του Νίκου Παλάτου

Ο βίος του Ιησού Χριστού έχει απασχολήσει τον κινηματογράφο με κάθε πιθανό (κι απίθανο) τρόπο. Από το «Ο Βασιλεύς των Βασιλέων» (1961) και το «Η Ωραιότερη Ιστορία του Κόσμου» (1965), μέχρι το «Ιησούς Χριστός, Υπέρλαμπρο Άστρο» (1973) και το «Ένας Προφήτης… Μα τι Προφήτης!» (1979), το σινεμά έχει προσφέρει ένα πλήθος διαφορετικών εκδοχών της ίδιας ιστορίας. Ως πιο πρόσφατη προσθήκη στη σχετική κατηγορία στέκει τούτος ο animated «Βασιλιάς», που έρχεται από τα χέρια της πλέον «ειδικού» (σε θέματα Πίστης και θρησκείας…) εταιρείας παραγωγής Angel.

Βασισμένη σ’ ένα εικονογραφημένο με τίτλο «The Life of Our Lord», που ο Τσαρλς Ντίκενς έγραψε για κατ’ οίκον χρήση θέλοντας να διδάξει στα παιδιά του την ιστορία του Χριστού (το βιβλίο εκδόθηκε αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του), η ταινία χρησιμοποιεί το γεγονός αυτό ως εύρημα, προτάσσοντας μια μάλλον παράξενη αφηγηματική τεχνική. Ενώ, λοιπόν, ο ίδιος ο Ντίκενς παρουσιάζει επί θεατρικής σκηνής μία ζωντανή ανάγνωση της δικής του «Χριστουγεννιάτικης Ιστορίας», με τη σύζυγό του και τα τρία παιδιά τους να παρακολουθούν από τα παρασκήνια, ο νεότερος εξ αυτών, ο οποίος έχει εμμονή με τον Βασιλιά Αρθούρο, τους ιππότες και τις ξιφομαχίες, καταλήγει να διακόψει την παράσταση εξαιτίας της άτακτης συμπεριφοράς του. Επιστρέφοντας οικογενειακώς στο σπίτι, ο Ντίκενς πείθεται από τη σύζυγό του να διηγηθεί στον μικρό (εν είδει χαλάρωσης) μια ιστορία όπως εκείνες που του αρέσουν, με καλούς και κακούς βασιλιάδες, περιπλανήσεις, προδοσίες και θανάτους, μα κάπως «διαφορετική». Έτσι, ο Άγγλος συγγραφέας αφηγείται στον μικρό Γουόλτερ τη ζωή του Ιησού, από την αρχή μέχρι το τέλος (Του).

Πρόκειται για τυπική εξιστόρηση των όσων (σχετικών) περιγράφονται στην Καινή Διαθήκη, που από κινηματογραφικής σκοπιάς μοιάζει με animated σύμπτυξη του τηλεοπτικού «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ». Απευθύνεται σε γονείς οι οποίοι επιθυμούν να εμφυσήσουν στα τέκνα τους τη χριστιανική παιδεία της Εκκλησίας, επιχειρώντας να το κάνει μ’ έναν «παιχνιδιάρικο» τρόπο, μέσω της παρουσίας του μικρού Γουόλτερ και της γάτας του (!), οι οποίοι εμφανίζονται συχνά ως αυτόπτες παρατηρητές των δρώμενων σε Βηθλεέμ, Ιερουσαλήμ και αλλού. Το σχέδιο είναι μέτριου επιπέδου, με φόντο και κινησιολογία να διακρίνονται από φτώχεια και (ενίοτε) ανεπάρκεια αντίστοιχα, η δε αφήγηση της πασίγνωστης διαδρομής του Ιησού διακρίνεται για τη νωχελικότητά της παρά για την καινοτομία της.

Τα παραπάνω δεν μ’ ενόχλησαν τόσο. Άλλωστε, έχω δει τα τελευταία χρόνια δεκάδες animation… πολύ χειρότερα σε εκτέλεση από τον «Βασιλιά». Αυτό που με διαόλισε, όμως, είναι η υποκρισία της εταιρείας Angel. Το συγκεκριμένο studio μοιάζει να ασκεί περισσότερο πολιτική παρά παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών, στοχεύοντας αποκλειστικά στο πολυπληθές, θρησκόληπτο κοινό της… λευκής Αμερικής. Στην προκειμένη, χρησιμοποιεί τις (θαυμάσιες) διδαχές του Ιησού «πουλώντας» τις σ’ εκείνους που ενώ σκίζουν τα ιμάτιά τους για δαύτες, στην πραγματικότητα τις αποστρέφονται. «Αγαπάτε αλλήλους» και «ο έχων δύο χιτώνας μεταδότω τω μη έχοντι» είναι μηνύματα υπέροχα, αρκεί στην άλλη πλευρά τους να μην βρίσκονται οι πάσης φύσεως φτωχοί και κατατρεγμένοι που… απειλούν το μεγαλείο των σύγχρονων ΗΠΑ. Η συμπόνια της συντριπτικής πλειονότητας των «οπαδών» της Angel για τους άστεγους (λόγου χάρη), μάλλον περιορίζεται στον Ιωσήφ και τη Μαρία στη Βηθλεέμ των περασμένων αιώνων, καθώς ταλαιπωρημένοι αναζητούσαν μέρος για να φέρουν στη ζωή το παιδί τους. Για τους υπόλοιπους, που έχουν πραγματική ανάγκη τώρα, η αδιαφορία εναλλάσσεται με τη δαιμονοποίηση, καθώς η μεσσιανική φιγούρα του καιρού μας (γι’ αυτούς) δεν λέγεται Ιησούς Χριστός αλλά… Ντόναλντ Τραμπ.

Η αντίφαση του μηνύματος σε συνδυασμό με τη στόχευση του studio βγάζει μάτι, εκτός πια κι αν εκλάβουμε τον «Βασιλιά» ως αθώα προσπάθεια ώστε να μπει (επιτέλους) ο κόσμος στον ίσιο δρόμο της αγάπης και της συμπόνιας. Ο διάβολος, όμως, κρύβεται στις λεπτομέρειες. Σε μια αποστροφή του λόγου του, ο Τσαρλς Ντίκενς αναφέρεται στην ιστορία των πρωτόπλαστων. Ενώ γενικά είναι πολύ επεξηγηματικός με τα όσα διηγείται (μην ξεχνάμε πως απευθύνεται στον πεντάχρονο γιο του), επί τούτου δηλώνει γενικώς και αορίστως πως ο Αδάμ και η Εύα γεύτηκαν τον απαγορευμένο καρπό αντικρύζοντας εν συνεχεία την έξοδο της Εδέμ, δίχως να τονίζει την σημαντικότατη ευθύνη της δεύτερης για το κακό που τους βρήκε. Άλα της και «πολιτική ορθότητα»… φεμινιστικού τύπου η Angel!