του Ηλία Φραγκούλη

Είναι αυτή η μοναδική στιγμή του χρόνου στην οποία αποκαλύπτεται μια τρομακτική αλήθεια: υπάρχουν και ταινίες που μου αρέσουν! Ακολουθώντας, λοιπόν, την παράδοση της ελληνικής κινηματογραφικής πραγματικότητας (και όχι τα αμερικανικά πρότυπα απολογισμού έτους), ιδού η λίστα με τα 10 σημαντικότερα κινηματογραφικά φιλμ που (διανεμήθηκαν στη χώρα μας και) επέλεξα από τη σεζόν η οποία μόλις τέλειωσε. Η σειρά αρίθμησης είναι πάντοτε αξιολογική. Η αντοχή τους στο πέρασμα του χρόνου θα τεσταριστεί με αναδρομικές επισκέψεις, δικές μου και δικές σας, στο μέλλον…

Η λίστα τούτης της σεζόν ακολουθεί αρκετά από τα νεωτεριστικά twist που σύστησα πέρσι! Λόγω του τεράστιου όγκου τίτλων που διανέμονται και παρακολουθούμε (οι κριτικοί, όχι εσείς…), καθώς και εξαιτίας της απαίτησης του αναγνωστικού κοινού να κάνω (και) εκτενέστερες αναφορές στα… σκατά τα οποία μας ρίξανε στα μούτρα εντός του συγκεκριμένου δωδεκαμήνου στα σινεμά, κι εφέτος θα βρείτε υπο-κατηγορίες οι οποίες δίνουν ένα πιο σαφές στίγμα της… φρίκης και του τρόμου που έζησα (κυρίως στις σκοτεινές αίθουσες) όλους αυτούς τους μήνες. Όπως πάντα, αυτά που ακολουθούν εκφράζουν το μέσα μου, τα πράγματα που αναζητώ στο σινεμά, το γούστο μου, ακόμη και τις στιγμές που θέλω να περνάω καλά. Είναι ένα είδος «ταυτότητας» που δεν ακολουθεί ούτε και ταυτίζεται με παγκόσμιες βραβεύσεις, διακρίσεις ή κριτική υποστήριξη. Δεν έχω λόγους να παριστάνω το copy / paste κανενός. Έχω δική μου φωνή.

Αρχικά, ας δούμε τι έμεινε εκτός top 10. Όπως και πέρσι, θα ξεχωρίσω τρεις ταινίες (με αξιολογική σειρά πάντα), για τις οποίες πραγματικά με στενοχώρησε το γεγονός ότι δεν υπήρχε τρόπος να χωρέσουν στη λίστα της δεκάδας με τις καλύτερες: «Μικρά Πράγματα Σαν κι Αυτά» (φωτό) του Τιμ Μίλαντς («λειτουργεί σαν ένα αφηγηματικό ‘αντίβαρο’ στο φορτωμένο με μελοδραματικά στερεότυπα κατάντημα του σινεμά του Κεν Λόουτς (για παράδειγμα), εστιάζοντας σ’ έναν κεντρικό χαρακτήρα με ηθικές αρχές, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με την απώλεια συνείδησης μιας ολόκληρης κοινωνίας, στήνοντας έτσι ένα συνταρακτικό story που ασκεί (διαχρονικά) κριτική στους μηχανισμούς του (κάθε) συστήματος και τον τρόπο με τον οποίο η διάβρωση νικά… τους πάντες. Τόσο σιωπηλά, τόσο συνωμοτικά»), «Companion» του Ντρου Χάνκοκ («ασκεί σοβαρή (με χιουμοριστικό τρόπο!) κριτική στον τρόπο λειτουργίας των δυτικών κοινωνιών του σήμερα, εκσυγχρονίζοντας τις παθογένειές τους σε συνάρτηση με την εισβολή των τεχνολογικών εξελίξεων που έχουν μετατρέψει (ή μπορούν να το κάνουν ολοκληρωτικά στο άμεσο μέλλον) τα κινητά τηλέφωνα σε κάτι σαν ‘remote control’ της καθημερινότητάς μας, φτάνοντας μέχρι τη φαντασίωση της αντικατάστασης ενός αληθινού συντρόφου με ένα android πλασμένο όπως μας… καυλώνει») και του «Μαζί» του Μάικλ Σανκς («(ένα) από τα πιο έξυπνα φιλμ που είδαμε τα τελευταία χρόνια, ειδικά για τη θέληση που επιδεικνύει να υπερβεί τα όρια της όποιας κινηματογραφικής «ταμπέλας» και να ενώσει πράγματα ανόμοια με γκροτέσκα θαρραλέο τρόπο. Με ένα τέτοιο σινεμά είμαι πάντα… μαζί!»).

