FreeCinema

Follow us

Τι είναι μια cult ταινία; Πόσο σκουπίδι μπορεί ή πρέπει να είναι; Από ποιον πλανήτη έρχεται και γιατί χρειάζεται να τη λατρέψεις; Μια στήλη που… εγκληματεί, για να σου δώσει τις καλύτερες απαντήσεις γύρω από κινηματογραφικά αξιοπερίεργα και τίτλους που αξίζει να μάθεις πως υπάρχουν. Αρκετά συχνότερα… για τους λάθος λόγους!

ΤΟ ΚΟΛΠΟ (1971)

($)

  • ΕΙΔΟΣ: Περιπέτεια Υποκόσμου
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ρίτσαρντ Μπρουκς
  • ΚΑΣΤ: Γουόρεν Μπέιτι, Γκόλντι Χον, Γκερτ Φρόμπε, Ρόμπερτ Γουέμπερ, Σκοτ Μπρέιντι, Άρθουρ Μπράους

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, η καριέρα του Γουόρεν Μπέιτι βρέθηκε σε ένα μάλλον αναπάντεχο σταυροδρόμι. Η τεράστια εμπορική αλλά και καλλιτεχνική επιτυχία του «Μπόνι και Κλάιντ» (1967), με τον ίδιο μάλιστα να καρπώνεται διπλό μερίδιο από το σουξέ του φιλμ (αφού εκτός από πρωταγωνιστής ήταν και παραγωγός του), τον έκανε να είναι πολύ προσεκτικός στις επόμενες κινήσεις του. Τόσο προσεκτικός, που στο τέλος έφτασε να συμπληρώσει ούτε λίγο ούτε πολύ… τριετή αποχή από την κινηματογραφική βιομηχανία! Επανεμφανίστηκε με συμπρωταγωνίστρια την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στο ρομαντικό δράμα «Το Παιχνίδι του Έρωτα και του Πόθου» (1970), το οποίο σημείωσε παταγώδη αποτυχία, αποσπώντας και αρνητικότατες κριτικές. Το offbeat γουέστερν του Ρόμπερτ Όλτμαν «Η Έντιμος Κυρία και ο Χαρτοπαίχτης» (1971) που ακολούθησε, γνώρισε διθυραμβική υποδοχή από τους κριτικούς (ανεξήγητα, αν ρωτάς κι εμένα), το κοινό όμως δεν το υποδέχθηκε με την ίδια θέρμη (για τα «καλλιτεχνικά» μέτρα του, βέβαια, το φιλμ δεν πήγε και εντελώς χάλια στο box-office).

Τούτο «Το Κόλπο», που ήρθε καπάκι την ίδια χρονιά, έμοιαζε να έχει τις τέλειες προϋποθέσεις ώστε να επαναφέρει τον Μπέιτι στον δρόμο της εμπορικής δόξας του «Μπόνι και Κλάιντ». Πρόκειται για ταινία απάτης και εγκλήματος (heist movie, που λέμε και εις την ελληνικήν…), με πρωταγωνιστή έναν άσσο στο «παραμύθι», σύμβουλο ασφαλείας τραπεζών, ο οποίος εκμεταλλευόμενος τις εκ των έσω γνώσεις των αντικλεπτικών συστημάτων που ο ίδιος εγκαθιστά, έχει βάλει μπρος σχέδιο ώστε να πραγματοποιήσει την τέλεια ληστεία σε υποκατάστημα όπου μόλις έχει ολοκληρώσει τις σχετικές εργασίες. Ένας ρόλος που έμοιαζε κομμένος και ραμμένος για τον Μπέιτι, ο οποίος στο πλευρό του εδώ είχε και την Γκόλντι Χον, όπερ το πιο φρέσκο γυναικείο όνομα του Χόλιγουντ της εποχής εκείνης, με τις δάφνες της κατάκτησης βραβείου Όσκαρ (δεύτερου ρόλου) για την εμφάνιση της στο «Αγκάθι» (1969) να είναι ακόμα νωπές στο κεφάλι της. Η Χον υποδύεται ένα φαινομενικά αφελές call girl που λειτουργεί σαν δεξί χέρι του εγκεφάλου του μεγάλου κόλπου, προσφέροντάς του στο πιάτο το βουτηγμένο στην παρανομία πελατολόγιο της, καθώς και το βρώμικο χρήμα που αυτό διακινεί μέσω τραπεζικών θυρίδων. Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο έμπειρος και καλός επαγγελματίας Ρίτσαρντ Μπρουκς, ο οποίος ναι μεν ειδικευόταν στα δράματα, όταν όμως είχε δοκιμάσει και κάτι καθαρά ψυχαγωγικό προ ετών με το γουέστερν «Οι Επαγγελματίες» (1966), είχε περάσει τις εξετάσεις με χαρακτηριστική άνεση. Τα γυρίσματα ανέδυαν έναν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, μιας και πραγματοποιήθηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου στο Αμβούργο (με σκηνές ακόμα και εντός των κακόφημων strip club της Ρίπερμπαν), το αξιοπρόσεκτο jazzy score ανέλαβε ο μεγάλος Κουίνσι Τζόουνς, αλλά η ταινία… πέρασε και δεν ακούμπησε!

