του Ηλία Φραγκούλη

Επί δύο ώρες παρακολουθούμε (μέσω επικαίρων, ανέκδοτων ντοκουμέντων και πληθώρας τηλεοπτικών συνεντεύξεων από περασμένες δεκαετίες) μία γυναίκα να μας κουνάει το δάχτυλο, δίχως να απολογείται για το παραμικρό! Το χειρότερο, όμως, είναι πως το ίδιο το ντοκιμαντέρ δεν κουνά ποτέ το δάχτυλο προς την ίδια, γνωρίζοντας όλη την αλήθεια της Ιστορίας!

Το «Ρίφενσταλ» είναι ένα φιλμ τεκμηρίωσης που φοβάται να πάρει θέση γύρω από το θέμα του. Και είναι κρίμα, διότι η έρευνα αρχείου είναι εξαιρετική. Όσο περνά η ώρα, όμως, όλα βυθίζονται στην ατολμία και την απάθεια του Άντρες Φάιελ, ο οποίος ερευνά το παρελθόν της Λένι Ρίφενσταλ και τη σχέση της με τον Αδόλφο Χίτλερ (ή άλλους ομοϊδεάτες της ναζιστικής περιόδου, όπως ο Γιόζεφ Γκέμπελς), δίχως να κρίνει ποτέ τα λεγόμενα της ίδιας, η οποία (διαχρονικά) βρισκόταν πάντοτε σε άμυνα όταν αντιμετώπιζε ερωτήσεις σχετικά με το ακραία προπαγανδιστικό ντοκιμαντέρ «Triumph des Willens» που σκηνοθέτησε το 1935, παρακολουθώντας ένα εξαήμερο εκδηλώσεων, ομιλιών και στρατιωτικών παρελάσεων που διοργάνωσε το χιτλερικό κόμμα. Ο μόνιμος αντίλογος της Ρίφενσταλ ήταν πως εκτέλεσε μια «παραγγελιά» υπηρετώντας την Τέχνη της, θεωρώντας πως το έργο της δεν ασκούσε πολιτική. Μάλιστα, ως επιπλέον «άλλοθι», επαναλάμβανε πάντοτε πως κάτι αντίστοιχο θα έκανε ακόμη κι αν της το ζητούσε ο Φράνκλιν Ρούζβελτ ή ο Ιωσήφ Στάλιν!

Πέρα από την αναξιόπιστη και αμετανόητη στάση της Ρίφενσταλ (η οποία σου ανεβάζει το αίμα στο κεφάλι!), το υπόλοιπο φιλμ παρουσιάζει μία νάρκισσο (στη μεγάλη οθόνη και τη ζωή), μια γυναίκα απίστευτα δυναμική και διεκδικητική, πολύ μπροστά από την εποχή της, ποθητή ακόμη και στην τρίτη ηλικία της, η οποία δεχόταν φιλάρεσκα την κολακεία των παντοτινών οπαδών του ναζισμού (καθώς δεχόταν για πολλά χρόνια γράμματα και τηλεφωνήματα από τέτοιους θαυμαστές…). Αυτό το τμήμα που προσεγγίζει λίγο περισσότερο την καριέρα της μπροστά από τον φακό, όσο και την προσωπική της ζωή μετά την ήττα του Τρίτου Ράιχ, παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον τελικά, αν και ενισχύει την αρνητική οπτική που αφορά στην προσωπικότητά της.

Στο φινάλε, ενώ (θέλοντας και μη) θέτει σοβαρά ηθικά ερωτήματα γύρω από τον ρόλο του «παντρέματος» της Τέχνης με την πολιτική, τούτο το ντοκιμαντέρ αποτελεί κακό παράδειγμα αποστασιοποίησης όσον αφορά στην τοποθέτησή του και μία αντικειμενική κρίση του θέματός του. Ο Φάιελ είναι ουσιαστικά απών από το έργο. Και αυτό αποτελεί ένα σκληρό #fail για το συγκεκριμένο genre.