της Βαρβάρας Κοντονή

Προβάλλοντας ως ένα από τα αδιαφιλονίκητα φαβορί των φετινών βραβείων Όσκαρ, με την εταιρεία παραγωγής του Μπραντ Πιτ (Plan B Entertainment) να το σιγοντάρει και το όνομα της A24 («μανούλα» για τις απανταχού ανεξάρτητες «εκπλήξεις») να κρατάει τον ρόλο του μπροστάρη στην κινηματογραφική διανομή της ταινίας, το «Minari» αποτέλεσε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα του προηγούμενου χρόνου, ένας άθλος από μόνος του, δεδομένης της απουσίας ηχηρών ονομάτων από το καστ, και μια απόδειξη πως το σωστό timing μπορεί να βοηθήσει ακόμη και το πιο βραδυφλεγές οικογενειακό δράμα.

Ουσιαστικά, πρόκειται για μία αυτοβιογραφία του σκηνοθέτη και σεναριογράφου Λι Άιζακ Τσανγκ, ο οποίος μεταφέρει εδώ, σχεδόν αυτούσιες, τις αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας, όπως αυτές βιώθηκαν σε μια μικρή φάρμα του Άρκανσο, εκεί όπου μεγάλωσε με τους μετανάστες γονείς του. Η προσωπική ματιά του Αμερικανο-Κορεάτη δημιουργού παραμένει εμφανής σε όλη τη διάρκεια της ταινίας και είναι αυτή που, τελικά, «σώζει» το εγχείρημά του από στιγμές εξόφθαλμων σεναριακών ανεπαρκειών και «εύκολου» melo.

Θέλοντας να προσφέρει στην οικογένειά του το μεγάλο «αμερικάνικο όνειρο», ο Τζέικομπ Γι, η σύζυγός του Μόνικα και τα δυο τους παιδιά, Ντέιβιντ και Ανν, θα μετακομίσουν από την πολύβουη Καλιφόρνια, σε μια αχανή αγροτική έκταση, κάπου στο Άρκανσο, με απώτερο σκοπό την καλλιέργεια κορεατικών λαχανικών, όνειρο (πρωτίστως) του πατέρα της φαμίλιας. Με την Μόνικα να παραμένει προοδευτικά καχύποπτη γι’ αυτό το νέο ξεκίνημα, αλλά και για την απουσία υποτυπωδών ανέσεων, όπως η κοντινή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για τον γιο τους που πάσχει από καρδιακό πρόβλημα, οι εντάσεις και οι γκρίνιες δεν θ’ αργήσουν να ξεσπάσουν, φέρνοντας την τετραμελή οικογένεια στα όριά της. Όρια που πρόκειται να δοκιμαστούν και από τον ερχομό της γιαγιάς Σούνγια, μιας εξωστρεφούς ηλικιωμένης που δε συμβαδίζει με την εικόνα της παραδοσιακής Ασιάτισσας μάνας. Όταν οι δυσκολίες αποτελέσουν πια αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, η οικογένεια θα κληθεί να διαλέξει ανάμεσα σε δύο δρόμους: αυτόν της συσπείρωσης ή αυτόν της οριστικής διάλυσης.

Σύμφωνα με τη γιαγιά Σούνγια, το «Minari» είναι ένα ανθεκτικό ζαρζαβατικό που ευημερεί σε δύσκολες συνθήκες, ένας κάτι παραπάνω από σαφής παραλληλισμός για την απόπειρα της οικογένειας να ευδοκιμήσει σε εδάφη ξένα προς εκείνη – και ως προς αυτό, το σενάριο του Τσανγκ τα καταφέρνει καλά, χωρίς ιδιαίτερες πρωτοτυπίες, βέβαια. Δεν ξέρω γιατί κανείς θα περίμενε κάποια μεγαλειώδη διαφοροποίηση τούτης της ιστορίας από ένα οποιοδήποτε άλλο κινηματογραφικό δράμα. Αν κάποιος, όντως, πιστεύει πως πρόκειται για κάτι τέτοιο, μάλλον θ’ απογοητευτεί, αφού το «Minari» είναι απλά ένα φιλήσυχο, καλοκάγαθο φιλμ. Μέχρι εκεί! Σίγουρα, η όμορφη φωτογραφία του Λάχλαν Μιλν αποτελεί βασικότατο στοιχείο της επιτυχίας της ταινίας (τα πλάνα του είναι «βουτηγμένα» στους κίτρινους, καλοκαιρινούς τόνους, κάνοντας την εικόνα ν’ αποπνέει ζεστασιά και θαλπωρή), όμως όσο ειδυλλιακό κι αν πλασάρεται το σκηνικό (εύστοχα ως έντονα αντιφατικό background των δοκιμασιών των πρωταγωνιστών), δεν γίνεται να μην αναγνωρίσεις πως κάπου ο ρυθμός «βαλτώνει», θυσιάζοντας το περιεχόμενο για την όμορφη, αλλά… όχι αρκετή εικόνα.

Βασικότατο πρόβλημα παραμένει σε όλη τη διάρκεια της ταινίας η όχι και τόσο προσεγμένη ανάλυση της σχέσης του ζευγαριού, η οποία παρουσιάζεται ως πρόφαση για την εξέλιξη ενός κάποιου δράματος, μια παγιωμένη κατάσταση που ο θεατής δέχεται ως δεδομένη προκειμένου να στηθεί πάνω της το μετέπειτα δίπολο του πατέρα «θέλω να κάνω τα’ όνειρό μου πραγματικότητα, δεν μπορώ να δουλεύω μια ζωή ως διαλογέας κοτόπουλων». Υπάρχει μια σύγκρουση εκεί, ένα αναγνωρίσιμο μοτίβο εμπλοκής ανθρώπινων σχέσεων, το οποίο λειτουργεί μέχρι έναν βαθμό, τουλάχιστον πριν αρχίσει ν’ αμφιταλαντεύεται προς ένα φινάλε μεταξύ αγριεμένου μελοδράματος και (βιαστικής) τραγωδίας, προκειμένου ν’ αυτο-εκπληρωθεί η «προφητεία» της λύτρωσης. Πέρα και πάνω απ’ όλα, το «Minari» είναι μια ταινία που κάπου, κάπως την έχεις ξαναδεί, αν και (έστω) αποφεύγει τον εν δυνάμει ρατσιστικό σκόπελο του σεναρίου, αφού θέλει την πρωταγωνιστική οικογένεια των Αμερικανο-Κορεατών να μετακομίζει στον βαθύ αμερικανικό Νότο δίχως ν’ «ανοίγει» ρουθούνι (!), μια λεπτομέρεια που ελπίζουμε πως είναι πράγματι βγαλμένη από τις αληθινές αναμνήσεις του δημιουργού της.