του Ηλία Φραγκούλη

Αδιανόητου μεγέθους δουλειά, σε σύλληψη και αποτέλεσμα, το «Σάουντρακ για Ένα Πραξικόπημα» σφυροκοπά τον εγκέφαλο του θεατή με οργή και έναν όγκο πληροφοριών ικανό να του σπάσει το κεφάλι! Θέλει κότσια για να χωρέσει ο νους ενός ανθρώπου όλη αυτή την αλήθεια και τη φρίκη των γεγονότων υπό τη σκιά των Ηνωμένων Εθνών, ενός οργανισμού δήθεν ειρηνευτικού και δημοκρατικού, ο οποίος εδώ ξεφτιλίζεται με αδιάψευστα (πόσω μάλλον ιστορικά) στοιχεία.

Αναμειγνύοντας πολιτικές και (δυστυχώς διαχρονικές) αποικιοκρατικές σκοπιμότητες της «πολιτισμένης» Δύσης, το «άλλοθι» του Ψυχρού Πολέμου εκείνης της περιόδου, έως και τη μουσική jazz σε ρόλο «δούρειου ίππου» (!), ο Γιόχαν Γκριμονπρέζ δημιουργεί ένα εκρηκτικό σε μηνύματα ντοκιμαντέρ, από το οποίο δεν απουσιάζει ούτε και ένα δεικτικά σαρκαστικό χιούμορ απομυθοποίησης του ρόλου που έπαιξαν κράτη με παράδοση στην εκμετάλλευση λαών και του πλούτου της γης τους, μετατρέποντάς τους σε σκλάβους ή φυγαδευμένους σε ξένους τόπους για να επιζήσουν.

Εμβόλιμα quotes, ατάκες που στιγμάτισαν καταστάσεις και την Ιστορία, εναλλάσσονται με σπουδαίο οπτικό υλικό αρχείου ή ηχητικά ντοκουμέντα και «μιξάρονται» ευρηματικά με τραγούδια και μουσικούς της jazz, υιοθετώντας ένα στυλ οπτικοποίησης που παραπέμπει σε album covers του συγκεκριμένου genre (και δη κυκλοφορίες της Blue Note), αποτυπώνοντας μια τεράστια «τοιχογραφία» της Αφρικής και του ριζικού της μαύρης φυλής σε απόπειρές της να βγάλει από πάνω της τον ζυγό κατακτητών που ονειρεύονταν να διατηρηθούν παντοτινά οι αποικίες τους, παράλληλα με τους αντιρατσιστικούς αγώνες που λάμβαναν χώρα στην Αμερική… του στερεοτυπικού κοινωνικού «ονείρου».

Από την οθόνη παρελαύνουν σημαντικές μορφές των απελευθερωτικών κινημάτων του «μήλου της έριδος» που υπήρξε το Κονγκό (φτάνοντας έως και σε ένα ενοχικό για τον ΟΗΕ σήμερα), ο Μάλκολμ Χ και η απόπειρα δημιουργίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αφρικής, το ξεμπρόστιασμα του Νικίτα Χρουστσόφ στην ψηφοφορία των Ηνωμένων Εθνών για τον οριστικό τερματισμό της αποικιοκρατίας, ο Φιντέλ Κάστρο ως υποστηρικτής των Αφρικανών αντί των… «κομμουνιστών» Αφρικανών (χαρακτηρισμός που σύμφερε για την εξάπλωση του ψυχροπολεμικού κλίματος), ο Ντουάιτ Ντ. Αϊζενχάουερ που φοβόταν πως θα χάσει την πρόσβαση σε ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά αποθέματα ουρανίου στον κόσμο (βασικό στοιχείο για τη δημιουργία ατομικών βομβών), ο Λούις Άρμστρονγκ ως πρεσβευτής της jazz που άθελά του γινόταν μέρος της αμερικανικής προπαγάνδας που είχαν σχεδιάσει πράκτορες της CIA, «ανώνυμοι» μισθοφόροι που αναλάμβαναν να ρίξουν κυβερνήσεις για να δημιουργηθούν καθεστώτα, μέλη Μυστικών Υπηρεσιών διαφόρων χωρών που εξομολογούνται δίχως αιδώ τα εγκλήματα τα οποία διέπραξαν για το (μονομερές) καλό της πατρίδας τους και πλείστα όσα ονόματα σ’ έναν κυριολεκτικό καταιγισμό πληροφοριών, για τις οποίες όσο λιγότερα γνωρίζει ο θεατής τόσο περισσότερο θα συγκλονίζεται μέχρι τέλους.

Το «Σάουντρακ για Ένα Πραξικόπημα» θα μπορούσε να αφορά στην τραγωδία του οποιουδήποτε έθνους που βίωσε κάτι παρόμοιο, επειδή μια άλλη «υπερδύναμη» ή απλά χώρα της αδηφάγας Ευρώπης φρόντιζε να παραστήσει τον «σταυροφόρο» του (δήθεν) εκδημοκρατισμού ενός «κατώτερου» λαού ο οποίος ήλπιζε να διατηρήσει την εδαφική του ακεραιότητα μαζί με τον φυσικό πλούτο που υπό… δίκαιες συνθήκες θα του εξασφάλιζε την ευημερία του. Κάτι τέτοια ακούνε σε στημένες Χούντες ανά τον πλανήτη και γελούν…