του Ηλία Φραγκούλη

Τέλος εποχής (ακριβώς όπως είχα γράψει και στο ξεκίνημα της κριτικής του «No Time to Die», το 2021…). Για τις «Επικίνδυνες Αποστολές» του Τομ Κρουζ και για τον ορισμό του χολιγουντιανού stardom σε αυτά τα μεγέθη. Η «Έσχατη Τιμωρία» ξεκινά με ένα οριακά συγκινητικό flashback montage της κινηματογραφικής δράσης του Ίθαν Χαντ, από το 1996 μέχρι σήμερα, κάνοντας προφανή τον «αποχαιρετισμό» του 63χρονου ηθοποιού από το franchise. Τουλάχιστον, αυτός δεν εγκαταλείπει (και) τα εγκόσμια! Απλά, μόνος στην πλατεία Τραφάλγκαρ του Λονδίνου, χάνεται ανάμεσα στο ανώνυμο πλήθος, αφήνοντας σκόρπιες τις αναμνήσεις των περιπετειών του (και των πλέον απίστευτων σεκάνς κασκάντας που υπηρέτησε με ζήλο ο ίδιος) να ζουν στην αιωνιότητα της φιλμικής Τέχνης.

Η σεναριακή ιδέα της ύπαρξης της AI «Οντότητας» εξελίσσεται με εντυπωσιακό τρόπο στην επεξηγηματική εισαγωγή του φιλμ και μας προειδοποιεί για πιθανά (και εφιαλτικά) μελλούμενα της ανθρωπότητας, η οποία δεν θα είναι σε θέση ούτε να τα αντιμετωπίσει, αλλά ούτε και να τα αλλάξει.

«The world is changing. Truth is vanishing.»

Είναι η πιο δυνατή ατάκα που έχουμε ακούσει εδώ και πολλά χρόνια στο σινεμά. Η συνέχειά της μιλά (και) για έναν πόλεμο που έρχεται, όμως, η σημασία της εξαφάνισης της αλήθειας, της πραγματικότητας, είναι πιο σοκαριστική κι από τη σκέψη μιας επερχόμενης παγκόσμιας σύγκρουσης με όπλα που μπορούν να εξαφανίσουν και το είδος μας μαζί. Η ψηφιακή πληροφορία, φιλτραρισμένη μέσα από την «Οντότητα», μολύνει τον κυβερνοχώρο, τα έθνη, τις κοινωνίες και τους ανθρώπους, που αδυνατούν πια να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα, να πιστέψουν. Η «Έσχατη Τιμωρία» βλέπει στο μέλλον τον κόσμο να μετατρέπει την τεχνητή νοημοσύνη σε ένα είδος cult, με πιστούς «τυφλωμένους» από το αφήγημα της μόλυνσης, σε βαθμό να μην αντιλαμβάνονται τον τελικό στόχο, την εξάλειψη κάθε οργανισμού με σάρκα, οστά και νου. Με την ψευδαίσθηση πως η «Οντότητα» θα τους βοηθήσει να «ξαναχτίσουν» τον κόσμο. Την υπόσχεση μιας σύγχρονης «κιβωτού του Νώε», στην οποία θα εισέλθουν οι εκλεκτοί… αφελείς.

Όλη αυτή η εξαιρετική ιδέα κάπου χάνει τον δρόμο της στην πορεία του έργου κι αυτό θα στοιχίσει στο κοινό που θα περιμένει κάτι (πιο) ουσιαστικό, δίπλα στο αναμενόμενα εντυπωσιακό των σκηνών δράσης και της τόλμης του Κρουζ να εκτίθεται σε κινδύνους και δυσκολίες γυρισμάτων, δοκιμάζοντας κάθε φορά όλο και περισσότερο τα όρια των αντοχών του. Αντί, λοιπόν, μιας εννοιολογικής εμβάθυνσης στο θέμα της αλλοίωσης της πραγματικότητας από την τεχνολογία των AI, οι σεναριογράφοι της «Έσχατης Τιμωρίας» προτιμούν να αναλώσουν την πλοκή της ταινίας με φανταστικές λεπτομέρειες οι οποίες αφορούν στη λειτουργία συστημάτων πληροφορικής και hi-tech μπελάδων που πάντοτε θα βρίσκει μπροστά του ο Χαντ και πρέπει να εξουδετερώσει, είτε μόνος, είτε με τη βοήθεια του Μπέντζι (Σάιμον Πεγκ) και του Λούθερ (Βινγκ Ρέιμς). Σε συνάρτηση με την (επική) διάρκεια του φιλμ, αυτά λειτουργούν… επιβραδυντικά και εις βάρος του συνόλου, όχι επειδή (αδίκως) επιχειρούν να μπερδέψουν το καταστασιακό, αλλά επειδή (σε αρκετές περιπτώσεις) αντικαθιστούν ποσοτικά το επιθυμητό των δόσεων περιπέτειας.

Φυσικά, οι άνωθεν παρατηρήσεις δεν αρκούν για να μειώσουν την αξία της «Έσχατης Τιμωρίας», ενός έργου μεγάλης οθόνης και χορταστικού θεάματος που προσθέτει θαυμαστές σεκάνς ανθολογίας στο franchise και κάνει μία πανέξυπνη και αληθινά αναπάντεχη σύνδεση (για μένα, το πιο απολαυστικό στοιχείο της πλοκής!) με all-time classic σκηνή που είχαμε λατρέψει το 1996.

Ό,τι και να λέμε, όμως, τούτη η ταινία ανήκει στον πρωταγωνιστή της. Από το χαμογελαστό αγόρι των «Σκοτεινών Μπίζνες Ενός Πρωτάρη» (1983), μέχρι το ώριμο νεύμα γαλήνης ενός εξηντάρη superstar στο φινάλε της τελευταίας, δικής του «Επικίνδυνης Αποστολής», ο Τομ Κρουζ αφήνει πίσω του τον Ίθαν Χαντ και, έχοντας κατακτήσει τον σεβασμό από κάθε όψη υποκριτικής δεινότητας, ξανοίγεται σ’ ένα άγνωστο μέλλον επιλογών ρόλων, με σοβαρότατες πιθανότητες να συνεχίσει να μας εκπλήσσει και (όσο ζει) να μας υπενθυμίζει πως είναι ο τελευταίος μιας «κοψιάς» ειδώλων που μονάχα το Χόλιγουντ μπορούσε να «κατασκευάσει». Ας τον χαιρόμαστε όσο τον έχουμε, λοιπόν, και ουχί μονάχα ως ανάμνηση που γερνά… μα δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ από την οθόνη του σινεμά.