FreeCinema

Follow us

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ (2012)

(PARADIES: LIEBE)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ούλριχ Ζάιντλ
  • ΚΑΣΤ: Μαργκαρέτε Τίζελ, Ίνγκε Μάουξ, Πίτερ Καζούνγκου, Γκάμπριελ Μουάρουα
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 120’
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: FEELGOOD

Μεσήλικη Αυστριακή κυρία, που ακούει στο όνομα Τερέζα, αποφασίζει να δοκιμάσει το… σεξοτουρισμό για τις φετινές της διακοπές, στην πρώτη ταινία της «τριλογίας του Παραδείσου» του Ούλριχ Ζάιντλ, που φιλοδοξεί να αναλύσει τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ψυχής. Ο Παράδεισος είναι, όντως, πολύ μακριά.

Αυτό που ετοίμασε ο – πάντα σοκαριστικός – Ούλριχ Ζάιντλ για το 2012 είναι η «τριλογία του Παραδείσου». Κάθε ταινία της τριλογίας ακολουθεί μία γυναίκα στις διακοπές της, με τον «Παράδεισο του Έρωτα» να αποτελεί το πρώτο μέρος της σειράς. Οι δύο επόμενες ταινίες είναι το «Παράδεισος της Πίστης», το οποίο ακολουθεί την αδελφή της Τερέζα στη θρησκευτική της σταυροφορία, και το «Παράδεισος της Ελπίδας», το οποίο μόλις έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του στη φετινή Berlinale και αφορά την παραμονή της κόρης της Τερέζα σε μία κατασκήνωση απώλειας βάρους για παχύσαρκους.

Όπως και στο παρελθόν, ο Ζάιντλ παραμένει πιστός στο ψευδο-ντοκιμαντερίστικο ύφος του, αξιοποιώντας πλήρως την αίσθηση της αμεσότητας που αποκόμισε από την καριέρα του ως ντοκιμαντερίστας. Η κάμερά του ακολουθεί από – αποπνικτικά – κοντά τους πρωταγωνιστές του, τους γδύνει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, και συνεχίζει να προχωράει όλο και πιο βαθιά, μέχρι να φτάσει στον πάτο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η Τερέζα, όταν τη συναντούμε στην αρχή είναι μια μέση Αυστριακή γυναίκα, χαμένη στην καθημερινότητά της ως φροντιστής παιδιών με ειδικές ανάγκες. Για τις διακοπές της, αποφασίζει για πρώτη φορά να πάει στην Κένυα, όπου οι «φιλόξενοι» κάτοικοι υπόσχονται πολλά περισσότερα από όσα περιλαμβάνει ο όρος «εγκάρδια φιλοξενία». Η ίδια είναι, όμως, μια γυναίκα που ψάχνει την αγάπη, που επιθυμεί να την κοιτάζουν στα μάτια όσο χαϊδεύουν το (πεσμένο) στήθος της και που δεν είναι εξοικειωμένη με την ιδέα του τυχαίου σεξ. Ως αποτέλεσμα, ο κόσμος που αναπόφευκτα θα συναντήσει θα έχει ιδιαίτερη επίδραση πάνω της και, με τον τυπικό τρόπο του Ζάιντλ, θα σπρώξει στα όρια την έννοια της αξιοπρέπειάς της και της ανθρώπινης αξίας, γενικότερα.

Με έναν περίεργο τρόπο, ο «Παράδεισος του Έρωτα» συστήνεται ως κωμωδία στο θεατή. Και, όντως, οι αρχικές σκηνές θυμίζουν μια κωμωδία καταστάσεων, όπου οι ερωτικές περιπέτειες της Τερέζα προκαλούν το μειδίαμα και στη συνέχεια το τρανταχτό γέλιο. Σταδιακά, όμως, η συνειδητοποίηση της τραγικότητας της κατάστασης γίνεται όλο και πιο εμφανής, όλο και πιο κραυγαλέα. Το γέλιο γίνεται άβολο και ένοχο και, ενώ υπάρχουν στιγμές που προκαλείται πηγαία, ταυτόχρονα αναδύεται και μια βαθιά αντίληψη ότι το αντικείμενο σχολιασμού είναι απλά «λάθος».

Η Τερέζα στο τέλος της διαδρομής δε θα είναι η ίδια, όμως, το ταξίδι αυτό της συνειδητοποίησης θα έρθει παράλληλα με τεράστιο ψυχικό κόστος. Η Μαργκαρέτε Τίζελ αποτυπώνει με ακρίβεια τη διαδρομή της ηρωίδας της και μεταδίδει απόλυτα τις ανάγκες και τις επιθυμίες της, ενώ ρίχνεται άφοβα στην πραγματικότητα που της ορίζει ο Ζάιντλ, όπως φυσικά επιβάλλεται για κάθε χαρακτήρα του σύμπαντός του. Η συμμετοχή της στην ανάπτυξη της Τερέζα είναι καθοριστική, καθώς μεγάλο μέρος της ερμηνείας της είναι αυτοσχεδιαστικό (άλλη μία συνήθης ελευθερία που δίνει στους πρωταγωνιστές του ο σκηνοθέτης).

