του Ηλία Φραγκούλη

Είναι αυτή η μοναδική στιγμή του χρόνου στην οποία αποκαλύπτεται μια τρομακτική αλήθεια: υπάρχουν και ταινίες που μου αρέσουν! Ακολουθώντας, λοιπόν, την παράδοση της ελληνικής κινηματογραφικής πραγματικότητας (και όχι τα αμερικανικά πρότυπα απολογισμού έτους), ιδού η λίστα με τα 10 σημαντικότερα κινηματογραφικά φιλμ που (διανεμήθηκαν στη χώρα μας και) επέλεξα από τη σεζόν η οποία μόλις τέλειωσε. Η σειρά αρίθμησης είναι πάντοτε αξιολογική. Η αντοχή τους στο πέρασμα του χρόνου θα τεσταριστεί με αναδρομικές επισκέψεις, δικές μου και δικές σας, στο μέλλον…

Η λίστα τούτης της σεζόν συνεχίζει να ακολουθεί αρκετά από τα νεωτεριστικά twists που συναντήσαμε και πέρσι. Λόγω του τεράστιου όγκου τίτλων που διανέμονται και παρακολουθούμε (οι κριτικοί, όχι εσείς…), καθώς και εξαιτίας της απαίτησης του αναγνωστικού κοινού να κάνω (και) εκτενέστερες αναφορές στα… σκατά τα οποία μας ρίξανε στα μούτρα εντός του συγκεκριμένου δωδεκαμήνου στα σινεμά, κι εφέτος θα βρείτε υπο-κατηγορίες οι οποίες δίνουν ένα πιο σαφές στίγμα της… φρίκης και του τρόμου που έζησα (κυρίως στις σκοτεινές αίθουσες) όλους αυτούς τους μήνες. Όπως πάντα, αυτά που ακολουθούν εκφράζουν το μέσα μου, τα πράγματα που αναζητώ στο σινεμά, το γούστο μου, ακόμη και τις στιγμές που θέλω να περνάω καλά. Είναι ένα είδος «ταυτότητας» που δεν ακολουθεί ούτε και ταυτίζεται με παγκόσμιες βραβεύσεις, διακρίσεις ή κριτική υποστήριξη. Δεν έχω λόγους να παριστάνω το copy / paste κανενός. Έχω δική μου φωνή.

Αρχικά, ας δούμε τι έμεινε εκτός top 10. Φέτος θα ξεχωρίσω πέντε ταινίες (με αξιολογική σειρά πάντα), οι οποίες πραγματικά με προβλημάτισαν επειδή δεν υπήρχε τρόπος να χωρέσουν στη λίστα της δεκάδας με τις καλύτερες, μα θα θυμάμαι έντονα από τούτη την κινηματογραφική σεζόν: «The Drama» (φωτό) του Κρίστοφερ Μπόργκλι («μία αρκετά εγκεφαλική, αντι-ρομαντική κωμωδία, πρωτότυπη με έναν controversial τρόπο σε κοινωνικό επίπεδο, η οποία διδάσκει τη σημασία της συνύπαρξης δημιουργού και… μοντάζ στο σινεμά»), «Η Μακριά Πορεία» του Φράνσις Λόρενς («βυθίζεται σε μία τρομακτική έκφραση απάθειας, με ανθρώπους που φαίνεται να έχουν βιώσει ένα απίστευτα εξαθλιωτικό οικονομικό κραχ και με αρρωστημένη λαγνεία περιμένουν δίπλα στην άσφαλτο για να γίνουν πιθανοί μάρτυρες μιας κανονικής εκτέλεσης»), «Ο Δρόμος του Εγκλήματος» του Μπαρτ Λέιτον («ένα απρόσμενο contemporary classic που δείχνει να σέβεται πρωτίστως τον θεατή (και ουχί τον κριτικό, ο οποίος έχει μετατρέψει την ‘Ένταση’ του Μάικλ Μαν σε μορφή… Αγίας Γραφής – εντάξει, έλεος κάπου!)»), «Ο Τιμωρός» του Νικ Ρόουλαντ («από τη σεκάνς του βενζινάδικου κι έπειτα, ο θεατής βιώνει ένα joyride αγωνίας που αγριεύει… αγγίζοντας το συναίσθημα, για να κορυφωθεί στην κόντρα ξεκαθαρίσματος στο motel και να εκτιναχτεί σ’ ένα φινάλε που θα ζήλευε και ο Σαμ Πέκινπα!») και «Άγια Νύχτα Άγρια Νύχτα» του Μάικ Π. Νέλσον («έχει σημασία το ότι εδώ ο ήρωας δεν παρουσιάζεται (απαραίτητα) ως ψυχικά ‘άρρωστος’, αλλά υπακούει στα καλέσματα μιας ξεχωριστής, αυτόνομης προσωπικότητας που ‘κρύβει’ μέσα του, με τις πράξεις του να μην αποτελούν στυγερά και αναίτια εγκλήματα, αλλά… ‘εκκαθαρίσεις’ πολιτικής ορθότητας!»).

