FreeCinema

Follow us

THE GREAT UTOPIA (2017)

  • ΕΙΔΟΣ: Ντοκιμαντέρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Φώτος Λαμπρινός
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 90'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ODEON

Εκατό χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, πόσο ουτοπικό (και αποτυχημένο) φαντάζει το όραμα του κομμουνισμού;

Αισθάνθηκα μια τεράστια αμηχανία παρακολουθώντας τούτο το «ντοκιμαντέρ» του Φώτου Λαμπρινού, το οποίο περισσότερο έμοιαζε με διάλεξη εγκυκλοπαιδικού περιεχομένου και ενδιαφέροντος, με τον δημιουργό – εκφωνητή να βρίσκεται διαρκώς στην αφάνεια. Με την έννοια της απουσίας, και ως φυσικής παρουσίας (ακούμε μονάχα ένα εξαντλητικό voice-over) αλλά και ως άποψης απέναντι στο θέμα του (με εξαίρεση το ίσως σκόπιμα δυσάρεστο φινάλε). Βγήκα από την αίθουσα μάλλον ενοχλημένος. Ουχί διότι μου «έθιξε» κάποιες αριστεριστικές αντιλήψεις. Απλά, ο τρόπος και το υλικό με το οποίο ολοκληρώνει το «The Great Utopia» βρωμάει (έξαφνα) διδακτισμό και εκφοβισμό, λες και ο στόχος του όλου εγχειρήματος ήταν να περάσει στο υποσυνείδητο του θεατή κάτι πραγματικά αρνητικό. Σε μια εποχή τόσο… ύποπτη ιδεολογικά, ούτως ή άλλως.

Το φιλμ συστήνει το προφίλ τού «ιστορικά αποδεδειγμένου», μετατρέποντας την τεκμηρίωση σε μια μορφή «σχολικής» ανάγνωσης μιας κάποιας βιβλιογραφίας την οποία πρέπει να δεχθούμε ως τη μοναδική επίσημη και έγκυρη στην παροχή πληροφορίας, σε σχέση με την ανάπτυξη του πρώτου εργατικού κράτους στην ιστορία του ανθρώπου. Ο εκφωνητής συνοδεύει υλικό επικαίρων της περιόδου 1917 – 1934, το οποίο παρουσιάζει μια εικόνα που παραπέμπει σε View-Master, προσθέτοντας πεπαλαιωμένα «εφεδάκια» του ψηφιακού μοντάζ για ενθέσεις φωτογραφικού υλικού, δίχως να νοιάζεται τόσο για την αισθητική (ή την ομοιογένεια) του αποτελέσματος. Αναγνωρίζεται σαφώς ο όγκος της δουλειάς στην έρευνα και υπάρχει ένας τονισμός στην προσοχή της ηχητικής μπάντας, που «ζωντανεύει» συχνά αρκετά (προφανώς βωβά) πλάνα της εποχής. Η αφήγηση, όμως, είναι… «επιμορφωτικά» στεγνή, από όποιο κομμάτι ανάπτυξης κι αν την πιάσεις επί του θέματος (ιστορικά, πολιτικά, κοινωνικά και καλλιτεχνικά).

