FreeCinema

Follow us

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ (2014)

(THE SALT OF THE EARTH)

  • ΕΙΔΟΣ: Ντοκιμαντέρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Βιμ Βέντερς, Ζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγκάδο
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 110’
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: FILMTRADE

H σαραντάχρονη φωτογραφική καριέρα του Σεμπαστιάο Σαλγάδο, είτε ως μάρτυρα διεθνών συγκρούσεων και κοινωνού μαζικών «εξόδων», είτε ως μέσου αποκάλυψης της ομορφιάς της φύσης και προσωπογραφία των λαών της Γης, μπαίνει στο επίκεντρο του φακού τού Βιμ Βέντερς και του γιου τού φωτογράφου, Ζουλιάνο, για να αναδειχθεί ως καταγραφή της ίδιας της κοινωνικής ιστορίας τού πλανήτη.

Παρά το γεγονός ότι η κινηματογραφική καριέρα του Βιμ Βέντερς προσφέρει τελευταία μόνο απογοητεύσεις, η ματιά του ως ντοκιμαντερίστα παραμένει καίρια και γεμάτη κατανόηση για την πραγματική ουσία τής δημιουργίας κάθε αντικειμένου του. Όπως στην «Pina» (2011) κατάφερε να κοιτάξει πίσω από το ίδιο το έργο για να φτάσει στην καλλιτέχνιδα, έτσι και στο «Αλάτι της Γης», μέσα από την εστίασή του στη δουλειά και τη ζωή τού φωτογράφου Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, o Βέντερς καταφέρνει αφενός να ρίξει μια ματιά στη φιλοσοφία ενός ανθρώπου και να φωτίσει τα κίνητρα της δουλειάς του και, αφετέρου, να δανειστεί τη ματιά ενός φωτογράφου, που ταυτίστηκε όσο λίγοι με το «αντικείμενό» του και κατάφερε να αναδείξει έναν κόσμο το ίδιο τραγικό και μεγαλειώδη, μια ανθρωπότητα εξίσου εχθρική και μάχιμη, μια Γη τόσο μαγευτική όσο και φορέα αβάσταχτης καταστροφής.

Ο Βέντερς, εξάλλου, δανείζεται την ασπρόμαυρη φωτογραφία των εικόνων του Σαλγκάδο για να τον κινηματογραφήσει σε ίδιους τόνους, την ώρα που ο τελευταίος παρατηρεί τη δουλειά του σε πρώτο πλάνο και μοιράζεται τις λεπτομέρειες της ιστορίας που κρύβει κάθε βλέμμα. Από την επιστροφή του στη Βραζιλία μετά τη λήξη της δικτατορίας και το πρώτο κάλεσμά του στην Αφρική μέχρι τα μεγαλειώδη projects του «Workers» (που συνδύασε τις οικονομικές σπουδές με τις κοινωνικές του ευαισθησίες, φέρνοντας σε πρώτο πλάνο τους εργάτες όλου του κόσμου), «Exodus» (η ωδή του στους μετανάστες) και το magnum opus του, «Genesis» (όλες οι μεγαλειώδεις γωνιές της Γης), το φιλμ ουσιαστικά αποτελεί μια κοινωνική μελέτη της ίδιας της ανθρωπότητας, όπου ο Σαλγκάδο μεταφέρει όντως το αυθεντικό συναίσθημα κάθε στιγμής, μετατρέποντας το κάθε πορτρέτο σε στιγμιότυπο ακατέργαστης αλήθειας και την κάθε εικόνα σε στιγμιαία αποτύπωση μιας υπερβατικής ατμόσφαιρας.

Το οξύμωρο, βέβαια, είναι ότι την ενσυναίσθηση που δείχνει ο Σαλγκάδο προς τα μοντέλα των φωτογραφιών του, ούτε που μπόρεσε ποτέ να τη φανταστεί ο γιος του, ο οποίος εκτελεί χρέη συν-σκηνοθέτη στην ταινία. Για την ακρίβεια, όπως φανερώνει και το ίδιο το ντοκιμαντέρ, ελάχιστες είναι οι φορές που ο ίδιος ο Σαλγκάδο αναφέρεται στον γιο του και αυτό συμβαίνει μόνο για λόγους ολοκλήρωσης του οικογενειακού προφίλ. Η ματιά του σκηνοθέτη υιού Σαλγκάδο, για αυτόν τον λόγο, προκύπτει ως η απελπισμένη προσπάθεια ενός γιου να ανακαλύψει τον πατέρα που φανταζόταν ως ήρωα και άνθρωπο της περιπέτειας (αλλά πάντα απόντα) και να τον πλησιάσει μέσω του πάθους του, προσέγγιση η οποία δίνει μια άβολη διάσταση στα δρώμενα, δυνάμει ενδιαφέρουσα, αλλά τελικά ελλιπή, συγκριτικά με την κοινωνική ματιά τού εγχειρήματος.

