του Νίκου Παλάτου

Κινείται σε δύο εμφανείς σεναριακούς άξονες το (βασισμένο στο ομότιτλο bestseller της Ανατολικογερμανίδας συγγραφέως Ντανιέλα Κρίεν) φιλμ της Έμιλι Ατέφ, «Κάποια Μέρα θα Πούμε τα Πάντα ο Ένας στον Άλλον». Από τη μία υπάρχει η επανένωση της Γερμανίας ως επακόλουθο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου και από την άλλη, η ωμή σεξουαλικότητα της απρόβλεπτης ερωτικής σχέσης της νεαρής Μαρία και του ώριμου Χένερ. Ατυχώς, η ιρανικής καταγωγής Γαλλογερμανίδα auteur Έμιλι Ατέφ ελάχιστα ενδιαφέρεται για τις συγκλονιστικές κοινωνικοπολιτικές αλλαγές που η κατάρρευση του κομμουνισμού έφερνε στη Γερμανία (και όχι μόνο), χρησιμοποιώντας εν πολλοίς τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ως… ξώφαλτσο φόντο σε μια ιστορία καταραμένου ερωτικού πάθους, που μοιάζει λες και το μυθιστόρημα του Ντ. Χ. Λόρενς «Ο Εραστής της Λαίδη Τσάτερλι» να συνάντησε τις κινηματογραφικές «Πενήντα Αποχρώσεις του Γκρι» (2015). Αμφότερα αυτά, όμως, έστεκαν ως κατά πολύ πιο ρηξικέλευθα (σε ό,τι αφορά το σημαίνων σεξουαλικό στοιχείο της πλοκής τους) από το «Κάποια Μέρα», με το πρώτο εκ των δύο μάλιστα να διαθέτει και σαφή ταξικό σχόλιο, το οποίο απλωνόταν πέραν των… αγροτικών σεντονιών. Εδώ, μόνο μια κάποια προδιάθεση υπάρχει, που περισσότερο επιβάλλεται (αναγκαστικά σχεδόν) από τη δεδομένη χρονική περίοδο, παρά απασχολεί το σενάριο επί της ουσίας.

Αποξενωμένη κατ’ ανάγκη από την άνεργη μητέρα της, η Μαρία ζει σαν «σώνυφη» στο σπίτι της οικογένειας του φίλου της, Γιοχάνες. Η πολυπρόσωπη φαμίλια προσπαθεί να τα φέρει βόλτα στην αγροτική επαρχία της Ανατολικής Γερμανίας (που, ως εικόνα, ενίοτε παραπέμπει όχι στα 1990, αλλά στα…1950!), πασχίζοντας να διατηρήσει λειτουργική τη φάρμα της, σε πείσμα του εξαιρετικά αβέβαιου σκηνικού που η πτώση του καθεστώτος και η επικείμενη επανένωση έχουν σχηματίσει. Ο λιγομίλητος, γοητευτικός και απρόσιτος Χένερ είναι ιδιοκτήτης ημι-εγκαταλελειμμένης, γειτονικής στους Μπρέντελ φάρμας αλόγων. Διαθέτει κάτι το μυστηριώδες ως προσωπικότητα, με τη φήμη του πότη και του γυναικά να είναι τα αναμφισβήτητα χαρακτηριστικά του για εκείνους που τον γνωρίζουν καλά. Όταν η Μαρία βρεθεί στον δρόμο του θα την «αποπλανήσει», με την νεαρή ν’ αναστατώνεται ακαριαία από την ωμή του γοητεία. Σύντομα θ’ αντιληφθεί πως ο «δικός της» αθώος, επίδοξος φωτογράφος Γιοχάνες δεν πιάνει μία στο κρεβάτι μπροστά στον Χένερ, εν τούτοις, η τύχη μιας τέτοιας σχέσης (υπό των δεδομένων συνθηκών) δεν μπορεί παρά να στέκει ως εξαιρετικά αμφίβολη. Κάτι σαν την Ανατολική Γερμανία του καλοκαιριού του 1990… επί το γενικότερο, δηλαδή.

Η Ατέφ περιβάλλει με αύρα θετικής νοσταλγίας τη ζωή στην πάλαι ποτέ Ανατολική Γερμανία (τουλάχιστον την αγροτική πτυχή της), προτάσσοντας είτε κολεκτιβοποιημένο πατριωτισμό, είτε ζωγραφίζοντας με μελανά χρώματα την μετάβαση στον καπιταλισμό. Ο αέρας της Δύσης που αρχίζει να φυσά κατά εκεί είναι σίγουρα παράταιρος, ωσάν τον φυγά αδελφό της οικογένειας, του οποίου η επιστροφή στον τόπο που γεννήθηκε μοιάζει μ’ εκείνη του άσωτου υιού. Οι μικρές παρατηρήσεις της καθημερινής ζωής, που ολοφάνερα έχει βρεθεί σε απροσδόκητο μεταίχμιο, στέκουν ως άκρως ενδιαφέροντες (σαν αποτύπωμα ενός μάλλον άγνωστου, πλην όμως τόσο κοντινού μας παρελθόντος), όμως, ουδέποτε γίνονται αναπόσπαστο κομμάτι της βασικής ερωτικής πλοκής, με αποτέλεσμα η δυναμική του φιλμ να εξασθενεί σημαντικά και σχετικά γρήγορα.

Όσο πάθος και… κατάρα να πέσει πάνω στην έξαψη του Χένερ και της Μαρία, η σεξουαλική απελευθέρωση της τελευταίας βασίζεται αφενός στα στερεότυπα του brutal χωρικού και της κουλτουριάρας παρθενόπης (ο τίτλος του φιλμ προέρχεται από φράση που περιέχεται στο «Αδελφοί Καραμαζόφ» του Ντοστογιέφσκι, βιβλίο το οποίο η Μαρία διαβάζει μανιωδώς), αφετέρου (αν και σε σχέση με την πλήρως ασεξουαλική κινηματογραφικά εποχή στην οποία ζούμε, μέχρι και ως… τσόντα μπορεί να περάσει το έργο!) δείχνει άτολμη να υπερασπιστεί μέχρι τελικής πτώσης όλα όσα φαινομενικά πρεσβεύει. Δεν αναφέρομαι μόνο στο δειλό φινάλε. Απλά, δεν είναι δυνατόν πενήντα χρόνια μετά «Το Τελευταίο Ταγκό στο Παρίσι» (1972), μία υποψία βίαιου έρωτα κι ένα «κάνε με ό,τι θες» να θεωρείται… προκλητικό δείγμα ερωτικού σινεμά! Χώρια που η γεμάτη δίωρή διάρκεια δεν δικαιολογείται από τα όσα διαδραματίζονται. Τα έχουμε πει πολλές φορές, όμως, σχετικά με την απέχθεια του σύγχρονου art-house απέναντι… στην τέχνη του μοντάζ.