FreeCinema

Follow us

ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΗΣ ΕΔΕΜ (1955)

(EAST OF EDEN)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ελία Καζάν
  • ΚΑΣΤ: Τζέιμς Ντιν, Ρέιμοντ Μάσεϊ, Τζούλι Χάρις, Μπερλ Αϊβς, Ρίτσαρντ Ντάβαλος, Τζο Βαν Φλιτ
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 118'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: BIBLIOTHEQUE

Στην Καλιφόρνια του 1917, δυο αδέλφια αγωνίζονται για να κερδίσουν την εύνοια του άκαρδου και βαθιά θρησκόληπτου πατέρα τους, ενώ ένα καλά κρυμμένο μυστικό που αφορά στην ταυτότητα της μακαρίτισσας μητέρα τους απειλεί να βγει στην επιφάνεια.

Ένα πέπλο πόνου σκεπάζει τούτη την ταινία, τη μοναδική που πρόλαβε να δει ολοκληρωμένη στο πανί ο Τζέιμς Ντιν, λίγους μήνες πριν από τον τραγικό του θάνατο σε τροχαίο, στις 30 Σεπτεμβρίου του 1955. Ήταν μόλις 24ων ετών. Στις 26 Οκτωβρίου θα ερχόταν η «έκρηξη» της απόλυτης καταξίωσης και του μύθου, με την πρεμιέρα του «Επαναστάτη Χωρίς Αιτία». Πρώτη πρωταγωνιστική του εμφάνιση στο σινεμά με το «Ανατολικά της Εδέμ» και ο Ελία Καζάν συστήνει ένα πλάσμα που δεν πρόλαβε να καταλάβει τι έψαχνε από τη ζωή, για να μετατραπεί σε icon γενεών και γενεών, δίχως να «γερνά» ποτέ (και από κάθε άποψη). Ένα αιώνιο poster boy, που μέσα από τους ρόλους του ταυτίστηκε με την νεανική αμφισβήτηση κι ένα είδος εσωτερικής οργής που έβραζε, μα έμοιαζε προορισμένο να ηττηθεί από το ενήλικο κατεστημένο και μια αμερικανική κοινωνία βαλτωμένη στην οπισθοδρόμηση.

Ακολουθώντας το τέταρτο και τελευταίο μέρος του ομώνυμου έργου του Τζον Στάινμπεκ, ο Καζάν δείχνει να νοιάζεται ιδιαίτερα για μια βιβλική διάσταση που προσθέτει στη φιλμική μεταφορά, εστιάζοντας με προφανή τρόπο στην ιστορία του Κάιν και του Άβελ. Ο Καλ του Ντιν γίνεται ο κεντρικός ήρωας – όχημα της πλοκής, ένα έρμαιο των συναισθημάτων του, ένας έφηβος μοναχικός σε βαθμό να τρομάζει τους γύρω του, με την πίστη ότι το κακό είναι εκείνο που τον χαρακτηρίζει μέσα του. Με την επιθυμία ν’ αναμετρηθεί με τη «ρίζα» του, ο Καλ θ’ αναζητήσει τη μητέρα που δεν γνώρισε ποτέ και… μόνο πεθαμένη δεν είναι! Η Κέιτ διευθύνει ένα μπουρδέλο σε παρακείμενη πόλη και προτιμά να βιώνει τα «αντίποινα» της τότε φυγής της από τον οικογενειακό και αγροτικό βίο, κάτι που (δυστυχώς) αργά συνειδητοποίησε ότι τη «σκότωνε». Ο Καλ θ’ ανακαλύψει τα ίχνη της και θ’ αναμετρηθεί μαζί της, ζητώντας ένα οικονομικό στήριγμα για να ξανοιχτεί επιχειρηματικά και να ξελασπώσει τον πατέρα του, διεκδικώντας ταυτόχρονα την αγάπη και των δυο τους.

Σταδιακά, η ανάγκη της αγάπης για να επιβιώσει ο Καλ, γίνεται ο σκοπός της ύπαρξής του, αλλά και μια απατηλή «τρέλα» προσδοκιών πέρα από το εφικτό, καθώς απαιτεί να «ρουφήξει» από μόνος του την πατρική, την μητρική, την αδελφική, όσο και μια ρομαντική εκδοχή της αγάπης όπως αυτή εκφράζεται στην υποπλοκή του flirt με την Άμπρα, το κορίτσι του αδελφού του. Ανάμεσα σε αρνήσεις, παραπλανήσεις, ζηλόφθονες εξάρσεις και τραύματα εγκατάλειψης, ο Καλ θα διαμορφωθεί ως χαρακτήρας και θα λυτρωθεί μέσα από τα καθήκοντα της φροντίδας ενός ανθρώπου που μέχρι πρότινος θεωρούσε «καταραμένο».