Όχι ότι το φιλμ είναι χωρίς άλλα ελαττώματα (προς το φινάλε πλησιάζει επικίνδυνα την αγιογραφία) ή λογικές απώλειες (μια εξιστόρηση των τεχνικών δυσκολιών που συνάντησε ο Σαλγκάδο θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο συμπλήρωμα του φωτογραφικού του πορτρέτου), όμως η ειλικρίνεια και η ισχύς της αφήγησής του το κάνουν τόσο έντονο που στο τέλος βάζεις στην άκρη τις επιφυλάξεις σου, καθώς δεν μπορείς να μη θαυμάσεις την προσήλωση ενός ανθρώπου ο οποίος αψήφησε τις συμβάσεις και τους κινδύνους για να αποκαλύψει την αφιλτράριστη πραγματικότητα μέσα από αριστοτεχνικά κάδρα απίστευτης ομορφιάς. Μερικές φορές, αυτή η μεγαλειώδης εικόνα είναι όντως αρκετή.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Μαγευτικά όμορφες εικόνες, εντυπωσιακές λήψεις πτυχών της Γης που νιώθουμε μακριά, κοινωνική αφήγηση που αποκαλύπτει την ίδια την ανθρώπινη ιστορία πέρα από τον αστικό πολιτισμό: το «Αλάτι της Γης» όντως μπορεί να σε μαγέψει μέσα από τον κόσμο που σου αποκαλύπτει. Ναι, είναι μεροληπτικό και σίγουρα λατρεύει το αντικείμενό του τόσο ώστε να «καλύπτει» τις ελλιπείς ικανότητές του ως οικογενειάρχη, όμως, ταυτόχρονα, δεν αφήνει τον θεατή να αμφισβητήσει την αξία τού φωτογράφου και το έργο του. Σημείωσε, επίσης, ότι θα βοηθήσει αν έχεις οικολογικές ανησυχίες, ενώ θα δυσκολευτείς αν έχεις συνηθίσει σε λιγότερο βραδυκίνητες αφηγήσεις.


MORE REVIEWS

ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ 2022

Το κορυφαίο ετήσιο κινηματογραφικό γεγονός της πρωτεύουσας είναι ξανά εθιμικά πιστό στο ραντεβού του με το κοινό, εκ νέου και υγειονομικών συνθηκών επιτρεπουσών σε χειμερινές αίθουσες αποκλειστικά (ΑΣΤΟΡ, ΔΑΝΑΟ, ΙΝΤΕΑΛ, ΤΡΙΑΝΟΝ και, φέτος για πρώτη φορά, ΑΣΤΥ).

ΧΑΜΟΓΕΛΑ

Νοσοκομειακή ψυχίατρος καλείται να εξετάσει νεοεισαχθείσα σε κατάσταση κρίσης, η οποία πιστεύει πως κάποια υπερφυσική δύναμη «καταλαμβάνει» τα πρόσωπα των ανθρώπων γύρω της, με αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό ένα αρρωστημένο χαμόγελο. Έξαφνα, αυτοκτονεί μπροστά στα μάτια της κι εκείνη υποψιάζεται πως πρόκειται για ένα είδος «κατάρας» που, πλέον, πέρασε σ’ αυτήν!

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΤΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΟΛΑ

Η Χίλντι, μετά την απεξάρτησή της από το αλκοόλ, ανασυνθέτει την καριέρα της στη Νέα Αγγλία, επαναπροσδιορίζοντας αξίες οικημάτων και ζωής, μιλώντας απευθείας στην κάμερα, «στα κορίτσια της» (δύο πανέμορφα σκυλιά και όχι στις κόρες της), στον ψυχίατρο της περιοχής και στον Φρανκ, ένα παλιό της flirt που αναθερμαίνεται. Το οικογενειακό (και όχι μόνο) περιβάλλον θα εκφράσει ανησυχία και gay πρώην σύζυγος θα παρευρεθεί σε δείπνο, κατά το οποίο η Χίλντι μας εξηγεί γιατί τους άφησε να τη στείλουν στην απεξάρτηση και πώς είναι η ζωή της τώρα.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

Μία δραματοποιημένη απόπειρα καταγραφής της ιστορίας των Αγκότζι, μιας αποκλειστικά γυναικείας ομάδας πολεμιστριών οι οποίες προστάτευαν το Αφρικανικό Βασίλειο της Δαχομέης, από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα.

Η ΦΛΕΓΟΜΕΝΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Όταν δεξαμενή άντλησης πετρελαίου στις νορβηγικές ακτές καταρρέει, διασώστες και ερευνητές ανακαλύπτουν πως το γεγονός οφείλεται σε κάτι που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια του συνηθισμένου ατυχήματος.