FreeCinema

Follow us

MARS ATTACKS! (1996)

  • ΕΙΔΟΣ: Κωμωδία Φαντασίας
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Τιμ Μπέρτον
  • ΚΑΣΤ: Τζακ Νίκολσον, Γκλεν Κλόουζ, Ανέτ Μπένινγκ, Πιρς Μπρόσναν, Ντάνι ΝτεΒίτο, Μάρτιν Σορτ, Μάικλ Τζέι Φοξ, Σάρα Τζέσικα Πάρκερ, Ροντ Στάιγκερ, Τομ Τζόουνς, Λούκας Χάας, Νάταλι Πόρτμαν, Τζιμ Μπράουν, Λίζα Μαρί
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 106'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ΕΛΚΕ

Αφού έκανε τους παιδικούς εφιάλτες να μοιάζουν με παραμύθια, ο Τιμ Μπέρτον μετατρέπει όλο το Χόλιγουντ σε κομπάρσους, για το πιο glam b-movie που διανοήθηκε ποτέ ανθρώπινος εγκέφαλος!

Ο Τιμ Μπέρτον έκρυβε πάντα μέσα στις ταινίες του λίγο από τον ίδιο τον εαυτό του. Βιώματα, επιθυμίες, σκοτεινά όνειρα και μια πένθιμη χαρά, με ήρωες χαμένους, αλλόκοτους, πεθαμένους ή παγιδευμένους σε μια δεύτερη ζωή, αποζητώντας (οι τελευταίοι) το λυτρωμό του θανάτου. Έξω από τον κινηματογραφικό του «παράδεισο», ο Μπέρτον δηλώνει αιώνιος λάτρης ολόκληρης της trash φιλμογραφίας, όπως αυτή δημιουργήθηκε στο περιθώριο του Χόλιγουντ, κυρίως κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’50. Η λογική του σήμερα θα επέβαλε στον Μπέρτον να διαλέξει μια ταινία του παρελθόντος, απαραιτήτως με τέρατα ή εξωγήινους, και να γυρίσει ένα remake της. Ποτέ! Αυτό σημαίνει ιεροσυλία! Γιατί, λοιπόν, να μην φτιάξει πρωτότυπα έργα – αναφορές στα πρόσωπα και στο «είδος» που τόσο θαυμάζει; Η αρχή έγινε με τον «Εντ Γουντ» (1994), μια «ωδή» στον χειρότερο σκηνοθέτη που πέρασε ποτέ απ’ αυτόν τον πλανήτη. Επόμενη «αποστολή», το έξω διάστημα…

Με βάση κάτι μυστήριες καρτούλες που έκαναν την εμφάνισή τους στην Αμερική το 1962 (για να αποσυρθούν αμέσως, λόγω υπερβολικά γραφικής απεικόνισης βίας), ο Μπέρτον είχε έτοιμο υλικό για μία εξωφρενική υπερπαραγωγή, όπου εξωγήινοι από τον Άρη έρχονται με φιλικές προθέσεις στη Γη, αλλά στην πραγματικότητα… κάνουν στάχτη τα πάντα! Το timing του «Mars Attacks!» ήταν καταπληκτικό. Με νωπή την ανάμνηση της σαρωτικής επιτυχίας της πιο ανόητα μιλιταριστικής και πατριωτικής ταινίας που γνώρισε ποτέ το είδος της επιστημονικής φαντασίας («Μέρα Ανεξαρτησίας»), ο Μπέρτον έκανε, μερικούς μήνες μετά, τη δική του επίθεση. Όχι, όμως, κατά των Αρειανών, αλλά κατά του marketing και της ίδιας της πατρίδας του.