Αν και οριακά… κατακριτέα στην εποχή της (διότι θεωρήθηκε αντιγραφή της υποκριτικής γραμμής την οποία είχε φέρει μ’ έναν ολότελα δικό του τσαμπουκά ο Μάρλον Μπράντο στο σινεμά), η ερμηνεία του Ντιν είναι το μεγαλύτερο ατού του «Ανατολικά της Εδέμ», δίπλα σ’ ένα καστ που σπάει κόκαλα, ξεχωρίζοντας τις λεπτές ισορροπίες της χαμένης αξιοπρέπειας και της ισχύος της ελευθεριότητας που φέρει πάνω της η Κέιτ, όπως την αποδίδει μία εξαιρετική Τζο Βαν Φλιτ (άξια τιμημένη με το Όσκαρ δεύτερου γυναικείου ρόλου). Εννοείται πως ο Ντιν είχε προταθεί στην κατηγορία του πρώτου ανδρικού ρόλου (κατόπιν θανάτου, ατυχώς), με το φιλμ να διεκδικεί επίσης βραβείο σκηνοθεσίας και σεναρίου, το 1956. Η ακαδημαϊκότητα της αφήγησης και το δραματικά πομπώδες score του Λέοναρντ Ρόζενμαν φανερώνουν το χρόνο που έχει περάσει πάνω από τούτο το έργο, όμως, η δύναμη του Ντιν και μιας ενέργειας που λες και ασφυκτιά στο κορμί του, μετατρέπει το «Ανατολικά της Εδέμ» σε κινηματογραφική εμπειρία που οφείλεις να κουβαλάς στη μνήμη σου.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Η πρώτη από τρεις μνημειώδεις και (κυριολεκτικά) μοναδικές κινηματογραφικές ερμηνείες που άφησε πίσω του ο Τζέιμς Ντιν. Τρεις μόλις, για να δημιουργήσουν έναν τέτοιο μύθο! Μπαίνεις στο «trip» να το ζήσεις, ειδικά εάν τούτη εδώ πρόκειται να είναι η παρθενική σου φορά.


MORE REVIEWS

Ο ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗΣ

Ισπανία, 1982. Αστυνομικός ντετέκτιβ μετατίθεται οικογενειακώς σε επαρχιακή πόλη της χώρας. Ερευνώντας τις συνθήκες θανάτου του προκατόχου του, ανακαλύπτει περίεργες διασυνδέσεις με κοινότητα φυγόδικων Ναζί αξιωματούχων, οι οποίοι δείχνουν ν’ απολαμβάνουν, πια, την γαλήνη της ζωής.

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Ιταλός βιβλιοπώλης στο Παρίσι μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στο πάθος για ανάγνωση και την ανάπηρη κόρη του. Απρόβλεπτη ηθοποιός του θεάτρου εισβάλει στη ζωή του, προκαλώντας αισθηματικού και υπαρξιακού τύπου θέματα.

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΠΟΤΖΑΝΓΚΛΣ

«Φευγάτος» τύπος γνωρίζει «φευγάτη» τύπισσα. Ερωτεύονται με την πρώτη ματιά, κάνουν οικογένεια, ζουν ανέμελα, σαν σε όνειρο. Όταν, όμως, εκείνη αρχίζει να ξεφεύγει στ’ αλήθεια, το «όνειρο» σταδιακά γκρεμίζεται.

SAS ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ: ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ

Επίλεκτη ομάδα άρτια εκπαιδευμένων κακοποιών παίρνει τον έλεγχο ενός υποθαλάσσιου τρένου, απειλώντας να καταστρέψει ολοσχερώς τη Σήραγγα της Μάγχης, σε περίπτωση που η βρετανική Κυβέρνηση δε συμμορφωθεί με τα αιτήματά της σε χρήμα και ασφαλή διαφυγή.

ATLANTIC CITY

Γερασμένος μικροκακοποιός προσπαθεί να προστατεύσει νεαρή γυναίκα που βρίσκεται μπλεγμένη σε ιστορία κλοπής ναρκωτικών την οποία διέπραξε ο πρώην σύζυγός της και τώρα καταδιώκεται από το οργανωμένο έγκλημα, σ’ ένα υπό κατάρρευση και έτοιμο να προσαρμοστεί σε κανόνες «ανάπτυξης» Ατλάντικ Σίτυ.