FreeCinema

Follow us

ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΗΣ ΕΔΕΜ (1955)

(EAST OF EDEN)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ελία Καζάν
  • ΚΑΣΤ: Τζέιμς Ντιν, Ρέιμοντ Μάσεϊ, Τζούλι Χάρις, Μπερλ Αϊβς, Ρίτσαρντ Ντάβαλος, Τζο Βαν Φλιτ
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 118'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: BIBLIOTHEQUE

Στην Καλιφόρνια του 1917, δυο αδέλφια αγωνίζονται για να κερδίσουν την εύνοια του άκαρδου και βαθιά θρησκόληπτου πατέρα τους, ενώ ένα καλά κρυμμένο μυστικό που αφορά στην ταυτότητα της μακαρίτισσας μητέρα τους απειλεί να βγει στην επιφάνεια.

Ένα πέπλο πόνου σκεπάζει τούτη την ταινία, τη μοναδική που πρόλαβε να δει ολοκληρωμένη στο πανί ο Τζέιμς Ντιν, λίγους μήνες πριν από τον τραγικό του θάνατο σε τροχαίο, στις 30 Σεπτεμβρίου του 1955. Ήταν μόλις 24ων ετών. Στις 26 Οκτωβρίου θα ερχόταν η «έκρηξη» της απόλυτης καταξίωσης και του μύθου, με την πρεμιέρα του «Επαναστάτη Χωρίς Αιτία». Πρώτη πρωταγωνιστική του εμφάνιση στο σινεμά με το «Ανατολικά της Εδέμ» και ο Ελία Καζάν συστήνει ένα πλάσμα που δεν πρόλαβε να καταλάβει τι έψαχνε από τη ζωή, για να μετατραπεί σε icon γενεών και γενεών, δίχως να «γερνά» ποτέ (και από κάθε άποψη). Ένα αιώνιο poster boy, που μέσα από τους ρόλους του ταυτίστηκε με την νεανική αμφισβήτηση κι ένα είδος εσωτερικής οργής που έβραζε, μα έμοιαζε προορισμένο να ηττηθεί από το ενήλικο κατεστημένο και μια αμερικανική κοινωνία βαλτωμένη στην οπισθοδρόμηση.

Ακολουθώντας το τέταρτο και τελευταίο μέρος του ομώνυμου έργου του Τζον Στάινμπεκ, ο Καζάν δείχνει να νοιάζεται ιδιαίτερα για μια βιβλική διάσταση που προσθέτει στη φιλμική μεταφορά, εστιάζοντας με προφανή τρόπο στην ιστορία του Κάιν και του Άβελ. Ο Καλ του Ντιν γίνεται ο κεντρικός ήρωας – όχημα της πλοκής, ένα έρμαιο των συναισθημάτων του, ένας έφηβος μοναχικός σε βαθμό να τρομάζει τους γύρω του, με την πίστη ότι το κακό είναι εκείνο που τον χαρακτηρίζει μέσα του. Με την επιθυμία ν’ αναμετρηθεί με τη «ρίζα» του, ο Καλ θ’ αναζητήσει τη μητέρα που δεν γνώρισε ποτέ και… μόνο πεθαμένη δεν είναι! Η Κέιτ διευθύνει ένα μπουρδέλο σε παρακείμενη πόλη και προτιμά να βιώνει τα «αντίποινα» της τότε φυγής της από τον οικογενειακό και αγροτικό βίο, κάτι που (δυστυχώς) αργά συνειδητοποίησε ότι τη «σκότωνε». Ο Καλ θ’ ανακαλύψει τα ίχνη της και θ’ αναμετρηθεί μαζί της, ζητώντας ένα οικονομικό στήριγμα για να ξανοιχτεί επιχειρηματικά και να ξελασπώσει τον πατέρα του, διεκδικώντας ταυτόχρονα την αγάπη και των δυο τους.

Σταδιακά, η ανάγκη της αγάπης για να επιβιώσει ο Καλ, γίνεται ο σκοπός της ύπαρξής του, αλλά και μια απατηλή «τρέλα» προσδοκιών πέρα από το εφικτό, καθώς απαιτεί να «ρουφήξει» από μόνος του την πατρική, την μητρική, την αδελφική, όσο και μια ρομαντική εκδοχή της αγάπης όπως αυτή εκφράζεται στην υποπλοκή του flirt με την Άμπρα, το κορίτσι του αδελφού του. Ανάμεσα σε αρνήσεις, παραπλανήσεις, ζηλόφθονες εξάρσεις και τραύματα εγκατάλειψης, ο Καλ θα διαμορφωθεί ως χαρακτήρας και θα λυτρωθεί μέσα από τα καθήκοντα της φροντίδας ενός ανθρώπου που μέχρι πρότινος θεωρούσε «καταραμένο».

