FreeCinema

Follow us

ΠΑΖΟΛΙΝΙ (2014)

(PASOLINI)

  • ΕΙΔΟΣ: Βιογραφικό Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Έιμπελ Φεράρα
  • ΚΑΣΤ: Γουίλεμ Νταφόου, Ρικάρντο Σκαμάρτσο, Νινέτο Ντάβολι, Βαλέριο Μασταντρέα, Μαρία ντε Μεντέιρος
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 86’
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: STRADA FILMS

Μια υποθετική αφήγηση της 2ας Νοεμβρίου 1975, του τελευταίου 24ώρου της ζωής τού Ιταλού σκηνοθέτη Πιερ Πάολο Παζολίνι, κατά τη διάρκεια του οποίου δίνει εύγλωττες συνεντεύξεις, αγχώνεται για το post-production του «120 Μέρες στα Σόδομα» που μόλις έχει ολοκληρώσει, τρώει με την ηλικιωμένη μητέρα του, συναντιέται με φίλους και «ψωνίζει» αγόρια σε σκοτεινά στενά της Ρώμης.

Οι κινηματογραφικές βιογραφίες διάσημων προσωπικοτήτων ανέκαθεν αποτελούσαν δίκοπο μαχαίρι για τους δημιουργούς τους: πρόσφατα παραδείγματα, ο θρίαμβος του «Η Θεωρία των Πάντων» και το απόλυτο Βατερλώ του «Γκρέις του Μονακό». Έτσι, όταν διαβάζει κανείς πως ένα εκ των enfants terribles του παγκόσμιου σινεμά, ο Έιμπελ Φεράρα, γράφει και σκηνοθετεί τη βιογραφία ενός άλλου κινηματογραφικού provocateur όπως ο Παζολίνι, δεν μπορεί παρά να έχει κάποιον, έστω και συγκρατημένο, ενθουσιασμό και προσμονή για κάτι ιδιαίτερο, δυνατό, αντισυμβατικό. Το τελικό αποτέλεσμα; Μπερδεμένο.

Ο Φεράρα και οι συνεργάτες του προφανώς έκαναν βαθιά κι εκτενέστατη έρευνα στη ζωή και το έργο τού Παζολίνι. Από την επιστολή που γράφει στον Αλμπέρτο Μοράβια σχετικά με το επικό μυθιστόρημα «Petrolio» που έμελλε να αφήσει ημιτελές, στην πολιτικο-φιλοσοφική ανάλυση που επιχειρεί κατά τη διάρκεια συνέντευξής του από δημοσιογράφο στο σπίτι του, στην – παραδοσιακή, για τα μεσογειακά δεδομένα – στενή σχέση με τη μητέρα του με την οποία συγκατοικεί, το αποσπασματικό πορτρέτο που σκιαγραφεί ο Φεράρα για τον Παζολίνι επιδεικνύει γνώση και σεβασμό σχεδόν σε ένα προσωπικό, ενδόμυχο επίπεδο. Ο Αμερικανός σκηνοθέτης αποδομεί αυτές τις τελευταίες 24 ώρες, δείχνοντας τις διαφορετικές πτυχές τού ήρωά του: ο κινηματογραφικός δημιουργός, ο μαρξιστής φιλόσοφος, ο λατρευτός γιος κι αδελφός, ο καλός φίλος, ο παθητικός εραστής, ο πραγματιστής κυνηγός αγοραίου έρωτα.

Ταυτόχρονα, ο Φεράρα αποπειράται να πραγματώσει τρεις σκηνές από την ταινία που ο Παζολίνι είχε σκοπό να γυρίσει αμέσως μετά τα «Σόδομα», το «Porno-Teo-Kolossal», στην οποία ο πρωταγωνιστής, Επιφάνιο, ταξιδεύει στα Σόδομα για τη Γιορτή της Γονιμότητας, ένα όργιο μεταξύ των gay ανδρών και γυναικών με μοναδικό στόχο τη διαιώνιση του είδους. Οι σκηνές αυτές «σφηνώνονται» στην κατακερματισμένη αφηγηματική δομή της ταινίας, σαν φαντασιώσεις / συλλογισμοί του Παζολίνι, αποκτώντας συμβολικό χαρακτήρα, τόσο της ζωής, όσο και του επικείμενου θανάτου του, και αποτελούν ίσως το πιο καλλιτεχνικά ενδιαφέρον μέρος της ταινίας (με τον συχνό πρωταγωνιστή και πρώην εραστή του Παζολίνι, Νινέτο Ντάβολι ως Επιφάνιο). Ωστόσο, προσθέτουν σε μια γενικότερη αίσθηση που αποπνέει η ταινία, αυτήν της μίμησης αντί της αυθεντικής ευρηματικότητας, στην οποία θα ευελπιστούσε κανείς από έναν τόσο ανορθόδοξο σκηνοθέτη όπως ο Φεράρα, ειδικά όταν καταπιάνεται με έναν άλλο καλλιτέχνη – σύμβολο της ανυποταγής στη συμβατικότητα.

Έτσι, παρόλη την έρευνα, την ανορθόδοξη φήμη του και το προφανές πάθος για το αντικείμενό του, ο Φεράρα, δυστυχώς, απογοητεύει σε αρκετά επίπεδα. Καταρχάς, προσπαθεί να χωρέσει στην ήδη μπερδεμένη του αφήγηση πολλές και διαφορετικές πτυχές, κάνοντας μέρη τής ταινίας ασυνάρτητα και ορισμένα «ελιτίστικα», απαγορευτικά σε όποιον δεν γνωρίζει λεπτομερώς την ιστορία του Παζολίνι. Και, παρότι πρόκειται για κάποιον γοητευτικό ήρωα, ως άνθρωπο και προσωπικότητα, αυτή η εκδοχή τού Ιταλού σκηνοθέτη μας κρατάει σε απόσταση, με την κάμερα του Φεράρα να κοιτά με ενδιαφέρον, αλλά τελικά με αναπάντεχη (και μάλλον ακούσια) ψυχρότητα, ακόμα κι έναν κρυφο-συντηρητισμό, τόσο τον Παζολίνι, όσο και τα γεγονότα εκείνων των τελευταίων ωρών.

