του Ηλία Φραγκούλη

Κακά τα ψέματα. Όταν λέμε Πινόκιο, η μνήμη μας κατευθύνει αμέσως στο κλασικό animated αριστούργημα της Disney από το 1940. Ταυτόχρονα, μας έρχεται στο μυαλό η εικόνα του ομώνυμου ήρωα από το ίδιο φιλμ, αυτή η ξύλινη μαριονέτα του παραμυθιού που ζωντανεύει, με την απορημένη έκφραση του μικρού παιδιού, τα ροδαλά μάγουλα και το πλατύ χαμόγελο. Είναι πολύ δύσκολο να αντικαταστήσεις αυτή την εικόνα. Δεν είναι απλά ένα ρίσκο. Είναι ακατόρθωτο.

Εδώ, λοιπόν, δεν έχουμε να κάνουμε με μία ακόμη απόπειρα του studio της Disney να εκμεταλλευτεί τον περίφημο κατάλογο των animated επιτυχιών του παρελθόντος και να ξεζουμίσει ξανά ένα live action remake (μόδα εσχάτως, η οποία αποδεικνύει το πόσο στείρα είναι η φαντασία των ανθρώπων που διοικούν το Χόλιγουντ σήμερα), αλλά με τα μεγαλεπήβολα σχέδια μιας ευρωπαϊκής (συμ)παραγωγής που θέλει να βάλει τα «γυαλιά» στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, εμφανίζοντας στη μεγάλη οθόνη ένα φιλμικό αποτέλεσμα που… χτυπάει το κεφάλι του με τα ίδια του τα πόδια! Τα ξύλινα πόδια του… Ο «Πινόκιο» του Ματέο Γκαρόνε είναι ένα mini φεστιβάλ παραδοξότητας και γκροτέσκου, το οποίο δεν διαθέτει ίχνη παιδικότητας, ψυχαγωγικού οικογενειακού σινεμά, όσο και καρδιάς που οποιοσδήποτε θεατής θα επεδίωκε να νοιώσει να δονείται. Με λίγα και σταράτα λόγια, το έργο είναι δυσάρεστο.

Η ιστορία του παραμυθιού του Κάρλο Κολόντι είναι πάνω-κάτω γνωστή. Ο ξυλουργός Τζεπέτο δημιουργεί τον Πινόκιο, τη μαριονέτα ενός μικρού αγοριού που ζωντανεύει και ζητάει να εξερευνήσει τον απέραντο κόσμο μας, αποδρώντας από τον υπερπροστατευτικό «κηδεμόνα» του. Ο μύθος διατηρείται στην αφήγηση, όμως οι εικαστικές επιλογές του Γκαρόνε ξενίζουν ιδιαίτερα. Όποιοι έχουν παρακολουθήσει το σπονδυλωτό και επίσης αποτυχημένο «Παραμύθι των Παραμυθιών» που σκηνοθέτησε το 2015, μπορούν να έχουν εξαρχής μία ιδέα του φιλμικού σύμπαντος τούτου του «Πινόκιο», ο οποίος δεν στοχεύει σε ένα ανήλικο κοινό, αλλά επιχειρεί να εισάγει το ενήλικο «παιδί» σε μία διαδρομή φανταστικού σινεμά, με σκόρπια ίχνη κοινωνικής αλληγορίας και νατουραλισμού άλλης εποχής.

Όλοι οι ήρωες ερμηνεύονται από ανθρώπους με προσθετικά και τόνους μακιγιάζ, οι οποίοι έχουν όψη διόλου φιλική ή κολακευτική για το βλέμμα του θεατή, με τον Πινόκιο να… ενοχλεί περισσότερο απ’ όλους σε χαρακτηριστικά και εκφράσεις προσώπου, δίπλα σε συμπληρωματικούς ρόλους ζωικής προέλευσης που εδώ παντρεύονται με ανθρωπόμορφες λεπτομέρειες, σε μία απεγνωσμένη προσπάθεια να «ντυθούν» με μια μαγεία… απούσα από το μεγαλύτερο μέρος του φιλμ (και της δράσης του). Ακόμη πιο ατυχής σε οπτικοποίηση, ο περίφημος γρύλλος που προσπαθεί να γίνει ο μέντορας του Πινόκιο, εδώ παίρνει μία απόλυτα σκιαχτική μορφή που με καμία δύναμη δεν θα μπορέσεις να αιτιολογήσεις.

Παραδόξως, ο γερασμένος (πια) Ρομπέρτο Μπενίνι δείχνει να έχει προσγειωθεί υποκριτικά και κάνει μία συμμαζεμένη εμφάνιση ως Τζεπέτο, απέχοντας έτη φωτός μακριά από το… τσίρκο της ερμηνείας του ομώνυμου ήρωα στην τραγελαφική μεταφορά του 2002, στην οποία είχε αναλάβει και χρέη σκηνοθέτη. Ίσως στο μέλλον να επιδιώξει να υποδυθεί και… όλους τους υπόλοιπους χαρακτήρες ταυτόχρονα, από το σύνολο των μαριονετών του περιοδεύοντος «freak show» (με τέτοιο μοιάζει εδώ, ατυχώς) έως και εκείνο του… κήτους που καταπίνει τον Τζεπέτο και τον Πινόκιο. Με διάρκεια δύο ωρών, κι εσείς θα ελπίζετε να σας καταπιεί κάποιος, όσο το δυνατόν νωρίτερα!