FreeCinema

Follow us

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ (2003)

(VOZVRASHCHENIE)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ
  • ΚΑΣΤ: Βλάντιμιρ Γκάριν, Ιβάν Ντομπρονράβοφ, Κονσταντίν Λαβρονένκο, Νατάλια Βντόβινα
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 110'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

Η μετά από δώδεκα χρόνια ξαφνική εμφάνιση του πατέρα τους και μια εκδρομή μαζί του στην άγρια φύση της ρωσικής υπαίθρου, προκαλούν συγκρουόμενα συναισθήματα σε δύο αδέλφια. Τι μπορεί να κρύβει αυτός ο άνδρας, που μέχρι χθες γνώριζαν μονάχα από μια φωτογραφία;

Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι… τέχνη! Με την «Επιστροφή», το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, ο 39χρονος Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ από τη Ρωσία είδε τον πλανήτη σινεμά να προσκυνά μπροστά του και τις διακρίσεις να πέφτουν βροχή. Είναι προφανές ότι το μέλλον του ανήκει στη Δύση… Το «διαβατήριο», όμως, προσωπικά με ξένισε ως προς τις προθέσεις. Το στόρι είναι απλούστατο. Δύο αγόρια υποδέχονται τον πατέρα τους ύστερα από απουσία δώδεκα ετών. Για εκείνα, αυτός ο υπέρ το δέον αυταρχικός άνδρας είναι ένας άγνωστος που εμφανίστηκε ξαφνικά για να τα πάρει (με την άδεια της μητέρας) για μια εκδρομή στην εξοχή. Και φεύγουν. Και προχωρά το αμάξι στα «ταρκοφσκικά» τοπία με τους ανάλογους ρυθμούς. Και τα παιδιά ψαρεύουν. Κι ο πατέρας τους συμπεριφέρεται όσο το δυνατόν πιο σκληρά (για να τα ανδρώσει;). Και πάλι ψαρεύουν. Και κάποτε θα επέλθει η τραγική «ανατροπή». Κι εκεί που κορυφώνεται (έχει ανοίξει το μάτι, δηλαδή, μην πάει το μυαλό σας σε κανένα τρελό σασπένς…) η ανάγκη μας να καταλάβουμε γιατί το βλέπαμε όλο αυτό, ο Ζβιάγκιντσεφ μας πετάει τίτλους τέλους κι εσύ αναπολείς το χαμένο χρόνο εντός της αιθούσης…

Το σκέφτηκα από διάφορες πλευρές. Το κουβέντιασα. Έψαξα να βρω μια αιτία για να μη νιώσω ότι το αδικώ. Και παντού μου γεννιόντουσαν ερωτήματα. Αυτός ο… άσωτος άνδρας ήταν κακοποιός; Ήταν όντως ο πατέρας των δύο αγοριών; Υπήρξε ποτέ ή τον είδαμε μονάχα μέσα από τη φαντασία τους; Πρόκειται περί σπουδής αντι-ψυχολογικού θρίλερ ή πρέπει να το εκλάβουμε ως πολιτική αλληγορία για την μετα-Περεστρόικα περίοδο; Και το περίφημο «τι έχει το κουτί;» (που ξεθάβει ο πατέρας με ένοχη μυστικότητα), τι προσανατολισμό μας δίνει ως προς το φιλμικό είδος; Εδώ να σας απαντήσω. Σκεφτείτε ότι βλέπετε την «Ωραία της Ημέρας» (1967) και ουχί το «Se7en» (1995)! Με τα υπόλοιπα, όμως, έχω πρόβλημα. Διότι αν όλες αυτές οι υποκειμενικές και διαφορετικές θεωρίες που έχει ο κάθε θεατής – κριτικός ξεχωριστά πιστοποιεί κάτι που είδε στο φιλμ, τότε μιλάμε για… ένας Θεός ξέρει πόσα διαφορετικά σενάρια, που όμως (πραγματικά) δεν είναι ορατά στο πανί. Εκεί, στο σκοτάδι της αίθουσας, η μηχανή προβολής ξετυλίγει μονάχα ένα εξαιρετικά minimal δείγμα γραφής, ενός σκηνοθέτη με σαφείς ικανότητες να γυρίσει σχεδόν οτιδήποτε, μέχρι και να «διαφθαρεί» από το Χόλιγουντ! Το γιατί πρέπει να φορτώνουμε αυθαιρέτως την όποια βαρύτητα που εικάζει η κριτική ως περιεχόμενο μιας τόσο μικρής (μακάρι να ‘ταν μικρού μήκους) ταινίας είναι ένα μάλλον πιο ουσιαστικό ερώτημα από αυτά που ο Ζβιάγκιντσεφ… δεν πρόκειται να μας απαντήσει ποτέ. Και για να γίνω πιο σαφής, ας δανειστώ μία από τις τυπικές δηλώσεις του σκηνοθέτη σχετικά με το περιεχόμενο του φιλμ: «Δεν θα ήθελα να επεκταθώ στο θέμα…»!

