FreeCinema

Follow us

READY PLAYER ONE (2018)

  • ΕΙΔΟΣ: Περιπέτεια Φαντασίας
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Στίβεν Σπίλμπεργκ
  • ΚΑΣΤ: Τάι Σέρινταν, Ολίβια Κουκ, Μπεν Μέντελσον, Λένα Γουέιδι, Τι Τζέι Μίλερ, Μαρκ Ράιλανς, Σάιμον Πεγκ, Φίλιπ Ζάο, Γουίν Μορισάκι, Χάνα Τζον-Κέιμεν, Ραλφ Ίνεσον, Σούζαν Λιντς
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 140'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: TANWEER

Σε ένα δυστοπικό για τον πλανήτη Γη μέλλον, οι άνθρωποι αναζητούν τη φυγή μέσα από το OASIS, μια virtual reality εθιστική ψευδαίσθηση που σε βυθίζει στο σύμπαν της και μπορεί να σου κοστίσει και τη ζωή σου… στην πραγματικότητα! Μοναδική σωτηρία για την ανθρωπότητα, η εύρεση τριών κλειδιών που θα οδηγήσουν τον εκλεκτό Player στο Easter egg που έκρυψε ο δημιουργός του.

Για να βρεις το μυστικό, πρέπει να πας… πίσω. Όσο μπροστά (πολλαπλής ερμηνείας η λέξη) κι αν βρίσκεσαι. Με όχημα μια φουτουριστική περιπέτεια δυστοπίας, λοιπόν, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ μας οδηγεί (φαινομενικά) σε ένα μέλλον τεχνολογικής εξέλιξης αλλά βιοτικής υποβάθμισης, το οποίο έχει εξελίξει την πιο διαδεδομένη μορφή φυγής σε παιχνίδι εικονικής πραγματικότητας που υποδουλώνει τον άνθρωπο, του στερεί κάθε είδους σκέψη, κάθε ίχνος αξιοπρέπειας, κάθε χαρά της ζωής. Δεν υπάρχει το σινεμά, δεν υπάρχει το Netflix, δεν υπάρχουν πλατφόρμες αναζήτησης ψυχαγωγίας… παλιομοδίτικης. Υπάρχει μονάχα το OASIS. Και μέσα σε αυτό, μπορεί(ς) να χάσεις τα πάντα. Μέχρι και να πεθάνεις ακόμη. Σε έναν κόσμο στον οποίο, έτσι κι αλλιώς, δεν αξίζεις τίποτα αν δεν έχεις πια τρόπους να πληρώνεις το OASIS. Με αφετηρία αυτά τα δεδομένα, ο Σπίλμπεργκ αισθάνεται τρόμο για το μέλλον τού κόσμου μας. Δεν τολμά να πάει πιο μπροστά, δεν ξέρει αν υπάρχει δυνατότητα για ένα restart. Και νιώθει υποχρεωμένος να μας δείξει τον δρόμο που ξέρει καλύτερα, υποσχόμενος τη σωτηρία μέσω της… pop κουλτούρας. Της πιο μαζικής πολιτιστικής κληρονομιάς του γήινου κόσμου μας. Πίσω. Στα χρόνια που η βιομηχανία του entertainment είχε μυαλό, πρόσφερε «τροφή» γι’ αυτό και συντηρούσε υγιώς τις μνήμες μας. Πίσω. Ολοταχώς.

Βέβαια, σε μια περίοδο απόλυτης Marvel-οποίησης και αποβλάκωσης των μαζών (ειδικά σε σχέση με το genre του φανταστικού), είναι πολύ τολμηρό αυτό που επιχειρεί ο Σπίλμπεργκ με το «Ready Player One». Εκ πρώτης όψης (και εκ της πιο ασφαλούς «ανάγνωσης») προσφέρει ένα nostalgia trip που μοιάζει με trivial παιχνίδι. Είναι απολαυστικό να εντοπίζεις τις (κυρίως κινηματογραφικές) αναφορές που κάνει στο παρελθόν, όμως, ακριβώς όπως όλοι πέφτουν στην παγίδα του τελευταίου level πριν από την αποκάλυψη του Easter egg, έτσι κινδυνεύεις να παραπλανηθείς και να χάσεις την ουσία του έργου. Ακριβώς επειδή και το ίδιο το έργο έχει levels. Ακριβώς όπως και εσύ, άλλωστε!