Ο Λαμπρινός αποστασιοποιείται από το ταραχώδες δράμα της ανάπτυξης τούτου του ιδεολογικού και κοινωνικού «ιδεώδους», δεν σχολιάζει ποτέ αυτό το απίστευτο μέγεθος πληροφορίας και τις παγκόσμιες επιπτώσεις του, δεν στέκει ούτε φιλικά αλλά ούτε και με κυνισμό μπροστά στα όσα συμβαίνουν επί της οθόνης. Μας λέει μονάχα ότι έτσι συνέβησαν. Και αν αυτό δηλώνεται… «αχρωμάτιστο» εξαρχής, σταδιακά ο θεατής μπορεί να αισθανθεί ότι ο δημιουργός του φιλμ κάπου ταυτίζεται με την αποτυχία αυτής της ουτοπίας, καταλήγοντας στις τρομακτικές (;) συνέπειες της εμφάνισης των κολχόζ στον αγροτικό βίο της Σοβιετικής Ένωσης, με διηγήσεις μιας ηλικιωμένης αγρότισσας που σοκάρουν. Σχεδόν όπως και η ίδια εμμένει στο να πείσει τον ακροατή της ότι η δική της εκδοχή στα πεπραγμένα είναι η αλήθεια, έτσι και ο Λαμπρινός δεν δίνει άλλα περιθώρια στο τι να πιστέψεις. Ο επίλογος του «The Great Utopia» σε αφήνει με μια ενοχλητική «διαπίστωση», ότι ο κομμουνισμός έφαγε (κυριολεκτικά!) τα παιδιά του. Κανένας αντίλογος πάνω σε αυτό. Μονάχα μια ενδεχόμενη αμφιβολία, που πλανάται δίχως βαρύτητα γνώμης στην ατμόσφαιρα. Έτσι είναι διότι έτσι ειπώθηκε. Λυπηρό, αν ρωτάς κι εμένα.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Εάν θέλεις να μάθεις τι σήμαινε αυτή η «Μεγάλη Ουτοπία» του κομμουνιστικού κινήματος για τον λαό της Σοβιετικής Ένωσης (αλλά και την απόπειρα… παγκοσμιοποίησής της), εισέρχεσαι αλλά βαστώντας μικρό ιδεολογικό καλάθι, καθώς ενδέχεται να χαρείς ή να δυσαρεστηθείς από τις «ιστορικές» επιλογές της αφήγησης. Πέραν των αμφιβολιών, σχετικά με τη σκοπιμότητα της ύπαρξης αυτού του φιλμ, μιλάμε για ένα δημιούργημα φορτωμένο με πάρα πολλά προβλήματα τα οποία του στερούν διαρκώς πόντους κινηματογραφικότητας.


MORE REVIEWS

ΞΑΦΝΙΚΑ ΦΕΤΟΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ #10: ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ

Αφού συμπλήρωσε τη δέκατη επέτειό του τον περασμένο Ιούλιο, το ΞΑΦΝΙΚΑ ΦΕΤΟΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ επιστρέφει για μία extra εβδομάδα προβολών, αποχαιρετώντας τούτη την αγαπημένη περίοδο των θερινών σινεμά και του κλασικού ρεπερτορίου, στο διάστημα 16 - 22 Σεπτεμβρίου 2021, πίνοντας Βίκος Cola στο σινέ ΡΙΒΙΕΡΑ, με δεκατέσσερις λατρεμένους κινηματογραφικούς τίτλους.

ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΟΤΤΟ

Ο Όττο Ρεχάγκελ, η πρόσληψή του ως προπονητή της Εθνικής Ελλάδος και ο θρίαμβος στα γήπεδα της Πορτογαλίας. Όπως τα έζησε αυτός, οι συνεργάτες και οι παίκτες του.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΕΡΣΙΚΩΝ

Εβραίος κρατούμενος σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, σε μία απέλπιδα προσπάθεια ν’ αποφύγει τον βέβαιο θάνατο, ισχυρίζεται πως στην πραγματικότητα είναι Πέρσης! Για καλή του τύχη, ο διοικητής του επιθυμεί διακαώς να μάθει να ομιλεί… φαρσί. Ή μήπως η τύχη του δεν είναι και τόσο καλή;

CRY MACHO

Μεγάλη δόξα των rodeo στο παρελθόν, ο Μάικ Μάιλο εξακολουθεί να δαμάζει άλογα και να εκπαιδεύει αναβάτες στα βαθιά του γεράματα. Το πρώην αφεντικό του θα στραφεί σ’ εκείνον για βοήθεια, ζητώντας του να βρει τρόπο και να φέρει πίσω στην πατρίδα τον ανήλικο γιό του, ο οποίος ζει στο Μεξικό, σχεδόν «αιχμάλωτος» στα χέρια της μάνας του.

ΑΝΤΙΟ, ΗΛΙΘΙΟΙ

Μεσόκοπη κομμώτρια τρώει ηχηρή σφαλιάρα από διάγνωση γιατρού που σχεδόν της ανακοινώνει το… «δεύτε τελευταίον ασπασμόν»! Πριν «φύγει», θα βαλθεί ν’ ανακαλύψει τα ίχνη του παιδιού που οι γονείς της έδωσαν για υιοθεσία, στερώντας της τη χαρά της… ανήλικης μητρότητας. Ένας προγραμματιστής που αποπειράται ν’ αυτοκτονήσει θα γίνει ο… από υπολογιστή Θεός της!

MR KLEIN

MR KLEIN

Είναι ένας τύπος που μιλάει και δείχνει και κάτι επίκαιρα για τα κουμμούνια της Ρωσίας από τα χρόνια τα παλιά. Τον έκοψα ολίγον φιλελέ. Η Παπαρήγα (η καλή) δεν θα γούσταρε.