FreeCinema

Follow us

ΑΣΑΝΣΕΡ ΓΙΑ ΔΟΛΟΦΟΝΟΥΣ (1958)

(ASCENSEUR POUR L'ECHAFAUD)

  • ΕΙΔΟΣ: Δραματικό Νουάρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Λουί Μαλ
  • ΚΑΣΤ: Ζαν Μορό, Μορίς Ρονέ, Ζορζ Πουζουλί, Γιορί Μπερτάν, Ζαν Βαλ, Έλγκα Άντερσεν, Λίνο Βεντούρα
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 91'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ROSEBUD

Ένα παράνομο ζευγάρι στήνει το τέλειο έγκλημα. Η νύχτα, όμως, παίζει μαζί του τα χειρότερα παιχνίδια, με τον εραστή να παγιδεύεται στο ασανσέρ της επιχείρησης του συζύγου, γεγονός που αυτονόητα καταρρίπτει κάθε προσχεδιασμένο άλλοθι.

Φαντάσου να κάνει κανείς σκηνοθετικό ντεμπούτο με τέτοιο φιλμ! Σε μια περίοδο όπου το «νεοκυματικό» γαλλικό σινεμά έβραζε, ο Λουί Μαλ έβγαινε λιγάκι εκτός συναγωνισμού, κυρίως γιατί δεν «χρωμάτιζε» με τον εθνικισμό της αλλαγής τα δανεικά και λατρεμένα στοιχεία που αποτελούσαν τη δύναμη του «Ασανσέρ για Δολοφόνους». Μαυρόασπρο, στοιχειωμένο από τις σκιές και τους τόνους του αμερικανικού νουάρ, το φιλμ αμφισβητεί τα κλισέ του είδους, καθοδηγούμενο από μια ενέργεια και έμπνευση… απούσα! Στο «Ασανσέρ», ο φαινομενικός μοχλός της τραγωδίας, η μοιραία γυναίκα που σκηνοθετεί με τον εραστή της τη δολοφονία του συζύγου της, είναι μια μοναχική, υποφωτισμένη μέσα στο νυχτερινό Παρίσι φιγούρα, ανίκανη να έρθει σε επικοινωνία με τον άνδρα που αγαπά, παντελώς αδύναμη ν’ ανατρέψει τα παιχνίδια της μοίρας που, μ’ έναν αστείο τρόπο, δε διαλέγουν να πάρουν το μέρος κανενός. Ο εραστής παγιδεύεται σ’ ένα ασανσέρ, γεγονός που του δένει τα χέρια και αυτονόητα καταρρίπτει κάθε άλλοθι σε σχέση με τη δολοφονία του αφεντικού του. Ακόμη κι αν κατάφερνε να αποδράσει, όμως, το αμάξι του είναι ήδη κλεμμένο από ένα αφελώς ανόητο νεαρό ζευγάρι, που στην πορεία του προς το άγνωστο φορτώνει με περισσότερα αδικήματα το ποινικό μητρώο του ήρωα, αλλά και παρασύρεται προς το έγκλημα μέσα από μια σειρά απίστευτων συμπτώσεων.

Θα έλεγε κανείς πως για όλα αυτά τα πρόσωπα υπάρχει ένας κοινός από μηχανής Θεός που… αποκοιμήθηκε και ποτέ δεν πρόκειται να εμφανιστεί για να περισώσει το παραμικρό. Σε ένα τέτοιο domino, άλλωστε, ποιος είναι ικανός να σταματήσει την πτώση μέχρι τέλους, ειδικά από τη στιγμή που όλα τα πιόνια βαραίνουν από ενοχές και πράξεις αμαρτίας; Ούτε καν αυτός ο φτερωτός Θεός του Έρωτα δε μπορεί ν’ αποτρέψει την εξέλιξη της πλοκής, κι ας δηλώνουν ερωτευμένα και πιστά όλα τα ζευγάρια των χαρακτήρων. Εδώ, το έπαθλο της αγάπης μπορεί να είναι μονάχα ο ευνουχισμός (φυλάκιση) ή ο αλύτρωτος θάνατος που σου λέει πως η δύναμη της αγάπης δε μπορεί να διώξει το σκοτάδι. Από μία εισαγωγή σε μαύρο και άσπρο, η νύχτα φέρνει μαζί της μονάχα σκιερά συναισθήματα και ο Μαλ επιλέγει σαν αγαπημένο του «ήρωα» το σκοτάδι, το οποίο ζευγαρώνει ιδανικά με τις κατάμαυρα moody, jazzy συνθέσεις του Μάιλς Ντέιβις, και τονίζει τις ειρωνικές συμμετρίες της πλοκής καθ’ οδόν προς την καταστροφή. Το φως της επόμενης μέρας δε θα φέρει ούτε τη φυγή ούτε τη σωτηρία. Απλά, οι αστυνομικοί ντετέκτιβ θα προσπαθήσουν να διαλευκάνουν ένα κουβάρι από απίστευτες συμπτώσεις και πταίσματα που προκάλεσαν, αρχικά, τα βέλη του έρωτος. Που μέχρι να σε φτάσουν στο «ρετιρέ», στο απόγειο του πάθους, αμοιβαίου ή μη, μπορούν να σε στείλουν πρώτα στον κάτω κόσμο από ακατάσχετη αιμορραγία…