Στο πλαίσιο της ελληνικής παραγωγής, η σεζόν αυτή αντέχει να βγάλει ένα αξιοπρεπές top 5 (με αξιολογική σειρά πάντα)! Εννοείται απέχοντας από τα «κριτήρια» (γέλια στο βάθος) της Ελληνικής Ακαδημίας Παρεών. Speaking of, στα ακόλουθα φιλμ συναντάμε μονάχα δύο βραβεία Ίρις (δεύτερου γυναικείου ρόλου και κοστουμιών!): «Υπάρχω» (φωτό) του Γιώργου Τσεμπερόπουλου («αυτό που με εξέπληξε περισσότερο με το ‘Υπάρχω’ είναι το γεγονός ότι με συνεπήρε και με συγκίνησε σε κάμποσα σημεία του. Ως άνθρωπος / θεατής που δεν έχει καμία επαφή με τέτοιου είδους ρεπερτόριο και δίχως να έχω εντρυφήσει ποτέ στο φαινόμενο Καζαντζίδης, ειλικρινά, αυτό δίνει μια παραπανίσια δόση αξίας στο φιλμ. Το να συμμετέχεις σε κάτι που δεν σε αφορά. Και ενίοτε να αισθάνεσαι έως κι ένα δείγμα δέους, διότι αντικρίζεις ένα κομμάτι της ελληνικής Ιστορίας. Του τρόπου που τούτη η χώρα μεγάλωσε. Καλώς ή κακώς»), «Mαry, Μarιάnnα, Μαrίa: Τα Άγνωστα Ελληνικά Χρόνια της Κάλλας» των Μιχάλη Ασθενίδη & Βασίλη Λούρα («σπάνια είχαμε την ευκαιρία να δούμε στην Ελλάδα ένα φιλμ τεκμηρίωσης που προδίδει το μέγεθος σπουδαίας έρευνας και σεβασμού γύρω από το θέμα του»), «Κυνήγι» του Χρήστου Πυθαρά («η βαρύτητα της φυσικότητας στην ερμηνεία του Γιάννη Μπελή είναι τέτοια που αισθάνεσαι να καταπλακώνει (με την καλή έννοια) την ταινία, κάνοντάς σε μάρτυρα ενός ‘ηφαιστείου’ αληθινής ζωής που εκφράζει απόλυτα τη σιωπή του Έλληνα σε μια τόσο καταρρακωμένη πολιτειακά πατρίδα, από την οποία το οξυγόνο ‘στραγγίζεται’ από την ατμόσφαιρα μέρα με τη μέρα»), «Buzzheart» του Ντένη Ηλιάδη («μπλέκοντας μέσα στην ιστορία ρεαλιστικά παραδείγματα ψυχολογικών πειραμάτων που δοκιμάστηκαν σε ζώα (και απαγορεύτηκαν προ δεκαετιών για προφανείς λόγους), ο Ηλιάδης μετατρέπει το ‘Buzzheart’ σε ένα θρίλερ… συμπεριφορικό το οποίο κοντράρεται αρνητικά με το συναίσθημα και σχεδόν αποξενώνει, άσχετα από τον τελικό σκοπό: την ‘πιστοποίηση’ της αγάπης») και «Killerwood» του Χρήστου Μασσαλά («ένα δείγμα αναπολογητικού γλεντιού της δήθεν καλλιτεχνικής μεγαλοσύνης μας στα κινηματογραφικά πράγματα, που αν παρέμενε πιστό σε αυτό που υπόσχεται (και δείχνει) από την αρχή, θα μιλούσαμε για επικής (και διαχρονικής) σημασίας τρολάρισμα»).

