FreeCinema

Follow us

SHAYDA (2023)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Νούρα Νιασαρί
  • ΚΑΣΤ: Ζαρ Αμίρ-Εμπραχιμί, Οσαμά Σαμί, Σελίνα Ζαχέντνια, Λία Πουρσέλ, Μοτζίν Άρια, Λουσίντα Άρμστρονγκ Χολ, Ρίνα Μουσαβί
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 117'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: THE FILM GROUP

Νεαρή Ιρανή μητέρα με μικρή κόρη, παντρεμένη στην Αυστραλία με βίαιο και κακοποιητικό άνδρα, βρίσκει προσωρινό καταφύγιο ηρεμίας σε γυναικείο κοιτώνα αλληλεγγύης, ελπίζοντας στη γρήγορη έκδοση διαζυγίου. Ο σύζυγός της, όμως, δεν δείχνει διατεθειμένος ούτε να χωρίσει, αλλά ούτε και να παραχωρήσει την επιμέλεια του παιδιού τους.

Μόνη μητέρα, πατριαρχεία, μετανάστευση. Η «Αγία Τριάδα» του σύγχρονου φεστιβαλικού σινεμά συνεχίζει να ρίχνει αφειδώς λάδι στη μηχανή της φάμπρικας που εδώ και αρκετά χρόνια έχει ανοίξει, αδυνατώντας να αντιληφθεί πως η όλη φάση έχει περιέλθει ήδη σε τέλμα, αφού ένα μόνιμο καταστασιακό μοιάζει ν’ ανακυκλώνεται συνεχώς. Στην περίπτωση του ντεμπούτου της Νούρα Νιασαρί, το πακέτο σερβίρεται με το έντονο φεμινιστικό βλέμμα που οι καιροί προτάσσουν, συνεπικουρούμενο από την αυτοβιογραφική σεναριακή βάση του εγχειρήματος. Η πρόθεση της auteur να εξωτερικεύσει τον φόβο από τα χρόνια του έγγαμου βίου της μητέρας της είναι ευγενής, όμως, ό,τι έχει συμβεί στ’ αλήθεια στη ζωή του καθενός δεν συνιστά από μόνο του μια ιστορία που αξίζει να τύχει κινηματογραφικής μεταφοράς.

Η λατρεία για την κόρη της και ο τρόμος που γεννάται στην ιδέα πως η αίτηση διαζυγίου της δεν θα έχει καμία τύχη, στέκει ως η απαρχή του δράματος για την Σαΐντα. Το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται όταν με δικαστική απόφαση ο άντρας της κερδίζει το δικαίωμα να βλέπει μια φορά την εβδομάδα τη μικρή Μόνα (άνευ επιτήρησης, μάλιστα), κάτι που δημιουργεί στη μάνα της την επιπλέον αγωνία πως ο πρώην της είτε θα της κάνει πλύση εγκεφάλου, είτε θα την αρπάξει μακριά της. Σε τούτη τη βασανιστική καθημερινότητα, η βοήθεια που λαμβάνει από την υπεύθυνη του γυναικείου κοιτώνα δεν μπορεί να υπερβεί τα όρια του Νόμου, η δε φίλη από τα παλιά που σπεύδει να της τείνει παρηγορητική χείρα βοηθείας δεν έχει απαραίτητα παρόμοια οπτική με τη δική της.

Επιχειρώντας να ξεφύγει από το μονότονο σεναριακό μοτίβο της κακόμοιρης γυναίκας που έμπλεξε μ’ έναν αλήτη με βαρύ χέρι, η ταινία ανοίγει κάποιες υποπλοκές που κυρίως έχουν να κάνουν με την ιρανική κοινότητα του Μπρίσμπεϊν και τον τρόπο με τον οποίο η ζωή τους έχει διαφοροποιηθεί (;) ευρισκόμενοι μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το Ιράν. Καμία απ’ αυτές, όμως, δεν δημιουργεί κάποια διαφορετική συνισταμένη στα όσα (άκρως προβλέψιμα) διαδραματίζονται. Η προσπάθεια απαγκίστρωσης της Σαΐντα από το εφιαλτικό της παρελθόν, αναζητώντας δειλά έναν σύντροφο, φτιάχνει το πιο νερόβραστο ερωτικό σκίρτημα της πρόσφατης κινηματογραφικής ιστορίας, η δε μονοδιάστατη απεικόνιση του συνόλου των χαρακτήρων δεν δύναται ν’ αντικατοπτρίζει με πειθώ την πολυπλοκότητα των καταστάσεων.