Παρακολουθώντας την ξανά τόσα χρόνια μετά, για τις ανάγκες του κειμένου, έβγαλα το συμπέρασμα πως επρόκειτο περί αδικίας. «Το Κόλπο» δεν είναι το καλύτερο heist που έχει γυριστεί στα χρονικά του είδους, όμως στέκει στο πέρασμα του χρόνου σαν ένα έξυπνο και άκρως ψυχαγωγικό φιλμ. Η αλήθεια είναι πως χάνει την ευκαιρία να κάνει την πρώτη καλή εντύπωση, μιας και στο ξεκίνημά του ο Μπρουκς μάλλον παρασύρεται από το weird ψυχεδελικό πνεύμα των early ‘70s. Η εισαγωγή των χαρακτήρων μέσω ύποπτων δοσοληψιών και περίεργων συναντήσεων γίνεται με έναν τρόπο που περισσότερο μπέρδεμα δημιουργεί παρά ίντριγκα, αφήνοντας παράλληλα τον θεατή με απορίες σχετικά με το νόημα των όσων διαδραματίζονται. Από τη στιγμή, όμως, που ο (μικρός) σκόπελος της βραδυφλεγούς αρχής ξεπερνιέται, ο Μπρουκς δείχνει πως έχει τα πάντα υπό έλεγχο, φτιάχνοντας σασπένς και ενίοτε κλειστοφοβική αγωνία (στη σεκάνς της ληστείας, αν μη τι άλλο), με την πλοκή να προχωρά σταθερά σαν καλοκουρδισμένη μηχανή. Το σχέδιο απαλλοτρίωσης των θυρίδων είναι ευρηματικό μέσα στην απλοϊκότητά του, το twist που φέρνει τα πάνω κάτω σερβίρεται με πειθώ, το δε ανελέητο ανθρωποκυνηγητό του τελευταίου μέρους ναι μεν θα ταίριαζε καλύτερα σε δρομείς μεγάλων αποστάσεων (μιλάμε για χιλιόμετρα τρεξίματος), προσφέρει όμως ένα αληθινά σπάνιο ημίωρο crescendo καταδίωξης με πάσης φύσεως μεταφορικά μέσα. Παρ’ όλα αυτά τα ωραία και γοητευτικά, «Το Κόλπο» παραγνωρίστηκε εντελώς, με τον Μπέιτι να οδηγείται σε εκ νέου… τριετή αποχή από τον κινηματογράφο. Επέστρεψε με την «Υπόθεση Πάραλαξ» (1974) του Άλαν Πάκουλα και για την επόμενη περίπου δεκαετία δεν κοίταξε πίσω. Έπειτα ήρθε το «Ιστάρ» (1987) της Ιλέιν Μέι. Εδώ η κινηματογραφική βιομηχανία σήκωσε χέρια και πόδια ψηλά!