Το «Ready Player One» δεν είναι μια απλή βόλτα «down the memory lane». Πρέπει να ιδωθεί σαν μια πολυεπίπεδη αλληγορία για τη σημασία της διαμόρφωσης της μνήμης μέσω προϊόντων που καταναλώνουμε καθημερινά εξαιτίας της ύπαρξης της pop κουλτούρας. Προϊόντων / δειγμάτων ενός πολιτισμού που βασίστηκε στη μόρφωση, τη γνώση, τη σκέψη και την έμπνευση. Όλα αυτά μαζί παρήγαγαν «προϊόντα» κατανάλωσης που πορεύτηκαν μαζί μας, προκάλεσαν εσωτερικές διεργασίες, μας σύστησαν πρωτόγνωρα συναισθήματα, μας «έπλασαν» σε έναν μεγάλο βαθμό (και) ως οντότητες, άπαξ και προσανατολιστήκαμε προς αυτά για να «φυγαδευτούμε» από την πραγματικότητά μας. Διόλου τυχαία, ως κινηματογραφιστής, ο Σπίλμπεργκ βασίζει την ταινία του επάνω στην Ιστορία του σινεμά και σε γιγάντιες (#diplhs) φιγούρες που μας προκάλεσαν δέος στη μεγάλη οθόνη, από το 1933 έως και το 1999 (τουλάχιστον, αν η μνήμη μου δεν με απατά, με όλον αυτόν τον όγκο πληροφορίας και homage που κατακλύζει το φιλμ), δημιουργώντας ένα puzzle στοιχείων που «παίζονται» και από τον ίδιο τον θεατή, με στόχο να συμπληρώσει την πλήρη «εικόνα» του νοήματος / μυστικού τού έργου.

Μοιραία, ο Σπίλμπεργκ (αν και χρησιμοποιεί πολλά αναγνωρίσιμα σύμβολα και χαρακτήρες από τον κόσμο του gaming) δείχνει να καταδικάζει την εξέλιξη των παιχνιδιών, τα οποία προσεγγίζουν όλο και περισσότερο ένα σύμπαν virtual reality και απομόνωσης του χρήστη, που ξεκινά να παίζει έχοντας επιλέξει τον δικό του τρόπο φυγής, για να καταλήξει «αιχμάλωτος» μιας φαντασίωσης δίχως στοιχειώδη χαρακτηριστικά παιδείας και κουλτούρας. Ευτυχώς, δεν το κάνει με διδακτικό τρόπο για να αποτρέψει τα παιδιά (του μέλλοντος) από το να καταφεύγουν στα video games (η ταινία, άλλωστε μοιάζει κι αυτή με ένα νοητό game «αλληλεπίδρασης» για τον θεατή), αλλά κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αποφυγή επόμενων γενεών δίχως κανένα μορφωτικό επίπεδο, βουτηγμένων στην τυφλή βία. Για να μην πω σχεδόν αποκλειστικά στη βία.

