του Ηλία Φραγκούλη

Κατόρθωμα, γιατί ο Μπαζ Λούρμαν γλιτώνει τις βλαβερές συνέπειες του λιθοβολισμού, γνωστή καταδικαστική μοίρα εκείνων που τολμούν να αποδώσουν το κλασικό ως θρασύτατα μεταμοντέρνο. Το «Romeo + Juliet», όμως, δεν είναι απλά και μόνο αυτό. Αρχικά, είναι και δεν είναι Σαίξπηρ! Το πρωτότυπο κείμενο έχει διατηρηθεί σχεδόν ανέπαφο και οι ηθοποιοί έχουν υιοθετήσει το μέτρο στην εκφορά του λόγου, μετατρέποντας το διάλογο σε λιμπρέτο απίστευτης μουσικότητας. Δίπλα σ’ αυτό, ένα πολιτισμικό mixer έχει αποδώσει την ατμόσφαιρα της ταινίας σαν συνονθύλευμα rock όπερας! Μην εξάπτεστε. Η συνέχεια απαιτεί ψυχραιμία…

Χρειάζεται να σας θυμίσουμε το έργο; Δύο αντίπαλες οικογένειες σε μια κοινωνία όπου θρησκεία και πολιτική συμβαδίζουν με κοινό προστάτη τη βία και τίμημα τον πλούτο κι ανάμεσά τους δύο ερωτευμένα παιδιά που θέλουν να ενώσουν τις καρδιές – στρατόπεδα. Μέγας ερωτικός μύθος, ο οποίος ζωντάνεψε στην οθόνη άπειρες (επίσημες ή ανεπίσημες) φορές. Πώς εικονογραφείται εδώ; Σαν «παραμυθένιο» remake του «Επαναστάτη Χωρίς Αιτία» (1955) για τους teenagers των ’90s. Τόσο μοντέρνος, αλλά και απόλυτα αναγνωρίσιμος μαζί, ο σκηνικός κόσμος της ταινίας μοιάζει σαν να ξεπήδησε από παραμύθι. Η αισθητική του, όμως, είναι σχεδόν πρωτόγνωρη. Ο Λούρμαν, με μία υπερ-στιλάτη άποψη, δημιουργεί μια νέα γενιά εικόνων, μια νέα φιλμική γλώσσα που απομακρύνεται από το «μιαρό» στίγμα του μουσικού video clip (η πλειοψηφία όσων «πιπιλίζουν» τον όρο αυτό ως κατάρα που άγγιξε και το σινεμά, δεν γνώρισαν ούτε υπήρξαν ποτέ κοινωνοί της οποιασδήποτε pop κουλτούρας), για να αγκαλιάσει κάθε μορφή Τέχνης και να παντρέψει πολιτισμικά στοιχεία και σύμβολα από ολόκληρη την ιστορία του πλανήτη. Από τα δανεικά, τη μερίδα του λέοντος φέρει το σινεμά: «χορογραφημένα» πλάνα στιλ Μπάσμπι Μπέρκλεϊ, η βία των ’70s, τα γουέστερν, ακόμα και η υπερβολή των φελινικών ονείρων, ανακατεύονται μεταξύ τους κατορθώνοντας να μην «ανακατεύουν» και τον θεατή, ο οποίος στην αρχή ίσως σαστίσει. Το στοίχημα του Λούρμαν, όμως, κερδίζεται και η σταδιακή παράδοση στη δύναμη και το ρυθμό των εικόνων επιτυγχάνεται.

Η πιο extreme αισθητική πρόταση – με άποψη – της χρονιάς, υποστηρίζεται από την εξαιρετική δουλειά των τεχνικών, αλλά η προσοχή μας θα πέσει περισσότερο σε κοστούμια (Κιμ Μπάρετ) και σκηνικά (Κάθριν Μάρτιν). Η πρώτη, σε συνεργασία με τις πλέον hype φίρμες Prada και Dolce & Gabbana, απογειώνεται διαχρονικά στη σκηνή ενός grotesque party, ενώ και στους δύο τομείς τα θρησκευτικά σύμβολα γίνονται εμμονή, καθώς τα συναντάμε σε χρήσεις διακοσμητικής μέχρι και πάνω σε όπλα!

Από το καστ, οι γονείς είναι παραμελημένοι και οι νεότεροι ηθοποιοί είναι η κυρίαρχη γενιά στην ταινία. Ανάμεσα στα μέλη των δύο αντίπαλων συμμοριών, ο εκπληκτικός σε κίνηση Χάρολντ Περινό (Μερκούτιο) και ο δανδής (σε στυλ Λι Βαν Κλιφ!) Τζον Λεγκουιζάμο (Τίμπαλτ), κλέβουν την παράσταση. Για να καταλήξουμε στο πρωταγωνιστικό ζευγάρι, με πιο αδύναμη εκφραστικά την Κλερ Ντέινς, η οποία έχει αρκετό δρόμο μπροστά της. Σε αντίθεση με τον Λεονάρντο ΝτιΚάπριο, έναν Ρωμαίο που βράζει από εφηβική οργή κι αν κάπου θυμίζει τον «Επαναστάτη» Τζέιμς Ντιν, συνειδητοποιεί τη σύγκριση και τον μεταμορφώνει σε… Λόρδο Βύρωνα!

Το «Romeo + Juliet» των ’90s είναι το χωνευτήρι των αιώνων του παρελθόντος, που κλείνει με την ανάμνηση άπειρων τραγικών φινάλε. Ο Μπαζ Λούρμαν τίμησε το έργο με τον απαιτούμενο λυρισμό και τη βρωμιά που αρμόζει στο σήμερα. Ένας απόλυτος ύμνος απόρριψης σε μια δύσπεπτη εποχή; Επικίνδυνα πράγματα…