Τι γίνεται στο «Mars Attacks!»; Ο Λευκός Οίκος αναστατώνεται από τη λήψη μηνυμάτων από τον Άρη. Ομάδα επιστημόνων καταφέρνει να «μεταφράσει» τις ακατάληπτες αρθρώσεις του φωνήεντος α και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται περί ειρηνικής φυλής που έρχεται για μια επίσκεψη από τα μέρη μας. Με πολύ λιγότερα λόγια, η συνέχεια: Χαμός! Και εδώ ο σκηνοθέτης παίρνει απροκάλυπτα το μέρος των εξωγήινων, οι οποίοι ήρθαν να παίξουν με την ανθρωπότητα και το διασκεδάζουν απόλυτα. Δίπλα τους, η απέραντη βλακεία του αμερικάνικου «πολιτισμού». Ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δικαιολογεί την πρώτη επίθεση των Αρειανών ως «πολιτισμική παρεξήγηση», οι επιστήμονες εμφανίζονται ως κρετίνοι που επιμένουν ότι οι επισκέπτες μας ήρθαν ως φίλοι, βασιζόμενοι σε μία μεταφραστική συσκευή που (προφανώς) δεν λειτουργεί καλά, ένα πολεμόχαρο γομάρι ορμά εναντίον τους με μοναδικό όπλο… τη σημαία (φυσικά, γίνεται στάχτη) και ένα άλλο τυπικό δείγμα ανθρώπινης νοημοσύνης προσφέρει τις νομικές του γνώσεις με αντάλλαγμα τη ζωή του, γιατί… «για να κατακτήσετε τον κόσμο, χρειάζεστε δικηγόρους»! Σωστά;

Από την αρχή ως το τέλος, το «Mars Attacks!» υποκύπτει στη δύναμη του «κανιβαλισμού» και συνθλίβει τα πάντα. Ακόμα και την ίδια την άμυνα της ταινίας απέναντι στην κρίση του θεατή! Γεγονότα, δράση, πλοκή, χαρακτήρες και ό,τι άλλο φαντάζεστε, στο σύνολό τους, προσπαθούν να μην έχουν ουσιαστικό λόγο ύπαρξης και να φαίνονται αστεία, υποτυπώδη ή και αποτυχημένα. Αυτό είναι το σωστό! Ο Μπέρτον είχε μία και μοναδική πρόθεση: να εξευτελίσει τα κινηματογραφικά studios, αποσπώντας 70.000.000 δολάρια, για να γυρίσει το πιο αισχρά δαπανηρό b-movie στην ιστορία του σινεμά και να υπογράψει μία αυτοκαταστροφική ταινία, όπου κανένας mega star δεν διαφεύγει το θάνατο για χάρη του θεατή, όλα τα εθνικά σύμβολα της Αμερικής χλευάζονται και, στο φινάλε, αν πρέπει να συμβιβαστεί μ’ ένα happy end, μόνο η ηλιθιότητα και το kitsch γίνονται τα σωτήρια όπλα!

Άψογο σε τεχνικό επίπεδο, το «Mars Attacks!» υποστηρίζεται από καμιά ντουζίνα καραμπινάτων ονομάτων του Χόλιγουντ και πολύ περισσότερο από τους digital κακάσχημους και γελοίους Αρειανούς της ILM, οι οποίοι έχουν το πάνω χέρι στη δράση της ταινίας, μέχρι να φτάσει το εξοργιστικό φινάλε. Τώρα, αν αυτό που ζητάτε είναι οι ζουμεροί χαρακτήρες και ο τέλειος συντονισμός άπειρων υποπλοκών με βάθος για «ανάγνωση» σε πολλά επίπεδα, λυπάμαι, αλλά ο Μπέρτον δεν σας είχε κατά νου. Εδώ, η επιθυμία του σκηνοθέτη είναι η ξεκάθαρη συμμετοχή σ’ ένα πανηγύρι σκουπιδολαγνείας. Κι αν κάπου, στο ελάχιστο, χωράει μια κατηγορία, τότε… ναι. Ο Τιμ Μπέρτον απέτυχε στο να υλοποιήσει το όνειρό του, γιατί αντί να κάνει ένα «τέρας» αντάξιο με τα b-movies του δοξασμένου παρελθόντος, έκανε ένα φαντασμαγορικό αριστούργημα που… βλέπεται!