Για τον Σπίλμπεργκ το σινεμά είναι μόρφωση. Και για να αποκωδικοποιήσεις πραγματικά το «Ready Player One» πρέπει να έχεις κάποιες βάσεις, ένα ικανό database βιωμένης πληροφορίας, που θα σου επιτρέπει να συνεχίζεις το παιχνίδι στο κάθε επόμενο level και να μην μένεις πίσω απορώντας μέσα σου… «γιατί γελάνε οι υπόλοιποι θεατές στην αίθουσα, τι διάβολο είδανε;». Αυτό είναι το κυρίως ρίσκο που παίρνει ο Σπίλμπεργκ σήμερα. Αλλά το κάνει με τόση αγάπη και σεβασμό προς την Τέχνη του, που ακόμη κι εκείνοι οι οποίοι δεν θα «πιάσουν» τις αναφορές με τη μια, πιθανότατα να τις αναζητήσουν κατόπιν της προβολής. Με τον τρόπο που ένα παιδί στο παρελθόν άνοιγε μια εγκυκλοπαίδεια. Με την ευκαιρία να ζήσει τη μαγεία όλης αυτής της νοσταλγίας που προτείνει τούτο το έργο. Με την ελπίδα το «τέλος του παιχνιδιού» να οδηγήσει ξανά στην κινηματογραφική αίθουσα και το αληθινό μέγεθος της αξίας του σινεμά. Της αξίας που είχε και στη… δική του νιότη.

Με έναν περίεργο τρόπο, το «Ready Player One» μοιάζει με ένα μακρινό «αδελφάκι» του «Hook» (1991)! Στα 45 του τότε ο Σπίλμπεργκ, αισθανόταν πως αφήνει οριστικά πίσω του το παιδί που θα ήθελε να μείνει για πάντα. Το άφηνε για χάρη της αληθινής ζωής. Είχε ήδη γίνει πατέρας, είχε χωρίσει, είχε μόλις κάνει έναν δεύτερο γάμο, είχε αποκτήσει μια τεράστια περιουσία και επεδίωκε περισσότερο χρήμα, δόξα και βραβεία. Πράγματα διόλου… παιδιάστικα. Εκείνη η ταινία ήταν ένα «ξόρκι» που γύρισε από φόβο. Τον φόβο της ενηλικίωσης, με μια ελπίδα γυρισμού στην «ονειροχώρα», την ελπίδα της φυγής σε κάποιο απομεινάρι του μικρού παιδιού που θα αναζητούσε κάποτε ξανά, μέσα του. Στα 72 του σήμερα, ο Σπίλμπεργκ μπορεί πια να φοβάται κάτι άλλο. Την οριστική «φυγή», την απώλεια της ζωής. Και το «Ready Player One» μπορεί να μοιάζει με μια διαθήκη σοφίας του ανθρώπου που έχτισε ακλόνητα και αξεπέραστα θεμέλια αυτής της «λαϊκά» αποκαλούμενης pop κουλτούρας. Του ανθρώπου που το 1975 άλλαξε την πορεία του σινεμά. Της θέασής του από τις μάζες, όσο και της λειτουργίας της βιομηχανίας του. Κυριολεκτικά. Με μια κοπέλα που βούλιαζε βίαια στο νερό και ελάχιστες μουσικές νότες που μας αναστατώνουν ακόμα. Ο Σπίλμπεργκ φοβάται πως μαζί με τη ζωή που πρόκειται να χάσει (κάποια στιγμή), θα τελειώσει και η αγάπη για το σινεμά. Και μας πηγαίνει εκεί που οφείλουμε να γυρίσουμε σαν πολιτισμός. Για τη δική μας διάσωση. Πίσω. Όχι, όμως, μονάχα πίσω στη φυγή (που προσφέρει το σινεμά)…

