της Κατερίνας Ανδρεάκου

Ο Άνταμ Κλέι περνά την κρίση μέσης ηλικίας με τον χειρότερο δυνατό τρόπο: η καρέκλα του στην επιχείρηση όπου εργάζεται τρίζει επικίνδυνα, ο γάμος του έχει μόλις καταστραφεί, οι οικονομίες του εξανεμίζονται γρήγορα και το τεράστιο καρούμπαλο που έχει στην πλάτη του δείχνει επικίνδυνο. Ως λύση απελπισίας, πείθει τον διευθυντή του να αναλάβει τον σχεδιασμό και την παρουσίαση ενός φιλόδοξου project για έναν πρίγκιπα στη Σαουδική Αραβία: ένα πρόγραμμα διαδραστικών ολογραμμάτων. Το μοναχικό του ταξίδι στην, παντελώς άγνωστη σε εκείνον, περιοχή θα είναι, το λιγότερο, σουρεαλιστικό, ενδοσκοπικό αλλά και αποκαλυπτικό, δίνοντάς του την ευκαιρία (αν αποδεχτεί την πρόκληση) να ξαναβρεί τον εαυτό του και το νόημα της ζωής.

Ο Τομ Τίκβερ σκηνοθετεί αυτή την κινηματογραφική μεταφορά του ομώνυμου και δημοφιλούς μυθιστορήματος του Ντέιβ Έγκερς, με τον Τομ Χανκς, μεγάλο θαυμαστή του συγγραφέα, στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Και το αποτέλεσμα είναι… ενδιαφέρον. Ο Χανκς είναι σαφέστατα η ψυχή της ταινίας, ο πάντοτε αξιόπιστος και αρχετυπικός «καλός Αμερικανός» που δεν μπορείς να μη συμπαθείς. Ωστόσο, η ερμηνεία του εδώ έχει μια μελαγχολική διακριτικότητα – ο «καλός Αμερικανός» που βρίσκεται στα πρόθυρα νευρικής κρίσης και πλήρους απελπισίας, με μια ανησυχητική νιχιλιστική χροιά που διαφαίνεται πίσω από το υπερ-αισιόδοξο προσωπείο, που μόνο μια τεράστια αλλαγή στην ζωή του μπορεί να «εξαγνίσει». Και το σχεδόν εξωγήινο ερημικό τοπίο της Σαουδικής Αραβίας (αν και το φιλμ γυρίστηκε σχεδόν εξολοκλήρου στο Μαρόκο) ίσως είναι αυτή η τελευταία του ευκαιρία.

Την πραγματικά δύσκολη δουλειά εδώ την έχει ο Τίκβερ, λόγω της ιδιόμορφης αφηγηματικής γραφής τού Έγκερς που είχε στα χέρια του και έπρεπε να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη – και ως έναν σημαντικό βαθμό τα καταφέρνει και με το παραπάνω. Με αρκετές ονειρικές σεκάνς, ιδιότροπα flashback και το ίδιο το απέραντο φυσικό τοπίο ως σύμβολο αποξένωσης και απομόνωσης, ο Τίκβερ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στο ρεαλιστικό και το εκκεντρικό, δημιουργώντας μια γλυκόπικρη «υπαρξιακή» κομεντί. Το γεγονός πως ο ίδιος δεν είναι Αμερικανός βοηθά στο η ιστορία του να μην καταντά ποτέ χολιγουντιανά γλυκερή και κάθε άλλο παρά προβλέψιμη, όμως η, έτσι κι αλλιώς, ιδιοσυγκρασιακή σκηνοθετική του ματιά κάνει την αφήγηση κατά καιρούς ακόμα πιο ιδιόμορφη και παράξενη, με ένα στιλ που σίγουρα θα ξενίσει μεγάλη μερίδα των θεατών. Ενώ η πλοκή επικεντρώνει στην υπαρξιακή κρίση και στο – κυριολεκτικό και μεταφορικό – ταξίδι του ήρωά του, οι δεύτεροι ρόλοι, αν και απολαυστικοί, παραμένουν στη σκιά τού πρωταγωνιστή, ενώ οι απόπειρες κοινωνικής παρατήρησης της ζωής στη Μέση Ανατολή και της σχέσης της με τον δυτικό κόσμο, αν και ενδιαφέρουσες, παραμένουν δυστυχώς σύντομες και επιφανειακές.

Η αέναη αναμονή του Άνταμ και της ομάδας του για την επίσημη παρουσίαση στον πρίγκιπα θυμίζει κάτι από θέατρο του Παραλόγου, ενός είδους «Περιμένοντας τον Γκοντό» στην έρημο, ενώ η προσωπική κρίση τού κεντρικού ήρωα φέρνει στον νου και μια άλλη φετινή ταινία, το «Anomalisa» του Τσάρλι Κάουφμαν (ειδικά στις σκηνές στο ξενοδοχείο, οι – μάλλον συμπτωματικές – ομοιότητες είναι προφανείς). Ωστόσο, σε αντίθεση με τον καουφμανικό πρωταγωνιστή, το ταξίδι της προσωπικής αναζήτησης του Άνταμ αγγίζει συναισθηματικά πολύ περισσότερο, γιατί βρίσκεσαι στη θέση να συμπάσχεις μαζί του, να στηρίζεις αυτόν τον συμπαθή loser στην αναζήτηση του νοήματος της ζωής, ίσως κάνοντας ταυτόχρονα και την προσωπική σου «ανασκόπηση», κι όταν τα πράγματα αρχίζουν να δείχνουν πιο αισιόδοξα, τότε και το «Ολόγραμμα» του Τίκβερ γίνεται μια αληθινά feelgood ταινία που θα σε αφήσει με ένα χαμόγελο αισιοδοξίας… έστω και αν οι αρκετά υποτονικοί ρυθμοί και το σχεδόν εκκεντρικό ύφος θα σε κάνουν να την ξεχάσεις γρήγορα. Σίγουρα όχι μια σπουδαία, αλλά μια άκρως ψυχαγωγική δουλειά.