Ξεχωριστή μνεία στην καλύτερη ταινία κινουμένων σχεδίων της σεζόν, που ήταν το «Στον Κόσμο των Ζώων» του Ντάνιελ Τσονγκ («χαρακτηρίζεται από μία σουρεαλιστικά δημιουργική τρέλα στο καταστασιακό του, εμπεριέχει αγνό συναίσθημα και ανθρωπιά (στο κομμάτι με τη γιαγιά της ηρωίδας Μέιμπελ), πείθει για τον εκπαιδευτικό του χαρακτήρα στο οικολογικό μέρος του θέματος και κάνει τον θεατή να θέλει να αισθανθεί την ηρεμία (και την καθαρότητα) της Φύσης όπως παλιά, δίχως να αντιμετωπίζει τη δράση και το γέλιο σαν υποδεέστερα συστατικά και στόχους για ένα animated φιλμ»).

Στο πλαίσιο της ελληνικής παραγωγής, η σεζόν που αφήσαμε πίσω μας για μένα φτιάχνει μονάχα ένα top 3 (με αξιολογική σειρά πάντα) έργων τα οποία άντεξα (ή μου άρεσαν) με ειλικρίνεια! Καμία σχέση με τα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Παρεών (όπως την είχε βαφτίσει πέρσι), φυσικά. Speaking of, στα ακόλουθα φιλμ συναντάμε μονάχα ένα Ίρις (δεύτερου γυναικείου ρόλου!): «Σπασμένη Φλέβα» (φωτό) του Γιάννη Οικονομίδη («’Σώσαμε το σπίτι μας’. Ήταν η ατάκα που κυριάρχησε και θα θυμάμαι περισσότερο από εκείνο το συνέδριο (διάλυσης) του ΣΥΡΙΖΑ. Στο ‘μπουζουξίδικο’, τον Νοέμβριο του 2024. Η ανελέητη ειρωνεία αυτής της ατάκας έρχεται και δένει απόλυτα με τη ‘Σπασμένη Φλέβα’. Στο φινάλε της. Με αυτή την ατάκα στο μυαλό βγήκα από την αίθουσα μετά την πρώτη θέαση του φιλμ. Σωτηρία και καταστροφή μαζί. Κάθε φορά που σώζεις κάτι στην Ελλάδα, της φοράς και μια ταφόπλακα από πάνω!»), «Τελευταία Κλήση» του Σερίφ Φράνσις («επιχειρεί ένα τολμηρό άνοιγμα προς το σινεμά είδους για τον ελληνικό κινηματογράφο, φέρνοντας στον νου το παλιό καλό παρελθόν του φιλμικού crime περιβάλλοντος όπως μας το δίδαξε ο Νίκος Φώσκολος της Finos Film (το αναφέρω ως κομπλιμέντο)») και «Η Μεγάλη Σφαγή των Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου» του Αθανάσιου Τόμμυ Σκλάβου («εάν τούτο εδώ αποτελεί δείγμα ‘ερασιτεχνικού’ σινεμά, ομολογώ πως θα ήθελα να βλέπαμε περισσότερες τέτοιες παραγωγές στον ελληνικό κινηματογράφο – πόσω μάλλον συγκρίνοντας με ‘φεστιβαλικά’ μαρτύρια»).

