του Παναγιώτη Παναγόπουλου

Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει το σκηνοθετικό ντεμπούτο του ντουέτου από τη Βουλγαρία είναι απλό: η μοίρα στήνει μερικά πολύ ειρωνικά παιχνίδια στους ανθρώπους, παίζοντας ειδικά με τα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα τους στα οποία επιμένουν περισσότερο. Η Νάντε, η ηρωίδα της ιστορίας, είναι μια πολύ πεισματάρα γυναίκα και ανάμεσα στα πράγματα που της ξυπνούν την εμμονή, είναι και η εντιμότητα. Στη σχολική τάξη όπου διδάσκει Αγγλικά σε ένα βαριεστημένο ακροατήριο, η Νάντε επιμένει στην εντιμότητα των μαθητών της. Όταν παρουσιαστεί ένα κρούσμα κλοπής, θα κάνει τον κόσμο άνω-κάτω, θα απειλήσει, θα πιάσει τα παιδιά με το καλό και με την αυστηρότητα, προκειμένου να ανακαλύψει και να εκθέσει τον κλέφτη. Αργότερα, ωστόσο, θα αναγκαστεί να δει με διαφορετικά μάτια αυτή την πράξη.

Δεν είναι μια ευτυχισμένη γυναίκα η Νάντε κι αυτό δεν είναι δύσκολο να το καταλάβεις. Δουλεύει όλη μέρα (όταν δεν είναι στο σχολείο, κάνει μεταφράσεις), μεγαλώνει τη μικρή της κόρη και έχει έναν άνδρα άνεργο με πρόβλημα αλκοολισμού. Η ζωή της, όμως, θα αρχίσει να κατρακυλάει από τη στιγμή που θα εμφανιστεί η τράπεζα που σκοπεύει να βγάλει το σπίτι της σε πλειστηριασμό. Αν και η Νάντε νόμιζε ότι οι δόσεις πληρώνονται κανονικά, ο σύζυγός της είχε ξοδέψει τα χρήματα για να επισκευάσει – ανεπιτυχώς – ένα σαραβαλιασμένο αυτοκινούμενο που κανείς δε θέλει να αγοράσει. Μέσα σε δύο μέρες η Νάντε θα πρέπει να βρει τα χρήματα και θα αντιμετωπίσει κάθε δυνατή δυσκολία, έναν σωρό κακοτυχίας που λες ότι είναι υπερβολές των σεναριογράφων, αλλά άνθρωποι που έχουν φτάσει σε αυτό το σημείο θα διαπιστώσουν ότι δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Αυτοκίνητα χαλάνε, τα τελευταία λεφτά στο πορτοφόλι της χάνονται, βρίσκεται να κινδυνεύει να φτάσει στον πλειστηριασμό για μερικά κέρματα, αναγκάζεται να ξαναμιλήσει στον πατέρα της που ζει με μια χαζογκόμενα μετά τον θάνατο της μάνας της, αλλά δεν αντέχει να εξευτελιστεί για λεφτά. Προτιμά να καταφύγει σε έναν τοκογλύφο, για να μπλέξει σε ακόμη μεγαλύτερες περιπέτειες και κινδύνους. Η εταιρεία που της χρωστάει λεφτά χρεοκοπεί και η Νάντε φτάνει στο σημείο να είναι έτοιμη να παραχωρήσει το σπίτι που τόσο κόπο έκανε για να σώσει, προκειμένου να ξεφύγει.

Είναι αλήθεια ότι οι συν-σεναριογράφοι και συν-σκηνοθέτες έχουν φορτώσει την ηρωίδα τους με ένα βουνό δυστυχίας. Παρά το βάρος των καταστάσεων, όμως, τα γεγονότα δεν μοιάζουν μελετημένα και φτιαχτά όπως στις ταινίες των Νταρντέν, με το σινεμά των οποίων παρομοιάστηκε «Το Μάθημα», ή το… φεστιβάλ μαρτυρίων του Ινιάριτου. Η Νάντε είναι ένας πολύ πραγματικός χαρακτήρας και η αγωνία της, η ελάχιστη χαρά που παίρνει, η απογοήτευση και η απόγνωσή της, μεταφέρονται με τόση αμεσότητα από τη Μαργκίτα Γκόσεβα, που είναι αδύνατον να μη σε αγγίξουν. Η σαρωτική ερμηνεία της αποτελεί το μέτρο σύγκρισης για όλους τους υπόλοιπους χαρακτήρες και τις ερμηνείες της ταινίας, που αδυνατούν να σταθούν δίπλα της. Το «Μάθημα» είναι σχεδόν αποκλειστικά η Νάντε και η Γκόσεβα. Απέναντί της όλοι οι υπόλοιποι ήρωες μοιάζουν απλώς σχέδια χαρακτήρων, και οι ερμηνείες των σε αρκετές περιπτώσεις ερασιτεχνών ηθοποιών ανεπαρκείς. Η Νάντε είναι ξεροκέφαλη, επίμονη, δύσκολη να τη συμπαθήσεις. Είναι, όμως, αδύνατον να μη σε κάνει να νιώσεις την αγωνία της.