Το άσπρο / μαύρο του δίπολου θύμα vs. καταπιεστής, ναι μεν είμαι βέβαιος πως στο παιδικό μυαλό της… Μόνα σχηματίστηκε με ακριβώς αυτόν τον τρόπο (ενδεχομένως δικαιότατα), για τη σκηνοθέτιδα και σεναριογράφο, όμως, θα έπρεπε να υπάρχει μια πιο σφαιρική αντίληψη των πραγμάτων, όπως οι δραματικοί κανόνες του κινηματογράφου προστάζουν (πόσω μάλλον όταν η ταινία αγγίζει σε διάρκεια τις δύο ώρες). Ο συμπατριώτης της Ασγκάρ Φαραντί το έχει καταφέρει σε αντίστοιχης λογικής εγχειρήματά του, αφήνοντας τον θεατή να βγάλει εκείνος τα συμπεράσματά του και ουχί καθοδηγώντας τον. Η Νιασαρί έχει αποφασίσει τα πάντα πριν από εμάς για εμάς. Τούτη η επιλογή της, όμως, κάνει την ταινία της φοβερά στερεότυπη και άκρως αναποτελεσματική.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Τυπικό όσο και άκαρπο δράμα σύγχρονου καταγγελτικού φεμινισμού, που σε όλη του τη διάρκεια κουβαλά… τον σταυρό του μαρτυρίου. Η κακοποίηση των γυναικών είναι σοβαρότατο θέμα, όμως, με τον tale quale τρόπο που παρουσιάζεται στο σινεμά, δυστυχώς εκφυλίζεται. Δεν λέω πως η «Shayda» θα μπορούσε (αν και κατά βάθος θα το ήθελα!) να μετατραπεί σε «Ms.45» (1981), αλλά μια (έστω) ελάχιστα διαφορετική προσέγγιση του είδους από το art-house κύκλωμα θα ήταν ευχής έργον. Σ’ ένα εντελώς προσωπικό επίπεδο, ξαφνιάστηκα ευχάριστα που σε μια σκηνή dancefloor άκουσα μετά από πάρα πολλά χρόνια το τραγούδι «The Key: The Secret» των Urban Cookie Collective. Ήταν (ίσως) η μόνη ανάμνηση της Νούρα Νιασαρί που ένιωσα πως ως θεατή με αφορούσε.


MORE REVIEWS

ΠΟΛΥΔΡΟΣΟ

Μάνα και κόρη, αναμνήσεις μιας αγαπημένης γειτονιάς, γεμάτης φαντάσματα της μνήμης, σαν ξεφύλλισμα ενός album φωτογραφιών από περασμένες δεκαετίες, τυπωμένων σε χαρτί Kodak, με τον χρόνο να «θαμπώνει» τη νοσταλγική τετραχρωμία τους.

ΚΛΕΙΔΩΣΕΣ; - ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ

«Αφού χαλάσει το αυτοκίνητό τους σε μια μικρή πόλη, ένα νεαρό ζευγάρι αναγκάζεται να περάσει τη νύχτα σε μια απομακρυσμένη καμπίνα. Αρχίζουν, όμως, να τρομοκρατούνται από τρεις μασκοφόρους αγνώστους χωρίς κίνητρο», μας πληροφορεί το δελτίο Τύπου.

Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΤΟΥ

Δίδυμο πληρώματος ασθενοφόρου, αποτελούμενο από έμπειρο διασώστη που «τα έχει δει όλα» και από νεοσύλλεκτο που δεν έχει δει τίποτα ακόμα, βιώνει στο πετσί του τη σκληρή Νέα Υόρκη της νύχτας, με τα δεκάδες μακάβρια περιστατικά της.

Η ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΝΗΜΑΤΟΣ

«Ένας ντετέκτιβ της Αστυνομίας του Σικάγου λαμβάνει μια κλήση ότι ένας κατά συρροή δολοφόνος εμφανίστηκε στη Σκωτία κι έτσι ξεκινά μια προσωπική αποστολή για να λύσει την υπόθεση που τον διέλυσε, πιάνοντας τον υπεύθυνο, ενώ τίποτα δεν είναι ποτέ όπως φαίνεται», μας πληροφορεί το δελτίο Τύπου.

ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Παρέα πέντε εφήβων από τους δρόμους του Μεντεγίν ξεκινά ταξίδι προς την κολομβιανή ενδοχώρα, όταν ένας εξ αυτών κατοχυρώνει ιδιοκτησιακό δικαίωμα σε χωράφι που παρανόμως είχε αφαιρεθεί από τη γιαγιά του.