του Κώστα Κωνσταντινίδη

Υπάρχουν ταινίες που αφηγούνται μια ζωή και άλλες που την ξαναζωντανεύουν μέσα από την ίδια την πράξη της δημιουργίας. Το «Ζωή σαν Σινεμά» του Σιλβέν Σομέ ανήκει στη δεύτερη κατηγορία και καταφέρνει να μετατρέψει τη μνήμη σε ενεργό αφηγηματικό χώρο, τοποθετώντας τον ίδιο τον Μαρσέλ Πανιόλ απέναντι στον παιδικό του εαυτό. Η διπλή αφήγηση αποκτά κεντρικό ρόλο, με το παρελθόν και το παρόν να συνυπάρχουν σ’ έναν κόσμο που διαμορφώνεται διαρκώς μέσα από το σχέδιο, την ανάμνηση και την ίδια τη διαδικασία της μυθοπλασίας, δημιουργώντας μια κινηματογραφική αίσθηση που παραμένει ζωντανή σε κάθε της στιγμή.

Η ταινία ανοίγει έναν δεύτερο χώρο, όπου η ίδια η πράξη της δημιουργίας περνά στο προσκήνιο. Ο Πανιόλ εμφανίζεται ως αφηγητής και ταυτόχρονα ως δημιουργός, με τις εικόνες να γεννιούνται μπροστά μας σαν σκέψεις που παίρνουν μορφή. Η ιδέα της «ταινίας μέσα στην ταινία» ενσωματώνεται στη ροή χωρίς διακοπές, προσδίδοντας στην αφήγηση μια δυναμική συνεχούς μεταμόρφωσης. Το animation αξιοποιεί πλήρως την αυτονομία του είδους, με χώρους, πρόσωπα και χρόνο να μεταβάλλονται διαρκώς, ακολουθώντας τη λογική με την οποία λειτουργεί η μνήμη.

Ο Σομέ δείχνει απόλυτη άνεση στο μέσο, χειριζόμενος το animation με ακρίβεια και φαντασία που αποκαλύπτουν βαθιά γνώση των δυνατοτήτων του. Η γραμμή, η κίνηση και η εναλλαγή των επιπέδων της αφήγησης λειτουργούν με μια σιγουριά που επιτρέπει στην ταινία να διατηρεί σταθερό προσανατολισμό, ακόμη και στις πιο ελεύθερες μεταβάσεις της. Αυτή η ευχέρεια μεταφέρεται άμεσα στον ρυθμό, ο οποίος αναπτύσσεται με ηρεμία και εσωτερική δομή, χωρίς εξάρσεις ή βιασύνες. Η ταινία αφήνει τον χρόνο να λειτουργήσει υπέρ της, δημιουργώντας μια αίσθηση που εγκαθίσταται σταδιακά και παραμένει μέχρι την τελευταία της εικόνα.

Η ιδέα της «ταινίας μέσα στην ταινία» αποκτά συγκεκριμένη μορφή μέσα από την παρουσία πραγματικών αποσπασμάτων από έργα του Πανιόλ, τα οποία εμφανίζονται στη ροή της αφήγησης και συνυπάρχουν αρμονικά με το σχέδιο. Οι εικόνες αυτές λειτουργούν ως ζωντανό κομμάτι του φιλμικού κόσμου που χτίζεται, φέρνοντας το παρελθόν δίπλα στο παρόν μ’ έναν τρόπο άμεσο και χειροπιαστό. Η συνύπαρξη αυτή δίνει στην ταινία μια ιδιαίτερη πυκνότητα και ενισχύει τη σχέση της με το ίδιο το σινεμά ως μέσο έκφρασης. Το «Ζωή σαν Σινεμά» κλείνει ήρεμα, αφήνει μια καθαρή εντύπωση και αποτελεί ένα έργο κινουμένων σχεδίων το οποίο απευθύνεται σε ενήλικες, με προσεγμένη ακρίβεια στη διαχείριση του υλικού του και με σεβασμό στο ίδιο το πρόσωπο που εξιστορεί.