Τώρα… αρχίζουν τα «δύσκολα»! Στο πλαίσιο της κινηματογραφικής… κουράδας από την ελληνική παραγωγή τούτης της σεζόν, ξεκινάμε δυνατά αυτό το top 5 με τη «Συμμορία της Συμφοράς» του Μάκη Παπαγεωργίου («ακόμη και ο χαρακτηρισμός της κινηματογραφικής ταινίας αποτελεί σκέτη προσβολή για την 7η Τέχνη!») και συνεχίζουμε με τα: «Τόσο Κοντά Τόσο Μακριά» της Αλίκης Δανέζη-Κνούτσεν («ναι, αλλά… άκου να σου πω. Τι θέλεις τώρα; Νόμιζα. Τι νόμιζες; Α, έτσι; Και θα δεις! Αλλά… εεε… τι λέγαμε;»), «Λούλα LeBlanc» του Στέργιου Πάσχου («άραγε, σε σχολές κινηματογράφου διδάσκουν ακόμη οτιδήποτε έχει να κάνει με την αφήγηση;»), «Μικρά Πράγματα που Πήγαν Λάθος» του Χάρη Βαφειάδη («με ήρωες προκάτ σκιαγράφησης, σε πλαίσιο στερεοτυπικής, «συγκρουσιακής» ταξικής ταυτότητας, ο σεναριογράφος Βαφειάδης αδικεί κατάφορα τον σκηνοθέτη εαυτό του σε τούτο το ντεμπούτο χαοτικής απιθανότητας και ασημαντότητας») και «Κρέας» του Δημήτρη Νάκου («αμέτρητα λάθη και αστοχίες, φόρμα γυρίσματος αρκετά παλιακή (πλέον), καστ που στην πλειοψηφία του ‘κρεμιέται’ από αφελή και αψυχολόγητη καθοδήγηση. Την επόμενη φορά με σενάριο (πιο έμπειρου γραφιά). Και τριπόδι!»). Εκτός ανταγωνισμού (και πεντάδας) άφησα το «Μαλδίβες» του Ντάνιελ Μπόλντα διότι «θα μπορούσε να ήταν μία μικρού μήκους ‘παραξενιά’ ή ένα σουρεαλιστικό art project που θα μπορούσε (κάλλιστα) να φιλοξενήσει το ΕΜΣΤ ή galleries και πολυχώροι πολιτισμού. Εκεί δεν θα έθετα ενστάσεις». Ατυχώς, έπαιξε σε σινεμά…

Και για φέτος, οι ελληνικές ταινίες δεν θα έχουν την «τιμή» να συμπεριληφθούν στις παγκόσμιες κουράδες (πόσο άδικο για τη «Συμμορία της Συμφοράς»!), δίνοντας την ευκαιρία σε περισσότερες παραγωγές του εξωτερικού να λάμψουν στη λίστα που… τόσο πολύ αγαπούν οι αναγνώστες του FREE CINEMA! Τριάντα οκτώ τίτλοι έθεσαν τις υποψηφιότητές τους (αρχικά), ώσπου να καταλήξω σε ένα σκληρά επιλεγμένο top 10. Από αυτό το σύνολο, πάντως, εξαιρέθηκαν (και) δεκαπέντε horror (ή και με ολίγη από φανταστικό μέσα), με την κορυφή να μοιράζονται τα «Alien: Romulus» και «Τέρας της Φύσης». Φάγαμε τεράστιες ποσότητες σκουπιδιών από αυτό το genre στο τελευταίο δωδεκάμηνο!

