FreeCinema

Follow us

ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ ΣΟΝΑΤΑ (1978)

(HÖSTSONATEN)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ίνγκμαρ Μπέργκμαν
  • ΚΑΣΤ: Ίνγκριντ Μπέργκμαν, Λιβ Ούλμαν, Λένα Νίμαν, Χάλβαρ Μπιορκ
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 99'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: WEIRD WAVE

Έπειτα από επτά χρόνια απόστασης, η διάσημη πιανίστα Σάρλοτ επισκέπτεται την κόρη της, που ζει σε ένα εξοχικό σπίτι με τον ιερέα σύζυγό της και την ανάπηρη αδελφή της. Οι ημέρες που θα ακολουθήσουν θα είναι γεμάτες από πικρία και αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε μητέρα και κόρη.

Με μια πρώτη, απλή ματιά στην ιστορία της «Φθινοπωρινής Σονάτας», μπορεί να καταλήξεις στο συμπέρασμα ότι η ταινία είναι ένα τυπικό μπεργκμανικό δράμα δωματίου, γεμάτο από οικογενειακή δυστυχία και μακρείς διαλόγους. Είναι όλα αυτά, στ’ αλήθεια. Είναι, όμως, και γραμμένο, σκηνοθετημένο, φωτισμένο και ερμηνευμένο με συγκλονιστική επιδεξιότητα, ώστε είναι ουσιαστικά αδύνατο να σε αφήσει ανεπηρέαστο.

Η Σάρλοτ έχει κάνει μια μεγάλη καριέρα ως πιανίστα, τόσο σπουδαία ώστε να έχει εγκαταλείψει τις δυο της κόρες. Έχοντας χάσει πρόσφατα τον σύντροφό της, αποφασίζει να δεχτεί την πρόσκληση της κόρης της, την οποία έχει να δει επτά χρόνια. Μέσα σ’ αυτό το διάστημα, η Εύα έχει παντρευτεί, ζει με τον άντρα της που είναι ιερέας σε ένα εξοχικό σπίτι, έχει γεννήσει ένα αγόρι το οποίο έχει χάσει από πνιγμό και έχει κοντά της την ανάπηρη αδελφή της, Έλενα, την οποία η μητέρα τους είχε βάλει σε ίδρυμα. Σε όλες αυτές τις σημαντικές στιγμές, η Σάρλοτ ήταν απούσα.

Όταν φτάσει στο σπίτι, θα μπει με τον αέρα της star. Ταιριάζοντας την ομιλία της με μεγάλες κινήσεις και φέρνοντας ένα set αποσκευών που η Εύα θα κουβαλήσει μόνη της εντός της οικίας. Μητέρα και κόρη είναι εντελώς διαφορετικές. Η μία είναι μια γυναίκα του κόσμου, επιτυχημένη, λαμπερή και με κάποια επιτήδευση. Η άλλη είναι συνεσταλμένη, κοιτάζει χαμηλά και η εμφάνισή της ταιριάζει σε πολύ μεγαλύτερη ηλικιακά γυναίκα.

Όταν η Σάρλοτ μάθει ότι στο σπίτι βρίσκεται και η Έλενα, η διάθεση και το ύφος της θα αλλάξουν αστραπιαία. Είναι προφανές ότι δεν αντέχει να αντιμετωπίζει στη ζωή της πράγματα και καταστάσεις που τη βαραίνουν. Το διάστημα που θα ακολουθήσει, όμως, θα είναι μόνο τέτοιο. Δεν διστάζει να προβάλλει τον εγωκεντρισμό της, είτε δηλώνοντας ότι ήταν πολύ απασχολημένη για να γνωρίσει τον εγγονό που έχασε χωρίς να συναντήσει ποτέ της, είτε κάνοντας παρατηρήσεις στην Εύα για τον τρόπο που παίζει πιάνο.

Η σκηνή αυτή είναι απολύτως συντριπτική για την Εύα, που μαζεύει όση αντοχή έχει για να παίξει ένα πρελούδιο του Σοπέν μπροστά στη μητέρα της, τη διάσημη πιανίστα, ζητώντας τίποτα περισσότερο από λίγη αποδοχή. Εκείνη, φυσικά, είναι αδύνατον να κρατηθεί και να μην της κάνει μερικές επαγγελματικές παρατηρήσεις, όπως ότι ο Σοπέν χρειάζεται συναίσθημα και όχι συναισθηματισμό. Όλα τα προβλήματα, οι δυσαρέσκειες, ο πόνος, τα τραύματα, τα παράπονα, το άχτι που κρύβεται σε αυτή τη μη σχέση μεταξύ μητέρας και κόρης, θα βγουν σε μια ολονύχτια συζήτηση όπου θα αποκαλυφθούν τα πάντα. Είναι δυνατόν να διορθωθούν, όμως;

Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν είχε δηλώσει ότι δεν θα έκανε την ταινία αν δεν είχε αυτές τις δύο πρωταγωνίστριες. Και αν δεν αντλούσε στοιχεία για το σενάριο από τη ζωή τους, αλλά και τη δική του. Η Λιβ Ούλμαν είχε μιλήσει ανοιχτά για τις ενοχές της ως μητέρας. Η Ίνγκριντ Μπέργκμαν επιδίωξε με πάθος να κάνει μια ταινία με τον συνεπώνυμο συμπατριώτη της, αλλά στην τελευταία της φιλμική εμφάνιση (και δική του σκηνοθεσία, αφού οι επόμενες δουλειές του Μπέργκμαν ήταν τηλεοπτικές, παρά την κινηματογραφική τους διανομή), βρέθηκε μπροστά σε έναν ρόλο που τόνιζε και το δικό της ενοχικό παρελθόν, όταν εγκατέλειψε το πρώτο της παιδί για να ζήσει τον έρωτα με τον Ρομπέρτο Ροσελίνι. Από την άλλη πλευρά, ούτε κι ο Μπέργκμαν ήταν ο πιο στοργικός πατέρας του κόσμου.

Στον σκελετό της, η «Φθινοπωρινή Σονάτα» θα μπορούσε να είναι ένα κλασικό χολιγουντιανό μελόδραμα με την αντιπαράθεση μάνας και κόρης. Με αυτό το καστ, αυτή την κλειστοφοβική σκηνοθεσία και τη «φθινοπωρινή» φωτογραφία του Σβεν Νίκβιστ αποκτά έναν άλλο τόνο και ένα βάρος τόσο δυσβάσταχτο, που ίσως μόνο με ένα δυνατό κλάμα να αλαφρώνει.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Μην το συζητείς, πρέπει οπωσδήποτε να πας αν θέλεις να απολαύσεις ένα λυτρωτικό κλάμα, τέτοιο που λίγες δραματικές ταινίες μπορούν να σου προσφέρουν. Αν το να πας σινεμά δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση με τις επανεκδόσεις κλασικών φιλμ, τι να πω, βρες τη δική σου σύγχρονη μελωδία στα multiplex…

MORE REVIEWS

ΜΑΝΤΕΨΕ ΠΟΙΟΣ ΗΡΘΕ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΣΟΥ;

Η οικογενειακή μάζωξη για τον εορτασμό των εβδομηκοστών γενεθλίων της μαμάς παίρνει άβολη τροπή, όταν σε αυτήν καταφθάνει η ψυχολογικά ασταθής και εξαφανισμένη τα τελευταία χρόνια κόρη της.

Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΤΡΥΠΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

Πρώην φίρμα του λαϊκού τραγουδιού, που τα πήρε κρανίο και τα γάμησε όλα στην Αθήνα, πλέον ζει στην επαρχία με καταχρεωμένο σκυλάδικο, γκρίνια μανούλας και παντρεμένη γκόμενα την οποία θέλει να «κλέψει». Εκείνη θα διαπράξει το τελευταίο κυριολεκτικά, αδειάζοντας 1.000.000 ευρώ από το χρηματοκιβώτιο του συζύγου της. Ο τελευταίος αναζητά το σκαστό ζευγάρι και ζητά τη βοήθεια της δικής του μανούλας…

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ

Ακόμα πληγωμένος από τον χωρισμό του με τη σύζυγό του, ο οξύθυμος και εθισμένος στο αλκοόλ Τζακ Κάνινγκχαμ δέχεται την πρόσκληση να γίνει ο προπονητής της ομάδας basketball του παλιού του σχολείου, στο οποίο ο ίδιος είχε διαπρέψει ως αθλητής και παίκτης. Θα βρει έτσι τον δρόμο για τη σωτηρία του;

ΣΚΟΤΕΙΝΑ ΝΕΡΑ

Ένας μεγαλοδικηγόρος τα βάζει με μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες χημικών όταν συνειδητοποιεί το μέγεθος και την έκταση της περιβαλλοντικής ζημιάς που αυτή έχει προκαλέσει επί δεκαετίες.

ΦΥΓΑΜΕ

Σε ένα φανταστικό σύμπαν που θυμίζει αρκετά τη δική μας καθημερινότητα, δύο έφηβα αδέλφια… ξωτικά έχουν λιγότερο από 24 ώρες ώστε να ολοκληρώσουν ένα ξόρκι και να δουν τον νεκρό τους πατέρα για μια τελευταία φορά.