του Ηλία Φραγκούλη

Ο μικρομηκάς Νίκος Χαραλαμπόπουλος κάνει εδώ το σκηνοθετικό του ντεμπούτο στο σινεμά μυθοπλασίας (έχοντας προηγουμένως συνυπογράψει ως Νίκος Λαμπό το ντοκιμαντέρ «Οι Αθάνατοι στο Νοτιότερο Άκρο της Ευρώπης», το 2013). Αφού πέρασε από διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο (και τον περσινό Νοέμβρη από το δικό μας, της Θεσσαλονίκης), το «Η Δουλειά της» έρχεται να κριθεί στον σκληρό στίβο του… ταμείου. Ατυχώς, παρά τις επί μέρους καλές προθέσεις μερίδας των συντελεστών του, δεν προβλέπω θερμή υποδοχή από το κοινό του κινηματογράφου, το οποίο θα βρεθεί αντιμέτωπο με τα πλέον προφανή ελαττώματα μιας ελληνικής παραγωγής (κι ας έχουν συνεισφέρει σε αυτήν η Γαλλία και η Σερβία). Πάλι.

Το έργο επιχειρεί μια «εκσυγχρονισμένα» φεμινιστική προσέγγιση στο πώς μια ταπεινή στη ζωή της γυναίκα μπορεί να σηκώσει κεφάλι και να απαιτήσει ένα προσωπικό μερίδιο δικαίωσης μέσω της χειραφέτησης, βγαίνοντας από την κουζίνα και τη φασίνα του σπιτιού, για να καταλήξει να μετατρέπεται σε ένα διαφορετικού τύπου θύμα (και «υπηρέτρια») της κοινωνίας, παραδόξως. Εδώ, βέβαια, μετρά πρωτίστως η «ελευθεριότητα» που προσφέρει στην Παναγιώτα η παρθενική της εργασία (πέραν των κατ’ οίκον υποχρεώσεών της) ως καθαρίστριας σε mall (με ορισμένης διάρκειας σύμβαση), η οποία θα υπακούσει φέρνοντας εις πέρας κάθε «αποστολή» (ή υπερωρία και διπλοβάρδια), ώστε να μπορεί να θρέψει την οικογένειά της ή να αγοράσει κι ένα όμορφο φόρεμα από βιτρίνα μαγαζιού, βρε αδελφέ.

Η ιστορία είναι απλοϊκή και κοινότοπη, δίχως επιπλέον εξελικτικά στοιχεία ή υποπλοκές που θα της επέτρεπαν να ιδωθεί σαν… ταινία. Η Παναγιώτα γεύεται τον αέρα της αλλαγής, αποδρά από τα ελάχιστα τετραγωνικά του διαμερίσματός της, από τη μόνιμη γκρίνια του για κάμποσο καιρό άνεργου Κώστα ή τις φασαριόζικες εντάσεις που προκαλούν τα δύο ανήλικα παιδιά τους (με εντονότερο focus στην «προβληματική», υπέρβαρη κόρη που γίνεται όλο και περισσότερο αντικοινωνική και επιθετική στο σχολείο). Στο mall θα ξεπατώνεται στη δουλειά, αλλά θα γνωρίσει άλλες γυναίκες που ίσως την εμψυχώσουν περισσότερο, θα δοκιμάσει να κάνει φιλίες, να βγει και καμία βόλτα με τις «συντρόφισσες», παίρνοντας μαθήματα θάρρους για να αντιμετωπίσει τον άντρα – «πασά» του καναπέ, τον γνήσιο Ελληναρά.

Τίγκα στο στερεότυπο πάντοτε, «Η Δουλειά της» μας συστήνει μια ηρωίδα που μπερδεύει την ευγένεια με τη δουλοπρέπεια σε κάθε τομέα της ζωής της, οδηγώντας τον θεατή σε λαϊκίστικα κοινωνικά συμπεράσματα, αλλά με μια «αρτίστικα» στεγνή γραφή που υιοθετεί ως αναφορά το φιλμικό ύφος τού Στεφάν Μπριζέ (και το «Ο Νόμος της Αγοράς» του 2015 πιο χαρακτηριστικά). Μοναδικό «όχημα» ανάπτυξης της ιστορίας γίνεται η κάθε ανανέωση της σύμβασης εργασίας της Παναγιώτας, που υποτίθεται ότι πρέπει να δημιουργεί ένα κάποιο σασπένς για το κοινό, το οποίο δεν έχει πολύ περισσότερα πράγματα να περιμένει από την… μη παροχή παράτασης της σύμβασης αυτής. Και επειδή μιλάμε για ταινία που απευθύνεται κυρίως σε φεστιβαλικές διοργανώσεις και art-house διανομή, μάντεψε τι θα συμβεί στην Παναγιώτα κάποια στιγμή…

Παρά τη φιλότιμη προσπάθεια της Μαρίσσας Τριανταφυλλίδου να σηκώσει με την ερμηνεία της ολόκληρο το βάρος του φιλμ, το αποτέλεσμα δεν την προστατεύει όσο θα ήθελε, με τη σκηνοθεσία του Λαμπό να παρασύρει την ηρωίδα του σε μια νυσταλέα υποτονικότητα που έρχεται κόντρα στη διδαχή της χειραφέτησης. Η Παναγιώτα δεν θα προλάβει ποτέ να εξελιχθεί σε ένα πραγματικά λεύτερο πλάσμα, ενώ η ίδια η ταινία δυναμιτίζει τα πάντα επιλέγοντας την αδύναμη (και εκνευριστική πλέον) τακτική τού μη φινάλε, αφήνοντας τους πάντες σύξυλους να παρακολουθούν… τα end credits. Για μια φορά ακόμη, πλήρες αδιέξοδο για τον ελληνικό κινηματογράφο (πόσω μάλλον για τον θεατή).