του Δημήτρη Κολιοδήμου

Πολύ ιδιάζουσα η περίπτωση του Τζόσουα Τζον Μίλερ! Με γονείς ηθοποιούς, γεννήθηκε στον λαμπερό χώρο του θεάματος, ανατράφηκε και γαλουχήθηκε μέσα σ’ αυτόν, για να σταθεί μπροστά στις κάμερες στην ευαίσθητη ηλικία των 7 ετών και ν’ αναδειχθεί σε παιδί-θαύμα κατά τη δεκαετία του ’80. Θυμάστε τον μικρό βρικόλακα στην «Άγρια Νύχτα» (1987) της Κάθριν Μπίγκελοου, που έφερε το ελληνοπρεπές όνομα Όμηρος; Ναι, ήταν αυτός!

Από ηθοποιός σε σεναριογράφος, έκανε το πρώτο εξελικτικό βήμα στον χώρο χωρίς να πάψει να ερμηνεύει ρόλους. Από σεναριογράφος σε παραγωγός πραγματοποίησε το δεύτερο χωρίς να σταματήσει να παίζει και να γράφει. Και τώρα, από παραγωγός σε σκηνοθέτης, μ’ αυτή την πρώτη του δουλειά πίσω από την κάμερα, τελεί το τρίτο και πλέον καθοριστικό βήμα, έχοντας ως μέντορα έναν εξαιρετικό γνώστη των ταινιών τρόμου: τον Κέβιν Γουίλιαμσον, του (μεταξύ πολλών άλλων) «Ξέρω τι Έκανες Πέρσι το Καλοκαίρι» (1997). Που του πρότεινε να γράψει και να γυρίσει μία ταινία – φόρο τιμής στον πατέρα του, τον Τζέισον Μίλερ. Δηλαδή, τον ηθοποιό που ενσαρκώνει τον πάτερ Καράς στον θρυλικό «Εξορκιστή» (1973) του Γουίλιαμ Φρίντκιν, η εμπορική επιτυχία του οποίου σήμανε την έναρξη ενός δαιμονικού κύκλου στον αμερικανικό κινηματογράφο της εποχής, με τους φορείς του Κακού να σπεύδουν να περάσουν τον Ατλαντικό και να ελλιμενίζονται στην Ευρώπη – τη γειτονική μας Ιταλία, κυρίως.

Σήμερα, μετά την επιτυχία της ταινίας «Το Κάλεσμα» (2013), ο κύκλος αυτός έχει επανέλθει στην επικαιρότητα, με μία σειρά εχθρικών προς την ανθρωπότητα δαιμόνων να επιβουλεύονται και πάλι την ύπαρξή της, θέλοντας να οδηγήσουν είτε ανθρώπους στην καταστροφή είτε τον κόσμο όλο στον όλεθρο. Μέρος αυτού του κύκλου ήταν ο περσινός «Εξορκιστής του Βατικανού», με τον Ράσελ Κρόου να ενδύεται τα μαύρα ενός καθολικού ιερέα, αρχιεξορκιστή του Βατικανού, και να μεταβαίνει στην Ισπανία για να ξορκίσει τον δαίμονα που είχε καταλάβει το σώμα ενός αγοριού. Μέρος αυτού του σύγχρονου κύκλου είναι και «Ο Εξορκισμός», με τον Ράσελ Κρόου και πάλι, όχι όμως στον ρόλο ενός ιερέα. Ο ρόλος που υποδύεται εδώ είναι ενός ηθοποιού που καλείται να υποδυθεί έναν ιερέα, ο οποίος έχει κληθεί να ξορκίσει ένα δαιμονισμένο κορίτσι στην… ταινία μέσα στην ταινία!