Σε αυτό το αρκετά «ψυχρό» αποτέλεσμα συμπράττει και η περίεργη «Βαβέλ» του κάστινγκ, με τον Γουίλεμ Νταφόου στον κεντρικό ρόλο να μιλά αγγλικά (και κάτι σκόρπια σπαστά ιταλικά) και το υπόλοιπο καστ Ιταλών ηθοποιών να απαντά με τον αντίστροφο τρόπο. Ωστόσο, ο Νταφόου αποτελεί το μεγαλύτερο ατού της ταινίας (αν και η λέξη «μίμηση» επανέρχεται προς συζήτηση). Όχι μόνο μοιάζει φυσιογνωμικά στον Ιταλό δημιουργό αλλά δίνει και μια συγκροτημένη, εσωτερική ερμηνεία, προβάλλοντας ταυτόχρονα τη διάνοια, τη γοητεία, τα άγχη αλλά και τους προσωπικούς δαίμονές του που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τον έφεραν τα ξημερώματα της επόμενης μέρας στην ερημική περιοχή όπου βρέθηκε άγρια δολοφονημένος. Αυτό το τόσο βίαιο τέλος ο Φεράρα το κινηματογραφεί (να τη πάλι η λέξη) ψυχρά, κλινικά, σχεδόν σαν αναπαράσταση των αληθινών οπτικών ντοκουμέντων της εποχής, με το κακοποιημένο σώμα τού Παζολίνι να κείτεται άψυχο στην άμμο. Κι ενώ, φυσικά, δεν περιμέναμε πως ο Φεράρα θα γίνει ξαφνικά… Όλιβερ Στόουν, να υποκύπτει μανιακά σε θεωρίες συνωμοσίας περί του «αληθινού» δράστη και των κινήτρων, ωστόσο η (υπερ)απλουστευμένη βερσιόν που μας πλασάρει, αφήνει αναπόφευκτα έναν απόηχο κενότητας και απογοήτευσης – τον ίδιο απόηχο που αφήνει το σύνολο αυτής της ενδιαφέρουσας κι εν μέρει όντως αντισυμβατικής, αλλά απροσδόκητα άτολμης ταινίας.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Αν είσαι θαυμαστής τού έργου τού ενός ή και των δύο καλλιτεχνών η θέαση είναι απαραίτητη, καθώς, αν μη τι άλλο, θα προκαλέσει συζητήσεις και, για τους fans του Παζολίνι, ίσως και μια γλυκόπικρη νοσταλγική διάθεση (ο Φεράρα χρησιμοποιεί αρκετούς από τους ηθοποιούς ταινιών του Παζολίνι – π.χ. εκτός από τον Ντάβολι, τον ρόλο της μητέρας αναλαμβάνει η Αντριάνα Άστι, πρωταγωνίστρια του κλασικού «Aκατόνε»). Για τους λοιπούς, η ιδιόμορφη αφηγηματική δομή αναμένεται να ξενίσει και να μπερδέψει σε αρκετά σημεία, όπως και κάποιοι συμβολισμοί ή ιστορικές αναφορές που «πετάγονται» χωρίς περαιτέρω επεξηγήσεις.


MORE REVIEWS

ΚΑΠΟΙΑ ΜΙΛΗΣΕ

Δύο δημοσιογράφοι της εφημερίδας The New York Times αναλαμβάνουν το reportage που αποκάλυψε σωρεία καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση και παρενόχληση γυναικών από τον κινηματογραφικό παραγωγό Χάρβεϊ Γουάινστιν.

ΣΩΣΕ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ

Μια ομάδα από ξωτικά - προστάτες των δέντρων θα κάνουν ό,τι περνά από τα μικροσκοπικά τους χέρια, προκειμένου να καταφέρουν να σώσουν το πάρκο της πόλης από τα σατανικά σχέδια του Δημάρχου, ο οποίος θέλει να το μετατρέψει σε… τεχνολογικό ανοσιούργημα!

ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ

Κάπου στο βόρειο Δουβλίνο, η μητέρα της Σαρ εξαφανίζεται. Όταν τελικά επιστρέφει στο σπίτι, η Σαρ συνειδητοποιεί πως κάτι πάει… πολύ λάθος μ’ εκείνη.

DEVOTION: ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΩΝ

Οι πιλότοι του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού προετοιμάζονται ν’ αντιμετωπίσουν τον κόκκινο κίνδυνο, όποτε κι όπου αυτός εμφανιστεί! Το καλοκαίρι του 1950, λοιπόν, οι δυνάμεις της Βόρειας Κορέας περνούν τον 38ο παράλληλο... Βασισμένο σε αληθινά γεγονότα.

ΛΑΪΛ, Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ

Νεοαφιχθείσα στη Νέα Υόρκη οικογένεια ανακαλύπτει στο πατάρι του σπιτιού της έναν… ολοζώντανο κροκόδειλο! Ο Λάιλ δεν είναι ένα συνηθισμένο ερπετό, καθώς έχει την ικανότητα να τραγουδά με χάρη που θα ζήλευαν και τα πρώτα αστέρια του πενταγράμμου. Μπορεί, όμως, ένας κροκόδειλος να ζήσει ως κατοικίδιο τη σήμερον ημέρα;