του Νίκου Παλάτου

Μόνη μητέρα, πατριαρχεία, μετανάστευση. Η «Αγία Τριάδα» του σύγχρονου φεστιβαλικού σινεμά συνεχίζει να ρίχνει αφειδώς λάδι στη μηχανή της φάμπρικας που εδώ και αρκετά χρόνια έχει ανοίξει, αδυνατώντας να αντιληφθεί πως η όλη φάση έχει περιέλθει ήδη σε τέλμα, αφού ένα μόνιμο καταστασιακό μοιάζει ν’ ανακυκλώνεται συνεχώς. Στην περίπτωση του ντεμπούτου της Νούρα Νιασαρί, το πακέτο σερβίρεται με το έντονο φεμινιστικό βλέμμα που οι καιροί προτάσσουν, συνεπικουρούμενο από την αυτοβιογραφική σεναριακή βάση του εγχειρήματος. Η πρόθεση της auteur να εξωτερικεύσει τον φόβο από τα χρόνια του έγγαμου βίου της μητέρας της είναι ευγενής, όμως, ό,τι έχει συμβεί στ’ αλήθεια στη ζωή του καθενός δεν συνιστά από μόνο του μια ιστορία που αξίζει να τύχει κινηματογραφικής μεταφοράς.

Η λατρεία για την κόρη της και ο τρόμος που γεννάται στην ιδέα πως η αίτηση διαζυγίου της δεν θα έχει καμία τύχη, στέκει ως η απαρχή του δράματος για την Σαΐντα. Το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται όταν με δικαστική απόφαση ο άντρας της κερδίζει το δικαίωμα να βλέπει μια φορά την εβδομάδα τη μικρή Μόνα (άνευ επιτήρησης, μάλιστα), κάτι που δημιουργεί στη μάνα της την επιπλέον αγωνία πως ο πρώην της είτε θα της κάνει πλύση εγκεφάλου, είτε θα την αρπάξει μακριά της. Σε τούτη τη βασανιστική καθημερινότητα, η βοήθεια που λαμβάνει από την υπεύθυνη του γυναικείου κοιτώνα δεν μπορεί να υπερβεί τα όρια του Νόμου, η δε φίλη από τα παλιά που σπεύδει να της τείνει παρηγορητική χείρα βοηθείας δεν έχει απαραίτητα παρόμοια οπτική με τη δική της.

Επιχειρώντας να ξεφύγει από το μονότονο σεναριακό μοτίβο της κακόμοιρης γυναίκας που έμπλεξε μ’ έναν αλήτη με βαρύ χέρι, η ταινία ανοίγει κάποιες υποπλοκές που κυρίως έχουν να κάνουν με την ιρανική κοινότητα του Μπρίσμπεϊν και τον τρόπο με τον οποίο η ζωή τους έχει διαφοροποιηθεί (;) ευρισκόμενοι μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το Ιράν. Καμία απ’ αυτές, όμως, δεν δημιουργεί κάποια διαφορετική συνισταμένη στα όσα (άκρως προβλέψιμα) διαδραματίζονται. Η προσπάθεια απαγκίστρωσης της Σαΐντα από το εφιαλτικό της παρελθόν, αναζητώντας δειλά έναν σύντροφο, φτιάχνει το πιο νερόβραστο ερωτικό σκίρτημα της πρόσφατης κινηματογραφικής ιστορίας, η δε μονοδιάστατη απεικόνιση του συνόλου των χαρακτήρων δεν δύναται ν’ αντικατοπτρίζει με πειθώ την πολυπλοκότητα των καταστάσεων.

Το άσπρο / μαύρο του δίπολου θύμα vs. καταπιεστής, ναι μεν είμαι βέβαιος πως στο παιδικό μυαλό της… Μόνα σχηματίστηκε με ακριβώς αυτόν τον τρόπο (ενδεχομένως δικαιότατα), για τη σκηνοθέτιδα και σεναριογράφο, όμως, θα έπρεπε να υπάρχει μια πιο σφαιρική αντίληψη των πραγμάτων, όπως οι δραματικοί κανόνες του κινηματογράφου προστάζουν (πόσω μάλλον όταν η ταινία αγγίζει σε διάρκεια τις δύο ώρες). Ο συμπατριώτης της Ασγκάρ Φαραντί το έχει καταφέρει σε αντίστοιχης λογικής εγχειρήματά του, αφήνοντας τον θεατή να βγάλει εκείνος τα συμπεράσματά του και ουχί καθοδηγώντας τον. Η Νιασαρί έχει αποφασίσει τα πάντα πριν από εμάς για εμάς. Τούτη η επιλογή της, όμως, κάνει την ταινία της φοβερά στερεότυπη και άκρως αναποτελεσματική.