Δεν είναι ανάγκη να επαινέσω ξεχωριστά τους συντελεστές αυτής της ταινίας, μιας και η διαχρονική της αξία είναι δεδομένη. Ξεκάθαρα αγέραστο, το «Ασανσέρ για Δολοφόνους» μπορεί να μας χαμογελά με φονική χλεύη ανά πάσα στιγμή, να κλείνει το μάτι στους ερωτευμένους (μονάχα επειδή τους το «μαύρισε») και να κλέβει το φως από το λευκό πανί της μεγάλης οθόνης – όσο υπάρχουν θερινά. Χωρίς να σου πουλάει Τέχνη, μιζέρια, ξεπερασμένες κουλτούρες και τις όποιες θεωρίες. Επιβιβαστείτε χωρίς να τσεκάρετε όριο ατόμων ή βάρους. Είπαμε. Από το 1958, αλλά σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα!

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Το άνωθεν κείμενο είναι η κριτική που έγραψα το 2005, όταν το φιλμ κυκλοφόρησε σε επανέκδοση στους θερινούς κινηματογράφους. Έσερνα τα εξ αμάξης τότε για τις επανακυκλοφορίες έργων μεγάλων Ευρωπαίων «δημιουργών» (κατά το «κουλτούρα να φύγουμε»…) που κόντευαν να ρίξουν την ταφόπλακα στα θερινά του κέντρου, όμως υπήρξαν και εξαιρέσεις (όπως τούτη εδώ), οι οποίες προκαλούσαν συγκίνηση, ζωντάνευαν τη νοσταλγία και συμπορεύονταν με εποχές που θέλαμε να θυμόμαστε ή να «γνωρίσουμε» μέσω του σινεμά – και σε δόσεις κάργα φετιχιστικές. Η σκέψη του «Ασανσέρ για Δολοφόνους» μου έφερνε στο μυαλό πολλά πράγματα, ίσως γιατί στα νιάτα μου, κάθε καλοκαίρι που το πρόβαλε το ΒΟΞ της πλατείας Εξαρχείων, εγώ… έλειπα σε διακοπές και σιχτίριζα το καταραμένο timing! Μέχρι τη στιγμή που (επιτέλους!) το είδα. Και ερωτεύτηκα.


MORE REVIEWS

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑ

Στη Γαλλία του 1386, ο ιππότης Σερ Ζαν ντε Καρούζ καλεί σε μονομαχία μέχρι θανάτου τον παλιό του φίλο και συμπολεμιστή Ζακ Λε Γκρι. Ο καθένας από αυτούς έχει και μία διαφορετική εκδοχή για το τι πραγματικά συνέβη ώστε να φτάσουν σε τέτοιο (ολέθριο) σημείο αντιπαλότητας.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ

Φτωχή Μεξικάνα μάνα ξεκινά οδοιπορικό αναζήτησης, προκειμένου ν’ ανακαλύψει τα ίχνη του εξαφανισμένου (άπαξ του φευγιού του για Αμέρικα) γιου της. Υπάρχει ελπίδα να τον βρει ζωντανό, άραγε;

ΚΟΝΤΟΡΙΤΟ

Ένας γκαφατζής κόνδορας θα προσπαθήσει να σώσει τη Γη από τις επεκτατικές ορέξεις μιας εξωγήινης φυλής, βάζοντας, για πρώτη του φορά, αυτούς που πραγματικά αγαπά πιο πάνω κι από τον εαυτό του.

DUNE

Στο μακρινό μέλλον μιας φεουδαρχικής διαστρικής κοινωνίας, ο Πολ Ατρέιντιζ αναζητά το (μεσσιανικό;) πεπρωμένο του στον αφιλόξενο πλανήτη Ιράκας, γη που προσφέρει πλουσιοπάροχες ποσότητες σπάνιου μπαχαριού με πολλαπλής σημασίας χρήσεις.

ΚΟΛΕΚΤΙΒ

Το πολύνεκρο ατύχημα της πυρκαγιάς στο club Colectiv στο Βουκουρέστι, τον Οκτώβριο του 2015, ακολουθείται από μία δημοσιογραφική έρευνα που καταλήγει να ξεσκεπάζει τις σχέσεις διαφθοράς μεταξύ νοσοκομειακών και κυβερνητικών αξιωματούχων.