Η πραγματικότητα είναι… υπαρκτή. Και η ζωή αξίζει περισσότερο από το κινηματογραφικό παραμύθι. Καλώς ή κακώς, νικάει το παραμύθι. Και το κάθε game. Προτού η… ηλικιακή πραγματικότητα σου θυμίσει ό,τι έχασες εκεί έξω, να θυμάσαι και να αγαπάς. Την ύπαρξή σου, έναν ακόμη άνθρωπο στη Γη, έστω, αυτά που θεωρείς ότι σε έκαναν τον άνθρωπο που είσαι, τη γνώση μέσω των εμπειριών σου στη ζωή. Πριν ξαναπάς πίσω… από εκεί που ήρθες. Σε αυτό το πελώριο συμπαντικό… τίποτα.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Πολύ μεγάλη ταινία. Ανθολογίας και αναφοράς. Ένα είδος πολιτιστικής διαθήκης για τη σχέση του σινεμά με τον άνθρωπο και το απαραίτητο background της κουλτούρας που (είθισται να) κουβαλά μέσα του. Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ των αρχών της καριέρας του βρίσκεται (και πάλι) εδώ. Με μια «αμόλυντη» ποιότητα αγάπης και αφιέρωσης στην 7η Τέχνη. Όπως αυτός τη γνώρισε, την αφηγήθηκε και την εξέλιξε. Τολμηρές οι προθέσεις αυτές σε μια περίοδο της ανθρωπότητας στην οποία η μόρφωση χάνεται όλο και περισσότερο και η άγνοια προς το παρελθόν προφητεύει κάτι καταστροφικό για το μέλλον. Προσωπικά, με συγκινεί η σκέψη της ύπαρξης μιας τέτοιας ταινίας σήμερα. Περισσότερο κι από την ίδια την ταινία! Λυπάμαι τους ανθρώπους που δεν θα καταλάβουν ή δεν θα πάρουν τίποτα από αυτό το έργο. Δεν έχουν φαντασία. Δεν έχουν κουλτούρα. Και, ενδεχομένως, ούτε καν ζωή.

MORE REVIEWS

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΓΚΡΙΝ

Αγγλία, 1959. Χήρα θέλει ν’ ανοίξει βιβλιοπωλείο σε γραφικό επαρχιακό χωριό, συναντώντας τη σφοδρή αντίδραση των ντόπιων που δεν δείχνουν να ενστερνίζονται την επιθυμία της. Η κυρία Γκριν, όμως, είναι αποφασισμένη να πραγματοποιήσει το όνειρό της όσα εμπόδια κι αν μπουν στο διάβα της.

IL POSTINO: Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Άνεργος λόγω… ναυτίας γιος ψαρά σε απομονωμένο ψαροχώρι της Ιταλίας των 50s, ο Μάριο αναλαμβάνει χρέη ταχυδρόμου του εξόριστου εκεί Χιλιανού, περίφημου ποιητή και κομουνιστή Πάμπλο Νερούδα. Και αφού γίνει φίλος και συνομιλητής του, θα κατακτήσει τα λόγια και τη γυναίκα της ζωής του, που τόσο καιρό του διέφευγαν.

ΜΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ

Υποαμειβόμενος μηχανικός σε αμαξοστάσιο του ΟΣΕ των Σκοπίων βάζει στο χέρι προσωρινά ορφανή ποσότητα χασίς. Ανίκανος να το ξεφορτωθεί, φτιάχνει space cake που ανασταίνει από τους αφόρητους πόνους και την αυτολύπηση τον τερματικά καρκινοπαθή γέρο του, για τον οποίο είχε εγκαταλείψει σπουδές, ώσπου η κατάσταση θα ξεφύγει ιλαροτραγικά. Σε trip θ’ αφήσουν πίσω τα παλιά;

Ο 20ος ΜΟΥ ΑΙΩΝΑΣ

Δύο δίδυμα κορίτσια που ζουν πάμφτωχα, υπό κάκιστες συνθήκες στην Ουγγαρία, χωρίζονται όταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι τις παίρνουν μαζί τους. Χρόνια αργότερα, θα βρεθούν στο ίδιο τρένο του Οριάν Εξπρές, χωρίς να έχουν ιδέα η μία για την άλλη.

MAMMA MIA! HERE WE GO AGAIN

Η Ντόνα έχει πεθάνει, η Σόφι είναι έγκυος και ανακαινίζει το παλιό ξενοδοχείο τής… «mamma mia», όλα τα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής της βρίσκονται καθ’ οδόν για να το γιορτάσουν μαζί της και οι μνήμες φέρνουν έντονα συναισθήματα.