδι και σε μία Αθήνα διόλου φιλική στο γύρισμα ταινίας περιόδου), το casting είναι επιπέδου «ένας κι ένας» και λειτουργεί θαυμαστά σαν σύνολο, με δεύτερους ρόλους που δεν προλαβαίνεις να ξεχωρίσεις. Μεγάλος κερδισμένος ο Λουκάς του Θάνου Τοκάκη, δίπλα στα δύο κορίτσια που υποδύονται τις κόρες της Παπαγιαννοπούλου, την Ευαγγελία Συριοπούλου και τη Λίλα Μπακλέση. Θα μπορούσα να κατονομάσω και άλλους ηθοποιούς, αλλά φοβάμαι ότι θα πρέπει να γράψω… τους πάντες!

Μίλησα μονάχα για μία σκηνή ανθολογίας. Έχει περισσότερες η «Ευτυχία». Κρατάτε πρόχειρο ένα μαντίλι όταν ακούσετε το «Όνειρο Απατηλό» (με τη φωνή του Κώστα Τριανταφυλλίδη, σε μία διασκευή ποίημα) και το «Δυο Πόρτες Έχει η Ζωή» (με τη φωνή της Ασπασίας Στρατηγού), γιατί αυτές τις σκηνές θα τις νιώσετε με την καρδιά σας και θα τις πάρετε μαζί σας φεύγοντας από τον κινηματογράφο. Όπως κι εκείνο το στιγμιαίο βλέμμα της Καραμπέτη, που κρυφοχαμογελά μέσα στο σύννεφο του καπνού από το τσιγάρο της, στο λυτρωτικό φευγιό της ηρωίδας. Με τις… περασμένες της αγάπες. Υπέροχο σινεμά. Δικό μας. Επιτέλους.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

«Ευτυχία». Αυτό που λέει ο τίτλος. Την πρώτη φορά που την είδα, βγήκα από την προβολή με μία αίσθηση ότι παρακολούθησα ελληνική ταινία πολύ καλύτερη από αυτό που αξίζει το ντόπιο, λαϊκό, mainstream και μέσο κοινό του σήμερα. Εκείνο που έχει γαλουχηθεί από μετριότατες τηλεοπτικές σειρές και δεν ξέρει να ξεχωρίζει την ποιότητα ούτε στα πιο βασικά κι απλά πράγματα της κινηματογραφίας. Στη δεύτερη θέαση της ταινίας, απλά, ήθελα να το επιβεβαιώσω. Και να το πιστέψω. Η «Ευτυχία» διαθέτει άριστα υλικά, δύο μεγάλες πρωταγωνίστριες (και ένα έξοχο ensemble καστ) που ερμηνευτικά απογειώνουν την ιστορία της στιχουργού Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, μαστορικό σκηνοθετικά χειρισμό του σεναρίου, δέσιμο των τραγουδιών με την ιστορική μνήμη αλλά και τα βιώματα ενός λαού (χωρίς να κάνει focus σε γεγονότα, μα πρωτίστως σε ανθρώπους, επώνυμους και μη) και δραματικές κορυφώσεις που θα συγκινήσουν με ειλικρίνεια. Όσο για τους ανθρώπους του χώρου, ας δουν επιτέλους τι θα πει φροντίδα στην παραγωγή και νοιάξιμο να βγει καλή ταινία κι ας έχουν (πλέον) την «Ευτυχία» ως το υπόδειγμα (πόσω μάλλον για τούτο το genre) με το οποίο θα (πρέπει να) συγκρίνονται στο μέλλον. Δεν είναι η ανακάλυψη του γαμημένου τροχού! Είναι σινεμά για τον κόσμο. Μαζικό. Φτιαγμένο με σεβασμό προς τον κόσμο. Που πρέπει να κάνει τη μεγάλη έξοδο.


MORE REVIEWS

ΜΑΝΤΕΨΕ ΠΟΙΟΣ ΗΡΘΕ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΣΟΥ;

Η οικογενειακή μάζωξη για τον εορτασμό των εβδομηκοστών γενεθλίων της μαμάς παίρνει άβολη τροπή, όταν σε αυτήν καταφθάνει η ψυχολογικά ασταθής και εξαφανισμένη τα τελευταία χρόνια κόρη της.

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΤΡΥΠΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

Πρώην φίρμα του λαϊκού τραγουδιού, που τα πήρε κρανίο και τα γάμησε όλα στην Αθήνα, πλέον ζει στην επαρχία με καταχρεωμένο σκυλάδικο, γκρίνια μανούλας και παντρεμένη γκόμενα την οποία θέλει να «κλέψει». Εκείνη θα διαπράξει το τελευταίο κυριολεκτικά, αδειάζοντας 1.000.000 ευρώ από το χρηματοκιβώτιο του συζύγου της. Ο τελευταίος αναζητά το σκαστό ζευγάρι και ζητά τη βοήθεια της δικής του μανούλας…

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ

Ακόμα πληγωμένος από τον χωρισμό του με τη σύζυγό του, ο οξύθυμος και εθισμένος στο αλκοόλ Τζακ Κάνινγκχαμ δέχεται την πρόσκληση να γίνει ο προπονητής της ομάδας basketball του παλιού του σχολείου, στο οποίο ο ίδιος είχε διαπρέψει ως αθλητής και παίκτης. Θα βρει έτσι τον δρόμο για τη σωτηρία του;

ΣΚΟΤΕΙΝΑ ΝΕΡΑ

Ένας μεγαλοδικηγόρος τα βάζει με μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες χημικών όταν συνειδητοποιεί το μέγεθος και την έκταση της περιβαλλοντικής ζημιάς που αυτή έχει προκαλέσει επί δεκαετίες.

ΦΥΓΑΜΕ

Σε ένα φανταστικό σύμπαν που θυμίζει αρκετά τη δική μας καθημερινότητα, δύο έφηβα αδέλφια… ξωτικά έχουν λιγότερο από 24 ώρες ώστε να ολοκληρώσουν ένα ξόρκι και να δουν τον νεκρό τους πατέρα για μια τελευταία φορά.