Στο πλαίσιο της κινηματογραφικής… κουράδας, κάνουμε ποδαρικό με τις ελληνικές ταινίες οι οποίες διανεμήθηκαν σε τούτη τη σεζόν, ξεκινώντας δυναμικά το top 5 με την κορωνίδα… «πατάτας», τον «Καποδίστρια» του Γιάννη Σμαραγδή («συνεχίζοντας το εμμονικό του έργο, να γυρίζει βιογραφικά έργα για σημαίνοντα ιστορικά πρόσωπα της Ελλάδας, ο Σμαραγδής εδώ καταπιάνεται με την προσωπικότητα του Καποδίστρια και υπογράφει τη χειρότερη ταινία της καριέρας του, η οποία αποδεικνύει πως, πέρα από την αστειότητα της φτώχιας της παραγωγής (πόσω μάλλον για τέτοιου μεγέθους φιλμ εποχής), ο ίδιος πάσχει σφόδρα σε κάθε τομέα σκηνοθετικού ρόλου και καθηκόντων»), και συνεχίζουμε (ακολουθώντας αξιολογική σειρά, κλασικά) με τα: «Τι Ψυχή θα Παραδώσεις Μωρή; – Μέρος Πρώτο» του Αλέξανδρου Ρήγα («βαθμολογείται από εμένα (και το FREE CINEMA) με μισό «αστεράκι» (ως κακό), αποκλειστικά και μόνο επειδή στο παρελθόν δεν είχα(με) προβλέψει συμβολοποίηση μιας πιθανής αξιολόγησης… ‘for the dick’ (sic)»), «Το Μυστικό του Δάσους» των Μάκη Τσούφη & Στέλιου Ορφανίδη («συγγενείς δεν είχαν αυτοί οι άνθρωποι, να τους προστατεύσουν;»), «Μικρές Ανάσες» της Αμέρισσας Μπάστα («δεν έχουν τίποτα για να υπερηφανεύονται ως πλοκή σε σύγκριση με τις άκρως λαϊκίστικες ‘Οικογενειακές Ιστορίες’ του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA!») και «Gorgonà» της Εύης Καλογηροπούλου («το σενάριο είναι πραγματικά απερίγραπτο και ακυρώνει κάθε καλή πρόθεση της Καλογηροπούλου να παραδώσει ένα έργο (έστω) τσαμπουκαλεμένης μυρωδιάς μουνιού, πέφτοντας παράλληλα στην παγίδα μιας ‘φεστιβαλικής’ auteur-ίλας η οποία δεν παραδέχεται τα camp συστατικά του όλου project και της εκτέλεσής του»).

Εκτός ανταγωνισμού (και πεντάδας) άφησα το «Τα Χριστούγεννα Κινδυνεύουν» (φωτό) των Πανορμίτη Τσουλφά & Κωνσταντίνου Τσουλφά (διότι «το YouTube και ο απόλυτος ερασιτεχνισμός του κάθε TikToker δεν έχουν θέση στο σινεμά») και το «Άγιος Παΐσιος» του Στάμου Τσάμη (διότι, απλά, δεν γίνεται να αποκαλούμε κινηματογραφική ταινία μία… μονταζιακή «αρπαχτή» τηλεοπτικής σειράς που είχε ήδη προβληθεί!).

