του Ηλία Φραγκούλη

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΣΚΛΗΡΗ (ΚΑΙ «ΑΝΑΡΜΟΣΤΗ») ΓΛΩΣΣΑ.

Η κριτική κινηματογράφου είναι ένα δύσκολο επάγγελμα, το οποίο (μπορεί να) εμπεριέχει (και) ποσότητα βίας που λίγοι άνθρωποι θα μπορούσαν ν’ αντέξουν. Παρέμεινα μέχρι το τέλος της προβολής τούτου του έργου αποκλειστικά και μόνο λόγω επαγγελματικής ευσυνειδησίας, καθότι είμαι υποχρεωμένος να μεταφέρω στο αναγνωστικό κοινό (μου) μία άποψη η οποία θεωρώ πως δύναται να το… προστατεύσει από το να βιώσει μία τόσο βάναυσα κακοποιητική (για την 7^η Τέχνη) εμπειρία στα σινεμά.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα (ξανά) να προειδοποιήσω για τη χρήση του υβρεολόγιου το οποίο θα ακολουθήσει. Πολλές φορές, ειδικά σε περιπτώσεις ελληνικών παραγωγών, προτιμώ στα κείμενά μου να ταυτίζομαι με αυτό που παρακολουθώ και ακούω, να «δανείζομαι» στοιχεία της γλώσσας του φιλμ. Προφανώς, εμπνέομαι από το content του «προϊόντος». Στο «Τι Ψυχή θα Παραδώσεις Μωρή; – Μέρος Πρώτο», το μπινελίκι (sic) αφθονεί σε ποσότητα και (εννοείται πως) όσοι γνωρίζουν καλά την υπογραφή και το ύφος μου (θα) θυμούνται ότι (έτσι κι αλλιώς) ούτε συντηρητικός έχω υπάρξει ποτέ, ούτε κι έχω διστάσει να κάνω χρήση «ανάρμοστου» λόγου. Εξηγήθηκα πλήρως, θεωρώ.

Η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά του 2000, παρά την υψηλή τηλεθέαση που είχε αποκτήσει εξαρχής, διέκοψε (για πάντα!) τα γυρίσματά της πριν από την ολοκλήρωσή της, με αφορμές παραγωγικά προβλήματα, αλλαγές στο καστ και σοβαρές εντάσεις που είχαν υπάρξει μεταξύ δημιουργών και ηθοποιών. Μετά από τόσα χρόνια, ο (σκηνοθέτης και σεναριογράφος εδώ, όπως και στο παρελθόν) Αλέξανδρος Ρήγας αποφάσισε πως η ιστορία της σειράς έπρεπε να ολοκληρωθεί… κάπως, με αποτέλεσμα φέτος να βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το… πρώτο μέρος (!) ενός κινηματογραφικού «έπους», το οποίο δεν την εξελίσσει από εκεί που την άφησε το τηλεοπτικό κοινό, αλλά παρουσιάζει μία «revisited» εκδοχή της, με ολοκαίνουργιο καστ και γυρίσματα που για κάποιον εντελώς «ξεκούδουνο» λόγο έπρεπε να χωριστούν σε δύο φιλμικά μέρη. Περιττό να πω ότι ήδη τα 132 λεπτά της πρώτης ταινίας είναι υπεραρκετά για τόσο μεγάλη μαλακία!

Προσγειωμένο σε μοδάτες και «right now» αντιλήψεις περί «πολιτικής ορθότητας» και (κουραφέξαλα) «woke» agenda ή υπολείμματα του #MeToo movement, το σενάριο του Ρήγα αποτελείται από μία non–stop επίθεση διαλόγων (κυρίως) από τις τέσσερις βασικές πρωταγωνίστριες / ηρωίδες, που δίνουν ανάσα στον θεατή (ώστε να μην κόψει τ’ αυτιά του με οποιοδήποτε αιχμηρό αντικείμενο…) μονάχα σε τρεις – τέσσερις στιγμές «μουσικού διαλλείματος» με montage «νεκρού χρόνου» δράσης ή αναμνήσεων (παλιό και γνωστό «trick» για επιμήκυνση της διάρκειας των τηλεοπτικών επεισοδίων). Τσιρίδες «υποκριτικής» και λουγκροχιούμορ περασμένων δεκαετιών προκαλούν καταστάσεις οδύνης στο κάθισμα του κινηματογράφου, γεννώντας συναισθήματα πιο άσχημα κι από εκείνα που νιώθει ο κάθε επισκέπτης… οδοντιάτρου! Βίωσα κανονική ημικρανία! Ήθελα να ουρλιάξω «ΣΚΑΣΤΕ!». Έγινα ένας άλλος Τζον Μέρικ, ο οποίος ζητούσε εκ νέου τον οίκτο από την ανθρωπότητα, ψελλίζοντας… «I am not an animal! I am… a human being!». Διάβολε, δηλαδή! Κι εμείς, οι κριτικοί κινηματογράφου, άνθρωποι είμαστε!

