του Νίκου Παλάτου

Δεν έχει τελειωμό η μόδα των ταινιών που αντλούν έμπνευση από τα παιδικά χρόνια των σκηνοθετών τους. Τελευταίο κρούσμα αποτελεί τούτη η «Ρίτα», η οποία σηματοδοτεί και το ντεμπούτο της ηθοποιού Παθ Βέγα με την ιδιότητα της auteur.

Με φόντο την (πόλη καταγωγής της Βέγα) Σεβίλλη του 1984, το φιλμ παρουσιάζεται εξ ολοκλήρου μέσα από τα μάτια της ηρωίδας του τίτλου, η οποία ζει σε εργατική γειτονιά της πόλης με τον ταξιτζή πατέρα της, τη νοικοκυρά μητέρα της και τον πεντάχρονο αδελφό της. Καθώς ο μπαμπάς φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τα παιχνίδια της ποδοσφαιρικής ομάδας της Ισπανίας στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα που διεξάγεται στη Γαλλία, ενώ η μαμά είναι απασχολημένη με τις δουλειές του σπιτιού αλλά και τη φροντίδα της άρρωστης μητέρας της, η Ρίτα περνά τον χρόνο της είτε παίζοντας με τον μικρό της αδελφό, Λόλο, είτε αναζητώντας την παρέα του μικρού αγοριού που μένει στο διπλανό σπίτι. Η Ρίτα απολαμβάνει την καλοκαιρινή ραστώνη (αν και δεν πηγαίνει στη θάλασσα όσο συχνά θα ήθελε), εν τούτοις, είναι αρκετά έξυπνη για να καταλάβει πως η καθημερινή οργή του πατέρα της, η απελπισία της μητέρας της και οι συχνές επισκέψεις στην καλή γειτόνισσα για «να την προσέχει», δεν μπορεί να είναι φυσιολογικά πράγματα.

Αν έπρεπε να βάλουμε έναν σύντομο τίτλο ο οποίος θα συμπύκνωνε τη δομή της ταινίας, τότε αυτός θα ήταν «λίγη αφήγηση, πολλές αναμνήσεις». Το γεγονός πως τα πάντα παρουσιάζονται μέσα από τα μάτια της Ρίτα κάνουν (εύλογα) πολλά από τα όσα συμβαίνουν να μένουν μετέωρα, καθώς ένα επτάχρονο παιδί δεν μπορεί να τα συνειδητοποιήσει πλήρως. Η καθημερινότητα του μικρού κοριτσιού και της οικογένειάς του παρουσιάζεται υπό μορφή «συρραφής» επεισοδίων από μια οποιαδήποτε τυχαία μέρα (η βόλτα στην πισίνα, η «περιπέτεια» στο λεωφορείο κτλ.), δίχως να υπάρχει ενδιαφέρον για κάτι περισσότερο.

Αντιθέτως, η είδηση που παίζει στην τηλεόραση για την ισχύ του νόμου περί διαζυγίων (μην ξεχνάμε πως οι μνήμες του φρανκισμού ήταν ακόμα νωπές στη χώρα), σε συνδυασμό με την ολοένα αυξανόμενη ένταση ανάμεσα στο παντρεμένο ζευγάρι (βασικά, εξαιτίας του σκατοχαρακτήρα του συζύγου), στρώνει το χαλί για υποπλοκή που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αφηγηματική ισοστάθμιση στη νοσταλγική, παιδική ματιά της… Βέγα. Το που οδηγείται τελικά όλο αυτό είναι περισσότερο βεβιασμένο από προφανές, όμως, δεν απέχει διόλου από τον (σχεδόν) μόνιμο προβληματισμό της πλειονότητας των πρόσφατης εσοδείας art-house ταινιών οι οποίες τυγχάνει να είναι γυρισμένες από γυναίκες auteur. Ως εκ τούτου, η αθωότητα της Ρίτα, η ψυχολογική της επιβάρυνση, το γεμάτο τρυφερότητα βλέμμα της και οι (όχι απαραίτητα ευχάριστες) σεβιλιάνικες καλοκαιρινές μνήμες κάπου υποβαθμίζονται ως σεναριακή ουσία, διότι άλλα πράγματα είχε στο μυαλό της η Βέγα. Η κάρτα που πέφτει πριν τους τίτλους τέλους, μάλλον το επιβεβαιώνει.