Και τώρα… η ζαβολιά! Την πρώτη θέση μοιράζονται δύο ταινίες, οπότε η λίστα (υπούλως) βγάζει… εντεκάδα! Από κοινού, λοιπόν, το «The Apprentice» του Αλί Αμπάσι («οι τρεις κανόνες που ο ίδιος ο Τραμπ εξομολογείται πως τον έφτασαν στην κορυφή είναι η επίθεση, η αλήθεια και η άρνηση της ήττας. Το ‘The Apprentice’ κάνει το πρώτο, δεν εγγυάται για το δεύτερο και για να προβοκάρει το ενδεχόμενο του τρίτου καταλήγει σ’ ένα απωθητικό τελευταίο ημίωρο») και το «Αληθινός Πόνος» του Τζέσι Αϊζενμπεργκ («δεν περίμενα ποτέ πως αυτός ο καλούλης τυπάκος που (έστω υποκριτικά) έχουμε συνδέσει με τις πλέον απρόβλεπτες επιλογές θα βγει να πουλήσει με τόσο άθλια χειριστικό τρόπο την εβραϊκή του ταυτότητα!») είναι για μένα οι μεγαλύτερες κουράδες της σεζόν!

Κι ακολουθούν (με αξιολογική σειρά πάντα): «Χιονάτη» του Μαρκ Γουέμπ (φωτό) («αν ήμουν executive της Disney, θα ντρεπόμουν που αυτό το πράγμα βγαίνει στα σινεμά»), «Τελειώνει με Εμάς» του Τζάστιν Μπαλντόνι («κόντεψα να βγάλω ωοθήκες!»), «Την Έλεγαν Μαρία» της Τζεσικά Παλίντ («το τελικό αποτέλεσμα αποτελεί έναν κανονικό βιασμό της μνήμης της ηθοποιού»), «Ταιριάζουμε;» της Σελίν Σονγκ («μοιάζει με ένα αναψυκτικό τύπου Cola που… έχει ξεθυμάνει και δε σου προκαλεί καμία αίσθηση στον ουρανίσκο»), «Babygirl» της Χαλίνα Ρέινς («βλέποντάς το σκεφτόμουν πόσο καταπληκτική ταινία είναι το ‘9 ½ Εβδομάδες’ του Έιντριαν Λάιν»), «Captain America: Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος» του Τζούλιους Όνα («άνετα μπορεί να συγκριθεί με τις ‘βιντεϊκής’ τυπολογίας δευτεράντζες δράσης της εταιρείας… Millennium!»), «The Opera!: Άριες για Έναν Έρωτα» των Πάολο Γκεπ Κούκο & Ντάβιντε Λιβερμόρε («χάνει το libretto τη συνοχή κι ο θεατής τα μυαλά του (ακόμη και ο πιο εξοικειωμένος με το συγκεκριμένο μουσικό είδος)»), «The End» του Τζόσουα Οπενχάιμερ («πόση πλήξη πρέπει να βιώσαν οι πρωταγωνιστές του μέσα στις ίδιες και τις ίδιες εικόνες των σκηνικών της ταινίας, αναζητώντας κάποια λογική αφορμή για να γυριστεί κάτι τέτοιο») και «Megalopolis» του Φράνσις Φορντ Κόπολα («η βαρύτατη ταφόπλακα μιας σπουδαίας, υπερφιλόδοξης και ενίοτε αυτοκαταστροφικής καριέρας»). Ούτε στον εχθρό σας!

Επιτέλους, φτάσαμε και στα άριστα της σεζόν. Κλασική υπενθύμιση: ο χώρος των σχολίων είναι… FREE (#diplhs) και θα ήθελα να δω παρατηρήσεις ή και τις δικές σας λίστες, (παρακαλώ) τηρώντας το χρονικό πλαίσιο της σεζόν που πέρασε αλλά και την επιλογή τίτλων από φιλμ που διανεμήθηκαν στην Ελλάδα σε αυτό το διάστημα (πάντοτε αποκλειστικά στους κινηματογράφους).