του Παναγιώτη Μήτσικα

Τρία χρόνια μετά το «Λουλούδια», το οποίο αποτέλεσε την πρώτη φορά που ισπανική επίσημη πρόταση για το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας ήταν εξολοκλήρου γυρισμένη στα βασκικά, ο Τζον Γαράνιο (σε συνεργασία με τον Αϊτόρ Αρέγκι αυτή τη φορά) επιστρέφει με ακόμη ένα φιλμ που διατηρεί στο ακέραιο τη βασκική του ταυτότητα. Εδώ καταπιάνεται με το είδος τού δράματος εποχής στο φόντο ενός μικρού χωριού της Χώρας των Βάσκων, θέλοντας να φιλοτεχνήσει μια αλληγορία πάνω στον ίδιο τον βασκικό λαό και τα εγγενή του στοιχεία. Παρότι με πολλά σεναριακά προβλήματα, απόλυτα προβλέψιμη εξιστόρηση και ρυθμό που χωλαίνει, η ταινία θριάμβευσε στα εθνικά κινηματογραφικά βραβεία της Ισπανίας, με 10 (!) διακρίσεις.

Με μια ολόκληρη χώρα εν μέσω Εμφυλίου (μεταξύ των υποστηρικτών της Βασίλισσας Ισαβέλλας και εκείνων του διεκδικητή του ισπανικού θρόνου), ο Μαρτίν αναγκάζεται να καταταγεί, αφήνοντας πίσω τον πατέρα του και τον αδελφό του, Χοακίν, στη φτωχική τους φάρμα όπου προσπαθούν μετά βίας να βγάλουν τα προς το ζην. Τρία χρόνια αργότερα, θα επιστρέψει στο πατρικό του και θα αντικρύσει μία πελώρια (#diplhs) αλλαγή: ο Χοακίν είναι πλέον πάνω από 2,20 μέτρα ύψος! Το αξιοπερίεργο αυτό, ιδιαίτερα για την εποχή τού 1840, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενα κακή οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του, θα ωθήσει τον Μαρτίν στην ιδέα να περιφέρει τον αδελφό του ανά την Ισπανία και την Ευρώπη ως αξιοπερίεργο για να κερδίσει χρήματα.

Είναι ξεκάθαρο πως το δίδυμο των κινηματογραφιστών προσπαθεί να μας παρουσιάσει μια αλληγορία των περιπετειών, του μόχθου, αλλά και των παθολογικών «ασθενειών» αυτού του ιδιότυπου, περήφανου και εκκεντρικού λαού. Τα καταφέρνει; Η αλήθεια είναι πως στα επιμέρους τεχνικά στοιχεία του, ο «Γίγαντας» παίρνει άριστα. Ειδικά η φωτογραφία του Χαβιέρ Αγκίρε αναδεικνύει μαγικά τα δεσπόζοντα τοπία της Χώρας των Βάσκων, θυμίζοντας πίνακα ζωγραφικής στην πλειοψηφία των κάδρων. Τα κοστούμια – και η παραγωγή εν γένει – είναι απίστευτα προσεγμένα και η αναπαράσταση της εποχής δεν θα μπορούσε να γίνει καλύτερα. Φυσικά, δεν μπορούμε να μιλάμε για ολοκληρωμένη ταινία μόνο και μόνο επειδή «μας μάγεψαν τα τοπία» (βλ. «Μαγεία στο Σεληνόφως»). Από τις πρώτες κιόλας σκηνές και το (παντελώς αχρείαστο) voice-over, τα 114 λεπτά της ταινίας σχεδόν μετατρέπονται σε τόπο… μαρτυρίου για τους θεατές, που πιθανότατα θα νιώσουν πως παρακολούθησαν… Τζεϊλάν. Κι αν το πρόβλημα δεν είναι τόσο ο αργόσυρτος ρυθμός χελώνας που χαρακτηρίζει τούτη τη δουλειά, το πρώτο προκύπτει σίγουρα από το γεγονός πως τα πάντα είναι τόσο μα τόσο προβλέψιμα που, μοιραία, δεν θα αισθανθείς το παραμικρό βλέποντας μια απλά στοιχειώδη καταγραφή δραματικών συμβάντων.

Μολαταύτα, η ταινία κατόρθωσε να φύγει με 10 Goya (αν και χωρίς τρομερό ανταγωνισμό, είναι η αλήθεια) από την τελετή των συγκεκριμένων βραβείων, μεταξύ των οποίων και αυτό του καλύτερου νέου ηθοποιού για τον Ενέκο Σαγκαρντόι. Ο Βάσκος κλέβει την παράσταση, παρουσιάζοντας με περισσή πειθώ το πορτρέτο του «αγαθού γίγαντα» που βλέπει τους γύρω του να του συμπεριφέρονται μονάχα σαν σε ένα έκθεμα του τσίρκου.

Από τις ταινίες που τους κολλάμε την ταμπέλα «φεστιβαλική», σε πρώτη ανάγνωση ίσως φαίνεται περίεργο που «Ο Γίγαντας» διανέμεται στη χώρα μας (πόσω μάλλον και σε τέτοια περίοδο). Λαμβάνοντας, όμως, υπόψη πως η Ισπανία πάει να γίνει η… νέα Γαλλία για την ελληνική αγορά (με ασύγκριτα πιο ενδιαφέρουσες ταινίες, προς το παρόν), μαζί και τα δελεαστικά σε αριθμό Goya στην τσέπη, μπορούμε να καταλάβουμε τα κριτήρια.