του Δημήτρη Δημητρακόπουλου

Το «Στο Σκοτάδι» είναι ένα δύσκολο φιλμ για να το παρουσιάσεις. Και αυτό συμβαίνει όχι τόσο επειδή δεν είναι δυνατό να περιγραφεί απλά και κατανοητά, αλλά γιατί η μεγαλύτερη δύναμή του έγκειται στην συνειδητοποίηση του τι πραγματικά είναι και του τι ακριβώς αφορά, οπότε επιβάλλεται μέχρι την προβολή του να έχει διατηρηθεί η αύρα τού μυστηρίου. Επίσης, είναι μια περίπτωση ταινίας όπου όλη η δυναμική κρύβεται μέσα στην ίδια την αρχική ιδέα του, ένα φιλμ που κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ως «καλλιτεχνικό» και αφηρημένο, αν κάποιος δεν πειστεί από το πόσο ξεχωριστός είναι ο κεντρικός κορμός του. Τι, λοιπόν, μπορείς να γράψεις για μια ταινία, που το καλύτερο για εκείνη είναι να τη δει κάποιος που δεν έχει διαβάσει τίποτα σχετικά;

Μπορεί σίγουρα να πει κανείς ότι πρόκειται για μια δυνατή προσωπική ιστορία, στην οποία ο συμβιβασμός με τη νέα πραγματικότητα παίρνει ακραίες, καινούριες διαστάσεις. Μπορεί, επίσης, κάποιος να συμπληρώσει πως το «Στο Σκοτάδι» είναι μια ταινία που αφορά την προσπάθεια ενός ζευγαριού να ξεπεράσει την πρώτη, μεγάλη του συζυγική κρίση. Επιπλέον, δεν είναι λάθος να σημειώσουμε ότι η ταινία πραγματεύεται το βαθμό στον οποίο οι φόβοι μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ίδια την πραγματικότητα γύρω μας. Και, πάνω από όλα, το φιλμ σίγουρα αφορά τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι ίδιοι ελέγχουμε τις παραμέτρους που θα οδηγήσουν στην επίλυση του προσωπικού μας δράματος.

Ακούγεται «δήθεν» και ίσως να τρομάξει κάποιον απροετοίμαστο θεατή, όμως η επιτυχία της ταινίας έγκειται στο γεγονός ότι ο Έσκιλ Βογκτ καταφέρνει να κάνει το «high concept» της προσιτό και κατανοητό, ακολουθώντας μια σταθερή πορεία μέχρι την πλήρη αποκάλυψη της ιδέας, και διατηρώντας μια χιουμοριστική προσέγγιση, όπως θα όφειλε κανείς απέναντι στο… ρεαλιστικά παράλογο. Ευτυχώς, το φιλμ δεν καταλήγει ποτέ να είναι πομπώδες ή υπερβολικά σοβαρό, η κεντρική ηρωίδα δεν παρουσιάζεται ούτε ως το απόλυτο θύμα αλλά ούτε και ως η ψυχρή σκύλα, στην οποία θα κινδύνευε να μετατραπεί σε λιγότερα ικανά χέρια, και οι σεναριακές ανατροπές έρχονται την κατάλληλη στιγμή (ο Βογκτ έχει καταπληκτική αίσθηση του timing), χωρίς να παραμένουν υπερβολικά αφηρημένες ώστε να πετάξουν το θεατή από την πραγματικότητα της ταινίας. Η φωτογραφία του Θύμιου Μπακατάκη συμβάλλει στη διατήρηση αυτής της φαινομενικά ανάλαφρης αλλά ουσιαστικά παιχνιδιάρικης αίσθησης, παίζοντας με το φως και τις σκιές, θολώνοντας τις έννοιες της αντίληψης περί πραγματικότητας και της αντικειμενικής της υπόστασης, μέχρι να πάψουν πια να υπάρχουν μεταξύ τους όρια, και εναλλάσσοντας ψυχρά στατικά πλάνα με πιο θερμά, προσωπικά στιγμιότυπα.

Ουσιαστικά, αυτό που επιχειρεί ο Βογκτ, δεν είναι πολύ μακριά από τους πειραματισμούς του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν στην «Persona» ή την ανακατασκευή της ίδιας της πραγματικότητας από τον Κριστόφερ Μπο στο «Ερωτική Αναπαράσταση» (ακόμα και το καουφμανικής πένας «Adaptation» μπορεί να θεωρηθεί ως μακρινός συγγενής), αν και εδώ καταφέρνει να δώσει στο φιλμ μια ξεχωριστή ταυτότητα μέσα από το λόγο για τον οποίο συμβαίνουν όλα αυτά και από την απόλυτα ανθρωποκεντρική αφήγηση, που αναπόφευκτα κάνει συμμέτοχο τον ίδιο το θεατή. Ο τελευταίος είναι που θα πρέπει να ανακαλύψει την… αληθινή πραγματικότητα της ταινίας και εκείνος θα οδηγήσει ουσιαστικά την ιστορία στην κορύφωσή της. Γιατί, τελικά, το «Στο Σκοτάδι» θα μπορούσε να αφορά τον καθένα μας.