του Παναγιώτη Παναγόπουλου

Στα περίπου 35 χρόνια που έχουν περάσει από την πρώτη προβολή του «Ταξιτζή», ο ήρωάς της, ο Τράβις Μπικλ, η όψη του και η ατάκα «You talkin’ to me?», έχουν αντιγραφεί, έχουν εμπνεύσει, έχουν παρωδηθεί σε σχεδόν αηδιαστικό βαθμό. Όταν ένα κινηματογραφικό έργο καταφέρνει να γίνει τόσο επιδραστικό, αποδεικνύει αυτομάτως το πόσο διαφέρει και ξεχωρίζει. Στην περίπτωση του «Ταξιτζή» ειδικά, η επίδραση που είχε η ταινία, την κατατάσσει ακαριαία στα σπουδαιότερα δείγματα του αμερικανικού σινεμά της δεκαετίας του ’70.

Συνήθως, οι αναγνώσεις του «Ταξιτζή» μένουν στο κομμάτι της βίας, επειδή είναι και το πιο εντυπωσιακό. Ο Μπικλ, με την εμπειρία του πολέμου του Βιετνάμ, χρησιμοποιεί τη βία για να αντιδράσει, για να «διορθώσει» τα πράγματα όπως εκείνος νομίζει καλύτερα. Άλλωστε, αντιδρά σε ένα βίαιο περιβάλλον, όπως η εκμετάλλευση της 12χρονης πόρνης από τον προαγωγό της.

Ποιος θα μπορούσε να συγκρατήσει τον Τράβις; Η εικόνα της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του ’70 είναι η εικόνα της απόλυτης παρακμής, πριν πέσει η σκούπα που έκανε ξανά την πόλη φιλική… στους τουρίστες. Η περιοχή της Times Square, με τα sex shop και τα πορνοσινεμά, είναι μια παρακμιακή Disneyland του σεξ, που, ταυτόχρονα, απωθεί και γοητεύει τον Τράβις. Κι ενώ τον αηδιάζει το βρώμικο περιβάλλον, σε ένα soft πορνό θα διαλέξει να πάει την «καθαρή» Μπέτσι, καταστρέφοντας έτσι τις πιθανότητες που είχε μαζί της.

Εκτός από το προφανές κομμάτι της βίας, ο «Ταξιτζής» είναι η εξαιρετική καταγραφή μιας μοναχικής, διαταραγμένης προσωπικότητας. Η μοναξιά είναι αβάσταχτη για τον Τράβις και, σε συνδυασμό με τις τραυματικές του εμπειρίες από τον πόλεμο, καθιστά αδύνατη τη διαχείριση αυτού στο οποίο έχει μετατραπεί ο εαυτός του. Ο καθρέφτης του, το κουρεμένο κεφάλι και τα όπλα γίνονται το καταφύγιό του, γιατί δεν έχει και τίποτα άλλο να στηριχτεί. Δεν είναι ένας έξυπνος ή συναισθηματικά ευφυής άνθρωπος. Έχει συντηρητικές σκέψεις, ωμές αντιδράσεις, βίαια ξεσπάσματα.

Ο Πολ Σρέιντερ στο σενάριο και ο Μάρτιν Σκορσέζε στη σκηνοθεσία, παίζουν κυρίως με τις παύσεις και τις σιωπές του Τράβις, αυτός, όμως, που δημιουργεί κατά κύριο λόγο το χαρακτήρα είναι ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο, στο ρόλο που τον καθιέρωσε ως έναν από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς του αμερικανικού σινεμά. Οφείλει να δώσει προσοχή κανείς και στο jazzy score του Μπερνάρντ Χέρμαν, ατμοσφαιρικό και ονειρικό, σε απόλυτη αντίθεση με το σκληρό περιβάλλον της οθόνης.