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Το άνωθεν κείμενο είναι η κριτική που έγραψα το 2004, όταν το φιλμ διανεμήθηκε για πρώτη φορά στους ελληνικούς κινηματογράφους. Η κριτική είχε υποδεχθεί με ύμνους τούτη τη σινεφιλική «σπαζοκεφαλιά», η οποία βυθίζεται μέσα στην ασάφεια των προθέσεών της, δίχως να καταλήγει ποτέ σε κάποιο συμπέρασμα ή στην πλήρη ταύτιση με ένα φιλμικό genre (πέραν του προφανέστατου δραματικού). Τόσα χρόνια μετά, εξακολουθώ να μην κατανοώ γιατί αυτό το ανούσιο και πληκτικό κατασκεύασμα (με ωραίες εικόνες και χρώματα…) απέκτησε τη φήμη του «αριστουργήματος».


MORE REVIEWS

Ο ΚΑΣΚΑΝΤΕΡ

Κασκαντέρ που «εξαφανίστηκε» από τον χώρο μετά από ατύχημα σε γύρισμα, επιστρέφει στα κινηματογραφικά sets με την ελπίδα να ξανακερδίσει την καρδιά της αγαπημένης του οπερατέρ, η οποία κάνει ποδαρικό ως σκηνοθέτις με sci-fi περιπέτεια στην Αυστραλία. Η παραγωγός του φιλμ, όμως, τον χρειάζεται για κάτι πιο σημαντικό: πρέπει να εντοπίσει τον πρωταγωνιστή που εκείνος αντικαθιστούσε πάντοτε και έχει χαθεί μυστηριωδώς.

ΣΤΟΝ ΙΣΤΟ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

Ο Καλέμπ, νεαρός κάτοικος του ελαφρώς γκετοποιημένου κτηριακού συγκροτήματος Les Arenes de Picasso, λίγο έξω από το Παρίσι, με αδυναμία στο να συλλέγει εξωτικά έντομα, φέρνει στο διαμέρισμά του μια σπάνια αράχνη άκρως επικίνδυνη και δηλητηριώδη, η οποία αναπαράγεται με απίστευτη ευκολία και ταχύτητα. Επίσης, τα τέκνα της… μεγαλώνουν αφύσικα!

ΓΚΑΡΦΙΛΝΤ: ΓΑΤΟΣ ΜΕ ΠΕΤΑΛΑ

Ο Γκάρφιλντ θυμάται τα παιδικά του χρόνια, όταν μια βροχερή νύχτα έχασε τον αλητόγατο μπαμπά του, Βικ, και η μυρωδιά μιας πιτσαρίας τον οδήγησε στην αγκαλιά του μοναχικού Τζον κι ενός παντοτινού σπιτικού, μέχρι να προστεθεί στην παρέα τους και ο αγαθός σκύλος Όντι. Η κανονικότητα των δύο τετράποδων θ’ ανατραπεί όταν πέσουν θύματα απαγωγής και αναγκαστούν να γίνουν πιόνια μιας παράτολμης ληστείας με… δεσμούς από το παρελθόν!

ΜΗΝ ΑΝΟΙΓΕΙΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ

Άνδρας που ζει μοναχικά σε ορεινή περιοχή, ανοίγει την πόρτα του σπιτιού του σε άγνωστη κοπέλα που, εν εξάλλω καταστάσει, του ζητά βοήθεια μέσα στη νύχτα, επικαλούμενη επίθεση πλάσματος (;) αγνώστου ταυτότητας και στοιχείων προς την ερευνητική ομάδα βιολόγων στην οποία ανήκει και είχε κατασκηνώσει στο παρακείμενο δάσος.

ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΓΚΙ

H ζωή έχει γίνει λίγο πολύ απαιτητική για τη Σούπερ Μάγκι. Καθώς η εγκληματικότητα στην πόλη είναι σε ύφεση, περνά τον χρόνο της βοηθώντας στην απόφραξη αποχετεύσεων και στην υποβολή φορολογικών δηλώσεων, αντί να σώζει τον κόσμο. Σίγουρα δεν είχε επιλέξει κάτι τέτοιο! Όταν μια μοχθηρή ιδιοφυΐα της τεχνολογίας απειλεί να παγιδεύσει ολόκληρη την πόλη σε μια «τέλεια» προσομοίωση metaverse, η Μάγκι και ο Σουίτι πρέπει να συνεργαστούν για να σώσουν την κατάσταση για άλλη μια φορά. Μήπως είναι και η τελευταία περιπέτεια του δυναμικού ντουέτου;