Και για φέτος, οι ελληνικές ταινίες δεν θα έχουν την «τιμή» να συμπεριληφθούν στις παγκόσμιες κουράδες (πόσο άδικο για τον «Καποδίστρια», μωρέ…), δίνοντας την ευκαιρία σε περισσότερες παραγωγές του εξωτερικού να λάμψουν στη λίστα που τόσο πολύ αγαπούν οι αναγνώστες του FREE CINEMA! Εντελώς συμπτωματικά και σε τούτη τη σεζόν… τριάντα οκτώ ήταν οι τίτλοι που ξεχώρισα για να… τραβήξουμε το καζανάκι. Εξαιρώντας τα ελληνικά, λοιπόν, έμειναν τριάντα ξένα φιλμ από τον υπόλοιπο πλανήτη τα οποία ανταγωνίστηκαν σκληρά μέχρι να βρουν μια θέση στο περίφημο top 10 με τα σκατά!

Η «αξιολογική» (sic) σειρά εδώ ήταν μεγάλος μπελάς, καθώς έπρεπε να ζυγιστούν φρικωδίες του εμπορικού σινεμά απέναντι σε «art-house» δηθενιές και πολυβραβευμένες μπουρούχες, δημιουργώντας μία αρκετά σουρεαλιστική λίστα. Στην πρώτη θέση ξεχώρισε το «Ένα Απλό Ατύχημα» του Τζαφάρ Παναχί, διότι «δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζουμε με καλλιτεχνικά κριτήρια ένα τόσο άτεχνο και λαϊκίστικο έργο, στο οποίο κοτσάρανε και τον Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ των Καννών, κυρίως διότι ο ‘δημιουργός’ του έχει καταδικαστεί σε εξαετή ποινή φυλάκισης για ‘προπαγάνδα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας’, με ταυτόχρονη απαγόρευση να γυρίζει ταινίες στο Ιράν για είκοσι χρόνια. Στο πολιτικό περιεχόμενο λέω ναι, αλλά στο κακό σινεμά… βροντοφωνάζω όχι!».