Φυσικά, ταινία του Ζάιντλ χωρίς αντιδράσεις είναι σα ρομαντική κομεντί δίχως love story. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο «Παράδεισος του Έρωτα» προκάλεσε αρκετό σχολιασμό σχετικά με την ενδεχομένως ρατσιστική του στάση απέναντι στον αφρικανικό πληθυσμό. Ενώ αρχικά οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δε φαίνονται και εντελώς αβάσιμοι, μια προσεχτική ματιά στη φιλμογραφία του Ζάιντλ μπορεί να αποδείξει ότι ο σκηνοθέτης δεν κινείται ποτέ στοχευμένα. Είτε πρόκειται για τον αφρικανικό πληθυσμό, είτε για τους μικροαστούς της Αυστρίας, ο εκκεντρικός δημιουργός, σε κάθε περίπτωση, προσπαθεί να ανακαλύψει τι είναι αυτό που προκαλεί την εκδήλωση της χειρότερης πλευράς του ανθρώπου. Μπορεί κάποιος να τον κατηγορήσει ότι δε φαίνεται να αγαπά ιδιαίτερα τους πρωταγωνιστές του, όμως, να τον πει ρατσιστή είναι κάπως υπερβολικό.

Βέβαια, το συνεχές ερώτημα του αν το σινεμά αυτό οδηγεί κάπου, εξακολουθεί να υφίσταται. Ο κύριος αντίλογος προς τις ταινίες του Ζάιντλ είναι το αν υπάρχει ουσιαστικός λόγος για την κινηματογράφηση όλης αυτής της μιζέριας και της ηθικής κατάπτωσης. Ο προβληματισμός αυτός έχει βάση και, μολονότι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ζάιντλ έχει πια τελειοποιήσει τη φόρμα του, το θέμα είναι πλέον να την ξεπεράσει.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Ο τίτλος της ταινίας είναι καθαρά ειρωνικός και δεν αφορά κανέναν πραγματικό παράδεισο και κανέναν έρωτα. Εξάλλου, ο κινηματογράφος του Ζάιντλ είναι γνωστό ότι πλησιάζει τα άκρα και απαιτεί αντοχές, κυρίως λόγω του ψυχολογικού αντίκτυπου των γεγονότων. Μετά, λοιπόν, τις απαραίτητες διευκρινίσεις, μπορούμε να πούμε ότι ο «Παράδεισος του Έρωτα» προβάλλει έναν ιδιαίτερο τρόπο κινηματογράφησης, όπου η μυθοπλασία φαντάζει ως ντοκιμαντέρ και η ιστορία δείχνει τόσο πραγματική που γίνεται άβολη και γι’ αυτό αξίζει για όσους επιθυμούν να μη «διασκεδάσουν» κατά τη διάρκεια της προβολής τους. Όσοι, όμως, ψάχνουν για την επιλογή της ταινίας του Σαββάτου, καλό είναι να κινηθούν σε τελείως διαφορετικές επιλογές.


MORE REVIEWS

ΓΑΖΑ, ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

Ηλικιωμένος ψαράς στη Γάζα είναι κρυφά ερωτευμένος με γυναίκα που βλέπει καθημερινά στην αγορά. Η τυχαία ανεύρεση αρχαίου αγάλματος περιπλέκει τα αισθηματικά του προβλήματα.

ΕΡΗΜΗ ΧΩΡΑ

Σ’ ένα απομακρυσμένο, παραδοσιακό εργοστάσιο παραγωγής τούβλων, ένας άνδρας θα «παίξει» το τελευταίο χαρτί της προσωπικής του επανάστασης, όταν το αφεντικό ανακοινώσει το κλείσιμό του και, συνακόλουθα, την απόλυση των λιγοστών εργαζόμενων σ’ αυτό.

ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΓΑΜΟ

Δέκα χρόνια σχέσης, γάμου και χωρισμού, μέσα από στιγμές της ζωής της Μαριάν και του Γιόχαν.

ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΩΝ ΧΑΜΕΝΩΝ ΨΥΧΩΝ

Φιλόδοξος τυχοδιώκτης, με ταλέντο να χειραγωγεί τους ανθρώπους, ανέρχεται κοινωνικά παριστάνοντας το μέντιουμ και σε συνδυασμό με μία ψυχίατρο δίχως ηθικές αναστολές, ετοιμάζεται να κατακτήσει τον κόσμο, παραγνωρίζοντας τη σημασία του… «απ' τα ψηλά στα χαμηλά».

ΡΑΪΝΕΡ ΒΕΡΝΕΡ ΦΑΣΜΠΙΝΤΕΡ

Η ζωή του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, όπως την όρισε η σκηνοθετική του καριέρα μέσα στο διάστημα μιας δεκαπενταετίας.