Αν και οριακά… κατακριτέα στην εποχή της (διότι θεωρήθηκε αντιγραφή της υποκριτικής γραμμής την οποία είχε φέρει μ’ έναν ολότελα δικό του τσαμπουκά ο Μάρλον Μπράντο στο σινεμά), η ερμηνεία του Ντιν είναι το μεγαλύτερο ατού του «Ανατολικά της Εδέμ», δίπλα σ’ ένα καστ που σπάει κόκαλα, ξεχωρίζοντας τις λεπτές ισορροπίες της χαμένης αξιοπρέπειας και της ισχύος της ελευθεριότητας που φέρει πάνω της η Κέιτ, όπως την αποδίδει μία εξαιρετική Τζο Βαν Φλιτ (άξια τιμημένη με το Όσκαρ δεύτερου γυναικείου ρόλου). Εννοείται πως ο Ντιν είχε προταθεί στην κατηγορία του πρώτου ανδρικού ρόλου (κατόπιν θανάτου, ατυχώς), με το φιλμ να διεκδικεί επίσης βραβείο σκηνοθεσίας και σεναρίου, το 1956. Η ακαδημαϊκότητα της αφήγησης και το δραματικά πομπώδες score του Λέοναρντ Ρόζενμαν φανερώνουν το χρόνο που έχει περάσει πάνω από τούτο το έργο, όμως, η δύναμη του Ντιν και μιας ενέργειας που λες και ασφυκτιά στο κορμί του, μετατρέπει το «Ανατολικά της Εδέμ» σε κινηματογραφική εμπειρία που οφείλεις να κουβαλάς στη μνήμη σου.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Η πρώτη από τρεις μνημειώδεις και (κυριολεκτικά) μοναδικές κινηματογραφικές ερμηνείες που άφησε πίσω του ο Τζέιμς Ντιν. Τρεις μόλις, για να δημιουργήσουν έναν τέτοιο μύθο! Μπαίνεις στο «trip» να το ζήσεις, ειδικά εάν τούτη εδώ πρόκειται να είναι η παρθενική σου φορά.


MORE REVIEWS

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η μεσήλικη Χίλαρι, υπεύθυνη «γενικών καθηκόντων» σε κινηματογράφο της παραλιακής πόλης του Μάργκεϊτ, νιώθει σκιρτήματα πάθους για νεαρό μαύρο που πιάνει δουλειά ως ταξιθέτης.

ΧΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΒΑ

Ζευγάρι ερωτευμένων ανδρών με υιοθετημένη κορούλα περνά τις χαλαρές διακοπές του σε απομονωμένο σπιτάκι σε δάσος. Ένα χτύπημα στην πόρτα θα τους φέρει αντιμέτωπους με τέσσερις «εισβολείς» που απαιτούν από την οικογένεια να διαπράξει μια κανονική ανθρωποθυσία, επιλέγοντας (και) ποιο από τα μέλη της θα θανατώσει. Διαφορετικά, θα έρθει… η Αποκάλυψη!

ΑΣΤΕΡΙΞ & ΟΒΕΛΙΞ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ

Η μοναχοκόρη της Αυτοκράτειρας της Κίνας βρίσκει καταφύγιο στο γνωστό γαλατικό χωριό και ο Αστερίξ κι ο Οβελίξ προσφέρονται να βοηθήσουν σε επιχείρηση απελευθέρωσης της μητέρας της, ενώ παράλληλα ο Ιούλιος Καίσαρας καταστρώνει επεκτατικά σχέδια για την Ασία, έτσι ώστε να πείσει την Κλεοπάτρα να γυρίσει κοντά του.

ΜΕΡΕΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ

Νεαρός εισαγγελέας αναλαμβάνει υπηρεσία σε μικρή επαρχιακή πόλη που μαστίζεται από πολλαπλά κρούσματα καθίζησης της γης και έρχεται αντιμέτωπος μ' ένα σύστημα διαφθοράς που φτάνει πολύ ψηλά στην τοπική εξουσία.

ΔΥΟ ΦΙΛΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΑΣΒΟΥΛΗΣ

Οι δύο θεότρελοι φίλοι Τούτσον και Λούντιγουντ επιστρέφουν και πάλι (από πότε;), προκειμένου να ζήσουν την περιπέτεια της ζωής τους, σε μια προσπάθεια να βρουν και να ζητήσουν βοήθεια από τον παππού του πρώτου, τον διαβόητο πειρατή Κάπτεν Τούτσον!