της Ιωάννας Παπαγεωργίου

… ή έστω την άτυπη εκπρόσωπό του – αρχέτυπη, πολιτισμική μητρόπολη, Νέα Υόρκη, στο τελευταίο, υπερ-θεαματικό σαραντάλεπτο του φιλμ, το οποίο ανεβάζει αφοπλιστικά τον πήχη. Όχι τόσο στην εποικοδομητική χρήση και ενσωμάτωση των οπτικών εφέ, όσο στην κινηματογράφηση της δράσης. Φημισμένος για τη δαιμόνια, κοσμογονική πένα του, ο υπερ-cult, nerd δημιουργός του, Τζος Γουίντον, («Buffy, The Vampire Slayer», «Angel», «Firefly», «Serenity», «Το Μικρό Σπίτι στο Δάσος»), αποκαλύπτεται εδώ και ανέλπιστα δεινός γητευτής των (ακριβοθώρητων) εικόνων – σα να προετοιμαζόταν όλη του τη ζωή για να σκηνοθετήσει αυτή την ταινία.

Εναλλάσσοντας μακρινά, πανοραμικά πλάνα με καίρια close-up στις ξέχωρες μονομαχίες των ηρώων του ή στροβιλίζοντας την αεικίνητη, αέρινη κάμερά του ανάμεσα στα κατορθώματα καθενός τους, χωρίς cut, τεκμηριώνει εύλογα πού και πώς ακριβώς δρουν όλα τα πιόνια στη σκακιέρα της τελικής αναμέτρησης. Χωρίς, ταυτόχρονα, να χάνει τη μεστή προοπτική και το comic καταγωγής, τολμηρά ιδιότροπο βάθος πεδίου ή την επαφή του με την ιδιοσυγκρασία κάθε χαρακτήρα και το εύστροφο, χαρακτηριστικό χιούμορ του.

Χιούμορ που εκφράζεται πότε χωρίς και πότε με λόγια. Πάντα, όμως, δεικτικό, εύστοχο. Αναδεικνύοντας, στη δεύτερη περίπτωση, την απίθανη ικανότητα του Γουίντον να πλάθει ευφάνταστα τη γλώσσα, ενώ την μπολιάζει με εξωφρενικά ταιριαστές pop αναφορές (ο Captain America ξέρει από… «flying monkeys», φυσικά!), για να σχολιάσει αθόρυβα αλλά καταλυτικά τα δρώμενα. Έτσι, το χορταστικό χολιγουντιανό υπερ-θέαμα γίνεται ένα ζουμερά απολαυστικό, συχνά ξεκαρδιστικό ή στιγμιαία – αλλά διαπεραστικά – συγκινητικό, πορτρέτο μιας γνώριμα δυσλειτουργικής οικογένειας, μαζί και ικανός ιχνηλάτης της λεπτής, αδιόρατης γραμμής που χωρίζει την εξουσία από τη διαφθορά, τη δύναμη από την αλαζονεία, το καλό από το κακό, το φως από το σκοτάδι.

Μπροστά από την κάμερα, αντάξιοι συνεργοί του ιδιοφυούς σκηνοθέτη τους, οι έμπειροι ή νεοφώτιστοι στο είδος ηθοποιοί συμβάλλουν τα μέγιστα, δίνοντας υπόσταση σε λιγότερο ή περισσότερο διττούς χαρακτήρες – ακροβάτες ανάμεσα στο «σωστό» και στο «λάθος». Ο απαράμιλλα ετοιμόλογος Τόνι Σταρκ/Iron Man του Ντάουνι, η μοιραία Νατάσα Ρόμανοφ/Black Widow της Τζοχάνσον (που αποκτά αμφιλεγόμενο παρελθόν) και ο αρχικά… παραβιασμένος Κλιντ Μπάρτον/Hawkeye του Τζέρεμι Ρένερ κερδίζουν τις εντυπώσεις. Συγκρινόμενοι με αυτούς, ο Thor του Κρις Χέμσγουορθ προκύπτει clean cut ιδεαλιστής, ο Captain America του Έβανς ρομαντικός μεν, στρατόκαυλος δε, ενώ ο Μαρκ Ράφαλο είτε υποτονικός ως Μπρους Μπάνερ είτε σκανταλιάρης, χωρίς αίσθηση της δύναμής του, σχεδόν… ανήλικος ως Hulk. Απέναντι σε όλους τους παραπάνω, από όσους – άνευ υπερ-δυνάμεων – τους γειώνουν, τους δίνουν κίνητρα και τους κρατούν σε εγρήγορση, ξεχωρίζει ο παλιός μας γνώριμος, μειλίχιος, αναπάντεχα γενναίος και γενναιόδωρος εδώ, πράκτορας Φιλ Κόλσον του Κλαρκ Γκρεγκ, σε αντίθεση με το μονόχνοτο Νικ Φιούρι του Σάμιουελ Τζάκσον ή την πράκτορα Μαρία Χιλ της Κόμπι Σμόλντερς, η οποία ίσα που προλαβαίνει να περιφέρει τα γεμάτα αυτοπεποίθηση κάλλη της.

Είτε έτσι, είτε αλλιώς, όμως, όλοι μαζί λειτουργούν καλά, δίνοντας αξία και λόγο ύπαρξης τόσο ο ένας στον άλλο, όσο και στο σφιχτοδεμένο, καλοκουρδισμένο σύνολο. Που συναρπάζει και ως ξεχωριστό φιλμ και ως πρωτόγνωρο sequel πέντε διαφορετικών ταινιών («Iron Man 1 & 2», «Hulk, Ο Απίθανος», «Thor», «Ο Πρώτος Εκδικητής: Captain America») και ως… «Σαίξπηρ στο Πάρκο».