της Ιωάννας Παπαγεωργίου

Όχι από τις πιο φημισμένες ή αξιομνημόνευτες ταινίες του Τζιμ Τζάρμους, αυτό το όντως… «μυστήριο τρένο» φέρει ωστόσο αδιαμφισβήτητα την υπογραφή του. Διαδραματιζόμενη σε μια πόλη ρημαγμένη από το ένδοξο παρελθόν της, σκαλωμένη στον χρόνο, μετέωρη μεταξύ φθοράς, αφθαρσίας και κινηματογραφικών ειδών, κοινωνεί ατόφιες τις ποιότητες που χαρακτηρίζουν το έργο τού – λατρεμένου από πολλούς – Αμερικάνου «Βούδα» των εικόνων. Μπορούμε, πια, να προσθέσουμε με σιγουριά και το «υπερτιμημένου»;

Μειλίχιο φιλμ και στην κωμωδία (στην πρώτη ιστορία των Ιαπώνων τουριστών) και στο δράμα (στην τρίτη ιστορία τού τύφλα στο μεθύσι, άρτι παρατημένου από τη γυναίκα του Άγγλου με το παρατσούκλι Έλβις), αλλά και στο κωμικοτραγικό σταυροδρόμι μεταξύ τους (στη μεσαία ιστορία της περαστικής Ιταλίδας χήρας και της όπου φύγει-φύγει Αμερικάνας ζωντοχήρας). Γλυκόπικρα ειλικρινές, με μια πιστολιά (που πέφτει μια φορά, αλλά εμείς την ακούμε τρεις), τις σειρήνες της αστυνομίας και του τρένου (που φεύγει) στο τέλος να τραυματίζουν τη νωχέλειά του σαν κολλημένη στο βινύλιο βελόνα, για να δηλώσουν πως όσο γοητευτικά μυστήριο ή σουρεάλ κι αν μοιάζει αυτό το Μέμφις, με την Graceland ως ιερό άβατο για τον περαστικό τουρίστα (και θεατή), κατοικείται από κοινούς θνητούς. Ανθρώπους που απλά επιβιώνουν αλλά επιμένουν να ελπίζουν (η ζωντοχήρα), να επικοινωνούν (ο περιπτεράς της γειτονιάς), να θυμώνουν (ο μπαρμπέρης), να πονούν (ο Άγγλος Έλβις) και να επαναστατούν, ο καθένας με τον τρόπο του, αναζητώντας την έξοδο κινδύνου.

Είναι, όμως, η φρεσκάδα, ο αυθορμητισμός και η οικειότητα που εκδηλώνει και κοινωνεί ακόμα αυτή η ταινία, σαν να μην πέρασε μια μέρα. Και σε κερδίζει. Ειδικά αν αγαπάς το ήσυχο σινεμά του Τζάρμους, όπου τίποτα συγκλονιστικό δεν συμβαίνει αλλά, για όλους τους χαρακτήρες ταυτόχρονα και τον καθένα ξεχωριστά, αλλάζει ουσιαστικά όλη τους η καθημερινότητα. Λιγότερο ή περισσότερο, αθόρυβα και απαρατήρητα από το σύμπαν, τα κοινά. Όπως συμβαίνει και στην – τόσο μακριά κι όμως τόσο κοντά στο Μέμφις – αληθινή ζωή.