TRIVIA

  • «Το Κόλπο» είναι μία από τις ελάχιστες ταινίες με τίτλο ο οποίος δεν αποτελείται από κάποια λέξη (ή λέξεις), αλλά από ένα σύμβολο («$»). Ίσως κι αυτό να έπαιξε ρόλο στην αποτυχία της. Στην Αγγλία, πάντως, προβλήθηκε με τον τίτλο «The Heist».
  • Ο Γκερτ Φρόμπε, ο οποίος υποδύεται τον Διευθυντή της τράπεζας που έχει μπει στο στόχαστρο του Γουόρεν Μπέιτι, σε μία κρίσιμη στιγμή της πλοκής αναγκάζεται να κρατήσει στα χέρια του μία ράβδο χρυσού. Κλείσιμο του ματιού στον «Χρυσοδάκτυλο» (1964) του Τζέιμς Μποντ, άραγε;
  • Εκτός από το score της ταινίας, ο Κουίνσι Τζόουνς έγραψε και τα τραγούδια «Money Is» και «Do It To It», τα οποία ερμηνεύει ο… Λιτλ Ρίτσαρντ! Αντίθετα, το «When You’re Smiling (The Whole World Smiles with You)» που ακούγεται στους τίτλους τέλους από τη φωνή της Ρομπέρτα Φλακ, δεν είναι δική του σύνθεση.
  • Για τις ανάγκες του φιλμ, ένα μέρος της Αίθουσας Τέχνης του Αμβούργου (το Μουσείο Kunsthalle, το οποίο ειδικεύεται σε πίνακες ζωγραφικής), μεταμορφώθηκε σε τράπεζα. Εκεί γυρίστηκαν όλες οι σχετικές εσωτερικές σκηνές.
  • Ο τότε σύζυγος της Γκόλντι Χον, ηθοποιός και σκηνοθέτης Γκας Τρικόνις, έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ για το Αμβούργο σε συνδυασμό με τα παρασκήνια της ταινίας, καθώς έμεινε στην πόλη σε όλη την διάρκεια των γυρισμάτων.
  • Στη σκηνή όπου ο Μπέιτι πηδάει από εν κινήσει τρένο, ο ηθοποιός τραυματίστηκε αρκετά σοβαρά στον αστράγαλο, με αποτέλεσμα η παραγωγή να διακοπεί για λίγες μέρες.
  • Σε αντίθεση με τους τηλεφωνικούς θαλάμους της Αμερικής, αυτοί της Γερμανίας την εποχή εκείνη δεν μπορούσαν να δεχτούν κλήσεις! Δηλαδή, το τηλεφώνημα στο οποίο απαντά η Γκόλντι Χον σε μία σκηνή του φιλμ, δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί στο Αμβούργο εν έτει 1971.
  • Η πρώτη από τις τρεις μέχρι σήμερα συνεργασίες του Μπέιτι με την Χον. Η δεύτερη ήταν το «Shampoo» (1975) του Χαλ Άσμπι και η τρίτη και… φαρμακερή το «Αιτία Διαζυγίου» (2001) του Πίτερ Τσέλσομ.

MORE CULT

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΚΡΕΒΑΤΙΟΥ

«The funniest story ever put between bed covers!»

36 ΩΡΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΒΑΣΗ

«Give me any American for 36 hours and I'll give you back a traitor.»

ΤΡΟΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

«It will take your breath away... all of it.»

ΜΕ ΤΗ ΘΗΛΕΙΑ ΣΤΟ ΛΑΙΜΟ

«Kate Quantrill... rode like a man... killed like a man... and LOVED like the beautiful woman she was!»

Η ΚΛΕΦΤΡΑ

«Go ahead, tell the end (it's too hilarious to keep secret) but please don't tell the beginning!»