Και ακολουθούν τα: «Αν Είχα Πόδια θα σε Κλωτσούσα» (φωτό) της Μέρι Μπρόνστιν («ένα ‘νευρόσπαστο’ και αδιέξοδο δράμα χαρακτήρα, το οποίο απασχολεί τούτη την περίοδο κινηματογραφικών βραβείων σχεδόν αποκλειστικά εξαιτίας της δυναμικής παρουσίας της Ρόουζ Μπερν, η οποία σηκώνει πάνω της αυτό το ‘συμβολικό’… κενό ολόκληρου του έργου με πραγματική αφοσίωση, που όμως μοιάζει και με… απόγνωση για το τι είναι υποχρεωμένη να παίξει!»), «Ανακόντα» του Τομ Γκόρμικαν («όχι απλά δεν γέλασα καθόλου, αλλά κόντεψε να στραβώσει (δια παντός) και η κάτω γνάθος μου, παρακολουθώντας σαστισμένος το άνευ ορίων ξεφτιλίκι του studio (της SONY) και των συντελεστών του φιλμ»), «Kontinental ’25» του Ράντου Ζούντε «ένα ‘ιδεολογικό’ παραλήρημα εξυπνακίστικου ‘χιούμορ’ που πετάει ‘άσφαιρα’ (αν τα ζυγίσεις όλα μαζί), έτσι, για να ‘ψαρώνουν’ Ευρωπαίοι κριτικοί και να θαυμάζουν εαυτόν στα κείμενα των φεστιβαλικών reports τους»), «Κος Κανένας Εναντίον Πούτιν» των Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν & Πάβελ Ταλάνκιν («παριστάνει το πολιτικό ντοκιμαντέρ, μα καταλήγει να είναι ένα αυτάρεσκο πορτρέτο εξιδανίκευσης του ίδιου του βιντεογράφου του, ο οποίος από κάποιο σημείο κι έπειτα, κατόπιν επαφής του με ξένη χώρα μέσω των social και διαφόρων app, ανάγει τον εαυτό του σε ‘πρωταγωνιστή’ ενός δήθεν αποκαλυπτικού ‘ημερολογίου’, το οποίο θα καταλήξει να είναι το φιλμ που παρακολουθούμε»), «Ένα Μεγάλο Όμορφο Τολμηρό Ταξίδι» του Κογκονάντα («εκτός από το πελώριο ‘Duh!’ που αιωρείται στην ατμόσφαιρα, το φιλμ δεν καταφέρνει ποτέ να σε πείσει πως αφηγείται μια ιστορία η οποία εξελίσσεται και οδηγεί κάπου (πέραν του προφανούς…)»), «Το Μεγαλείο» του Πάολο Σορεντίνο («πολιτικό σχόλιο δεν υφίσταται, η σύνδεση με τη ζωή μιας τέτοιας προσωπικότητας (και τίτλου) αφορά σχεδόν αποκλειστικά τους Ιταλούς πολίτες και κάπου κοντά στο τελευταίο ημίωρο ο Σορεντίνο παθαίνει το γνωστό… ‘θέλω τρέλα’ εμβόλιμων πλάνων που σε κάνουν να αισθάνεσαι άβολα με το ανούσιο του πράγματος»), «Φερ’ την Πίσω» των Ντάνι Φιλίππου & Μάικλ Φιλίππου («ανέχομαι ακρότητες σε βίαιες εικόνες, δεν έχω πρόβλημα με το body horror, σε διαμελισμούς δεν αποστρέφω το βλέμμα μου και ενίοτε… ρίχνω και παλαμάκια όταν υπάρχει πρωτοτυπία στο gore θέαμα. Κάπου, όμως, όλα αυτά μπορούν να συναντήσουν και τα σύνορα με το αρρωστημένο. Όταν αυτό συνδυάζεται με το θέμα του θανάτου και τη θλίψη του πένθους, εξοργίζομαι»), «Hokum» του Ντέιμιαν ΜακΚάρθι («υπάρχουν δύο πράγματα που ευελπιστώ να πράξει στη συνέχεια της κινηματογραφικής του καριέρας: α) να σταματήσει να σκηνοθετεί ταινίες ‘τρόμου’ και β) να σταματήσει να γράφει σενάρια. Το ιδανικό θα ήταν να συμβούν και τα δύο μαζί!») και «Πέθανε Αγάπη μου» της Λιν Ράμσεϊ («θα προτιμούσα να δω τα bloopers από τα γυρίσματα, στοιχηματίζοντας πως (ειδικά) οι δύο πρωταγωνιστές της ταινίας (κατόπιν) θα κυλιόντουσαν στα πατώματα και τα γρασίδια από τα γέλια!»). Ατέλειωτες ώρες οδύνης!

Επιτέλους, ήρθε η στιγμή να ασχοληθούμε και με τα άριστα της σεζόν. Κλασική υπενθύμιση: ο χώρος των σχολίων είναι… FREE (#diplhs) και θα ήθελα να δω παρατηρήσεις ή και τις δικές σας λίστες, (παρακαλώ) τηρώντας το χρονικό πλαίσιο της σεζόν που πέρασε αλλά και την επιλογή τίτλων από φιλμ που διανεμήθηκαν στην Ελλάδα σε αυτό το διάστημα (πάντοτε αποκλειστικά στους κινηματογράφους).

Το ακόλουθο top 10 χωρίζεται σε δύο σελίδες (για το σασπένς της υπόθεσης!). Βρίσκεστε ήδη στη σελίδα 1. Στο τέλος της, απλά, πατάτε πάνω στον αριθμό 2 για να οδηγηθείτε στις πρώτες θέσεις της λίστας.