της Κατερίνας Ανδρεάκου

Υποψήφια για το φετινό Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και νικήτρια του βρετανικού BAFTA πρωτοεμφανιζόμενου δημιουργού για τον σκηνοθέτη / σεναριογράφο της, γεννημένο στη Μεγάλη Βρετανία, Νατζί Αμπού Νογάρ, το «Theeb» αποτελεί όχι μόνο ένα εντυπωσιακό ντεμπούτο αλλά και μια γενικώς αξιομνημόνευτη δουλειά, γυρισμένη με σεμνό και διακριτικό τρόπο αλλά ταυτόχρονα προσφέροντας έναν δυνατό τελικό αντίκτυπο. Γιατί, αν και ταινία «εποχής», τα υποδόρια μηνύματα και οι συμβολισμοί δίνουν έμφαση στην – δυστυχώς – διηνεκή, άρα και σύγχρονη παγκόσμια πραγματικότητα των πολιτικο-ιστορικών παγκόσμιων ανακατατάξεων.

Ο καλόκαρδος και προστατευτικός μεγαλύτερος αδελφός τού μικρού πρωταγωνιστή μαθαίνει τον Τεέμπ τα βασικά απαραίτητα της νομαδικής ζωής και επιβίωσης, όμως η απροσδόκητη άφιξη ενός μυστηριώδους Βρετανού αξιωματικού και η απόφαση να τον καθοδηγήσουν στον απόρρητο προορισμό του θα φέρουν την τραγωδία και την απότομη, αναπόφευκτη ενηλικίωση του αγοριού, το οποίο ξαφνικά θα πρέπει να μάθει να επιβιώνει μόνο του και να κρίνει ποιους μπορεί να εμπιστευθεί και ποιους όχι…

Το κινηματογραφικό ντεμπούτο τού Νογάρ προσφέρει αρκετές αφηγηματικές πρωτοτυπίες, όμως μπορεί και να φέρει στον νου (με την καλή έννοια, πάντα) το γενικό υπόβαθρο μιας ταινίας σαν το «Ο Μακρύς Δρόμος του Γυρισμού» (που σκηνοθέτησε ο Φίλιπ Νόις το 2002) αλλά και την αίσθηση πως θα μπορούσε κάλλιστα να έχει το κινηματογραφικό γεωγραφικό αντίβαρο ενός αμερικανικού γουέστερν, με την αυξανόμενη ένταση και τις τελικές μονομαχίες στις ερήμους είτε της Άγριας Δύσης είτε – εδώ – της Οθωμανικής Αραβίας. Όπως και ο Νόις, ο Νογάρ χρησιμοποίησε ερασιτέχνες γηγενείς ηθοποιούς για πρωταγωνιστές (με επίσης εξαιρετικά αποτελέσματα) και άφησε το αχανές τοπίο (Ουάντι Ραμ και Ουάντι Άραμπα στην Ιορδανία) να γίνει, εκτός από το σκηνικό, και ένας από τους καθοριστικούς «χαρακτήρες» της ταινίας του. Ταυτόχρονα, (ειδικά) η τελική μουσική ενορχήστρωση του Τζέρι Λέιν, αναμειγνύει αραβικά ακούσματα με μια φανερή δόση γνώριμων μουσικών θεμάτων που προέρχονται από το genre του γουέστερν.

Αυτό που δεν είναι, και απολύτως εκούσια, είναι μια μικρότερου βεληνεκούς, indie version του «Λόρενς της Αραβίας», παρότι εξελισσόμενο στην ίδια εποχή, περιοχή και γενικότερη θεματική. Η αφήγηση του Νογάρ ασχολείται περισσότερο με την προσωπική ιστορία «μικρών» ανθρώπων, από εκείνους για τους οποίους δεν γράφει σχεδόν τίποτα η Ιστορία, και αφήνει τις κοσμοϊστορικές εξελίξεις στο ατελείωτο αμμώδες φόντο, αβέβαιες, μισοειπωμένες, σαν κομμάτια ενός τεράστιου, άλυτου puzzle, τη γενική εικόνα του οποίου ο μικρός Τεέμπ ούτε μπορεί, αλλά ούτε και επιθυμεί να δει. Για εκείνον, η πίστη στην οικογένεια και το τραύμα της προδοσίας είναι οι παράγοντες με τους οποίους επιλέγει να ζήσει. «Αν οι λύκοι σού προσφέρουν τη φιλία τους, μην περιμένεις επιτυχία», αναφέρει στην εισαγωγή η φωνή (μάλλον) του νεκρού πατέρα, και το «Theeb» παίζει επακριβώς πάνω σε αυτή την παραδοσιακή έκφραση, που υλοποιείται ιδανικά αλλά και πιθανώς αμφίσημα, στο αληθινά απρόσμενο και αρκετά ατρόμητο φινάλε του.