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Το άνωθεν κείμενο είναι η κριτική που έγραψα για το περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ (τεύχος 78) το 1997, όταν το φιλμ διανεμήθηκε για πρώτη φορά στους ελληνικούς κινηματογράφους. Είχε τύχει να βρίσκομαι στη Νέα Υόρκη στα τέλη του ’96 και από καθαρή τύχη είχα καταφέρει να μπω σε preview screening του «Mars Attacks!», το οποίο κόντεψε να με πετάξει από το κάθισμα του σινεμά στα πατώματα… από τα ασταμάτητα γέλια! Η υπόλοιπη αίθουσα παρακολουθούσε παγωμένη. Είχαν φρικάρει κανονικά! Όχι με το ηχηρό μου γέλιο. Με την ταινία! Οι Αμερικανοί φίλοι που με συνόδευαν στην προβολή με συμβούλευσαν να σταματήσω, διότι υπήρχε… κίνδυνος να φάω ξύλο από κανέναν «πατριώτη»! Στη σκηνή με τους mariachi που έπαιζαν τον Εθνικό Ύμνο με είχαν «φιμώσει»! Μέχρι σήμερα, δεν θυμάμαι να έχει γυριστεί πιο αντιαμερικανικό έργο που να τσαλαπατάει τόσο τη ζωή, την κουλτούρα και τον πολιτισμό αυτής της χώρας – υπερδύναμη. Η μετέπειτα παταγώδης αποτυχία στο box-office των ΗΠΑ (μόλις 37.771.017 δολάρια), επιβεβαίωσε τις εντυπώσεις που είχα αποκομίσει από εκείνη την προβολή. Μεγάλη μερίδα της κριτικής δε συμπαθεί τούτο το φιλμ, όμως για μένα παραμένει ένα θρασύτατο «meta» αριστούργημα αδιανόητης υπερβολής και over the top «βαβούρας». Ίσως της μεγαλύτερης που προέκυψε από big budget παραγωγή του Χόλιγουντ μετά το «1941» (1979) του Στίβεν Σπίλμπεργκ (το οποίο επίσης είχε μισηθεί σφόδρα από τα εκεί φανατικά «εθνίκια»…).


MORE REVIEWS

ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ 2022

Το κορυφαίο ετήσιο κινηματογραφικό γεγονός της πρωτεύουσας είναι ξανά εθιμικά πιστό στο ραντεβού του με το κοινό, εκ νέου και υγειονομικών συνθηκών επιτρεπουσών σε χειμερινές αίθουσες αποκλειστικά (ΑΣΤΟΡ, ΔΑΝΑΟ, ΙΝΤΕΑΛ, ΤΡΙΑΝΟΝ και, φέτος για πρώτη φορά, ΑΣΤΥ).

ΧΑΜΟΓΕΛΑ

Νοσοκομειακή ψυχίατρος καλείται να εξετάσει νεοεισαχθείσα σε κατάσταση κρίσης, η οποία πιστεύει πως κάποια υπερφυσική δύναμη «καταλαμβάνει» τα πρόσωπα των ανθρώπων γύρω της, με αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό ένα αρρωστημένο χαμόγελο. Έξαφνα, αυτοκτονεί μπροστά στα μάτια της κι εκείνη υποψιάζεται πως πρόκειται για ένα είδος «κατάρας» που, πλέον, πέρασε σ’ αυτήν!

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΤΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΟΛΑ

Η Χίλντι, μετά την απεξάρτησή της από το αλκοόλ, ανασυνθέτει την καριέρα της στη Νέα Αγγλία, επαναπροσδιορίζοντας αξίες οικημάτων και ζωής, μιλώντας απευθείας στην κάμερα, «στα κορίτσια της» (δύο πανέμορφα σκυλιά και όχι στις κόρες της), στον ψυχίατρο της περιοχής και στον Φρανκ, ένα παλιό της flirt που αναθερμαίνεται. Το οικογενειακό (και όχι μόνο) περιβάλλον θα εκφράσει ανησυχία και gay πρώην σύζυγος θα παρευρεθεί σε δείπνο, κατά το οποίο η Χίλντι μας εξηγεί γιατί τους άφησε να τη στείλουν στην απεξάρτηση και πώς είναι η ζωή της τώρα.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

Μία δραματοποιημένη απόπειρα καταγραφής της ιστορίας των Αγκότζι, μιας αποκλειστικά γυναικείας ομάδας πολεμιστριών οι οποίες προστάτευαν το Αφρικανικό Βασίλειο της Δαχομέης, από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα.

Η ΦΛΕΓΟΜΕΝΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Όταν δεξαμενή άντλησης πετρελαίου στις νορβηγικές ακτές καταρρέει, διασώστες και ερευνητές ανακαλύπτουν πως το γεγονός οφείλεται σε κάτι που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια του συνηθισμένου ατυχήματος.