Το αμφιλεγόμενο του κοινωνικού statement προσπαθεί να δημιουργεί «αστείες» καταστάσεις, οι οποίες κάπου αναιρούν όλο αυτό το «δημοκρατικό» και «correct» υφάκι κριτικής όταν το σενάριο έρχεται σε «κόντρα» με… παλαιολιθικά στερεότυπα: (για παράδειγμα) η «κακιά πεθερά» της Μαρία Κατσανδρή δεν συμπορεύεται με το μοντέλο χειραφέτησης που διεκδικούν ως δυναμική οι τέσσερις ηρωίδες, ο Αμπντούλ του Λευτέρη Ελευθερίου αναπαράγει μία δήθεν «διακωμώδηση» (κρυπτο)ρατσισμού, η μπηχτή για τους #fake γάμους των Ελλήνων celebrities που (έτσι) υποκρύπτουν τις ομοφυλοφιλικές τους σχέσεις μοιάζει λες κι έχει βγει από κατινιές «κλειδαρότρυπας» πρωινάδικου και ο σεξισμός του ρόλου της γραμματέως που παίρνει τσιμπούκια στο γραφείο για να εξασφαλίσει τη θέση της επίσης δεν τιμά κάτι το σύγχρονο σε αντίληψη. Όσο για τους ανδρικούς χαρακτήρες, είναι μονάχα γαμιάδες και κακοποιητικοί. Και ποτέ… gay! Ο Γιάννης Μπέζος μπορεί να αναπαυθεί εν ειρήνη…

Όσο βασανιστικό είναι να το ακούς, άλλο τόσο είναι και το να παρακολουθείς το πρώτο μέρος του «Τι Ψυχή θα Παραδώσεις Μωρή;», με την (πλέον τυχάρπαστη) πλανοθεσία να μοιάζει σε σκόνταμμα που παρεκτρέπεται ακόμη περισσότερο από το μοντάζ, ένα συνολικό ανοσιούργημα κακοτεχνίας, δηλαδή. Η timeline της πλοκής πάει διαρκώς μπροστά ή πίσω σε μήνες, μέρες κι εβδομάδες, δίχως να πείθει ποτέ πως όλο αυτό έχει κάποια σημασία δραματουργικά, ενώ πιξελιασμές «φλασιές» από σκηνές που (μάλλον) θα δούμε στο δεύτερο μέρος πετάγονται εμβόλιμα σαν την… πούτσα (slang κι έτσι, πρόβλημα;) στη μεγάλη οθόνη, προκαλώντας απορίες για το τι ακριβώς «έπινε» η παραγωγή. Highlight, πάντως, θεωρώ την… κατοχική (!) σεκάνς εκτέλεσης των τεσσάρων ηρωίδων στα νταμάρια, όπου το color «correction» δίνει ρέστα στυλ (όχι πως αυτό απουσιάζει και από το υπόλοιπο φιλμ, στο οποίο επικρατούν αποχρώσεις ώχρας που φέρνουν στον νου το… «Στοιχείο του Εγκλήματος» του Λαρς φον Τρίερ!).

Χωρίς να έχω την παραμικρή εικόνα από το… τι στο διάολο συνέβαινε στην ομώνυμη τηλεοπτική σειρά (δεν με αφορούσε καθόλου), το κινηματογραφικό «Τι Ψυχή θα Παραδώσεις Μωρή;» βαθμολογείται από εμένα (και το FREE CINEMA) με μισό «αστεράκι» (ως κακό), αποκλειστικά και μόνο επειδή στο παρελθόν δεν είχα(με) προβλέψει συμβολοποίηση μιας πιθανής αξιολόγησης… «for the dick» (sic). Δεν γνωρίζω πότε θα διανεμηθεί το δεύτερο μέρος, όμως, θα σκεφτώ πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο να μην το δω (θα εξαρτηθεί και από τη διάρκειά του). Είπαμε. Άνθρωπος είμαι. Δεν είμαι εφτάψυχος.