Το όνομα του ηθοποιού είναι Άντονι Μίλερ και δεν είναι καθόλου τυχαίο που είναι το πραγματικό όνομα του πατέρα του συν-σεναριογράφου και σκηνοθέτη (ο Τζον Άντονι Μίλερ Τζούνιορ, που πέθανε το 2001, είχε ενστερνιστεί το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Τζέισον Μίλερ). Όπως δεν είναι διόλου τυχαίος ο ρόλος του ιερέα που καλείται να υποδυθεί – ενός ιερέα αδύναμου, ανίσχυρου μπροστά στο Κακό που κρύβεται μέσα στη δαιμονισμένη, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει – ακριβώς όπως και ο ιερωμένος που είχε υποδυθεί ο πατέρας Μίλερ στην ταινία του Φρίντκιν, δίνοντας τη θέση του στον πάτερ Μέριν του Μαξ φον Σίντοφ. Με άλλα λόγια, σ’ ένα δεύτερο επίπεδο, τούτος «Ο Εξορκισμός» είναι φανερά και ξεκάθαρα συνδεδεμένος με τον «Εξορκιστή», λες και ο Τζόσουα Μίλερ βρισκόταν στο πλατό εκείνης της ταινίας και είχε δει όλα όσα συνέβαιναν σ’ αυτό και επηρέαζαν τους συντελεστές της.

Σε πρώτο επίπεδο, όμως, η ταινία του Τζόσουα Μίλερ παρακολουθεί τις απέλπιδες προσπάθειες του κεντρικού χαρακτήρα της να ξεπεράσει τους προσωπικούς του δαίμονες, που του έγιναν ιδιαίτερα βασανιστικοί μετά τη βαριά αρρώστια της γυναίκας του και τον θάνατό της, και να συμφιλιωθεί και πάλι με την αποξενωμένη κόρη του Λι (Ράιαν Σίμπκινς). Δηλαδή, είναι ένα ψυχολογικό δράμα ενδεδυμένο μ’ έναν μανδύα υπερφυσικού τρόμου. Που καθ’ οδόν γίνεται ταινία τρόμου και αποκτά και τη βαρύτητα μιας παραβολής για τον αδηφάγο χαρακτήρα της βιομηχανίας του θεάματος: ο χειριστικός σκηνοθέτης της ταινίας μέσα στην ταινία (Άνταμ Γκόλντμπεργκ) λέει και κάνει ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς για να πάρει αυτό που θέλει, όπως ακριβώς το θέλει, από τον πρωταγωνιστή του.

Θα είναι η ταινία αυτή μια «καταραμένη» παραγωγή που δεν θα ολοκληρωθεί ποτέ; Ο Άντονι Μίλερ είναι ένας ηθοποιός ο οποίος κλήθηκε να αντικαταστήσει έναν άλλον, την αρχική επιλογή του σκηνοθέτη της, που δεν είναι αρκετά σαφές γιατί την εγκατέλειψε. Και δεν θα είναι η οριστική, μιας και τα προβλήματα που αρχίζει να αντιμετωπίζει οδηγούν μοιραία (;) στην απόφαση και για τη δική του αντικατάσταση. Μόνο που αυτή η νέα (τρίτη) εκδοχή του σεναρίου μπορεί να μην γυριστεί ποτέ! «Το θέαμα είναι αναγκαίο να κρατήσει», επιτάσσει ο ανελέητος νόμος του χώρου – κι αυτό ίσως οδηγήσει σε μία… συνέχεια, ίσως πάλι όχι (θα το δείξει – ορθότερα, θα το υπαγορεύσει! – η πορεία του «Εξορκισμού» στα ταμεία).

Μέχρι τότε, εμείς έχουμε μείνει με τη δροσερή επίγευση μιας πολύ ενδιαφέρουσας θεματικά διαδρομής, όπου από την οθόνη παρέλασαν όλα τα γνωστά μας τεχνάσματα και trick, με τρόπους που ένας αυστηρός θεατής μπορεί να θεωρήσει ότι δεν είχαν πρωτοτυπία, ήταν όμως εξόχως ευχάριστοι και καθηλωτικοί. Η ταινία δεν μας καταφέρνει χτυπήματα στο στομάχι και τις αισθήσεις, αλλά διαθέτει ορισμένες εντυπωσιακές εκλάμψεις οι οποίες κυριαρχούν, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητά της ως φιλμ τρόμου.