του Ηλία Φραγκούλη

Είναι λίγο δύσκολο να περιγράψει κανείς το σινεμά του Μπρουνό Ντιμόν, πόσω μάλλον να κάνει και εκείνους τους ελάχιστους (ουχί μονάχα στη χώρα μας) γνώστες του να πιστέψουν πως τούτος ο (φεστιβαλικός) Γάλλος σκηνοθέτης αποφάσισε να γυρίσει μια… slapstick κωμωδία! Με κανιβαλισμό, αιμομιξίες, τρανσβεστισμό και μεταφυσικά «θαύματα»! Είναι αυτό το κάτι που αποκαλούμε «ιδιαίτερο», δηλαδή…

Χωρίς (ποτέ) να του καίγεται καρφάκι για τον θεατή, ο Ντιμόν αφηγείται την εκκεντρική ιστορία της «Οικογένειας Βαν Πετεγκέμ» χωρίς να κρύβει ή να κρατά εκπλήξεις της πλοκής για κάποιου είδους κορύφωση του φιλμ. Δεν λειτουργεί με τους κανόνες κανενός είδους, δεν τηρεί τους όποιους «χρονισμούς» μιας κινηματογραφικής φόρμουλας και αδιαφορεί για το αν το «shock value» μιας μικρής λεπτομέρειας όπως ο (κυριολεκτικός) κανιβαλισμός μπορεί να εμφανιστεί εντελώς απότομα στη μεγάλη οθόνη. Δεν αιτιολογεί ποτέ τα δρώμενα. Τα πάντα… απλά συμβαίνουν σ’ αυτή την ακτή του γαλλικού Βορρά, στα 1910, με τους ντόπιους να κάνουν ανενόχλητοι τη δουλειά τους, με τους τουρίστες (κάτι σαν εκείνο το ανέμελο αλλά μάλλον αταίριαστο αντρόγυνο που έκοβε βόλτες διαρκώς, μονάχα από συνήθεια, στις «Διακοπές του κυρίου Ιλό» του Ζακ Τατί) να αποδεκατίζονται κατ’ επανάληψη, την ομώνυμη, μπουρζουάδικη οικογένεια να μοιράζεται τον χρόνο της μεταξύ δείπνων και αγναντέματος της θέας από το… ουρανοκατέβατα φαραωνικό εξοχικό της, δίπλα σε μια παλίρροια που πάει κι έρχεται.

Σχεδόν παραφωνία στα δρώμενα, η παρουσία των δύο αστυνομικών ντετέκτιβ (σχεδόν «αναπαραγωγή» του διδύμου των Λόρελ και Χάρντι) που διερευνούν τις ανεξήγητες εξαφανίσεις των τουριστών, με τον αρχηγό να «φουσκώνει» διαρκώς εξαιτίας της αναποτελεσματικότητας των ερευνών τους, ώσπου να καταλήξει να αιωρείται σαν ένα τεράστιο μπαλόνι στους αιθέρες! Το ενδιαφέρον αυτών των δύο πλέον σατιρικών φιγουρών της ταινίας εστιάζει υποχρεωτικά στην οικογένεια Πετεγκέμ αλλά και στους κατοίκους του παραπλήσιου μικρού χωριού, αφού είναι οι μοναδικοί άνθρωποι που καταφέρνουν να… επιζούν!

Αρχικά, ο θεατής βρίσκεται αντιμέτωπος με μικρές βινιέτες σουρεαλιστικού χιούμορ και γκαφατζίδικων συμπεριφορών. Ο ναυτικός – διασώστης με τη φήμη τού ήρωα στο χωριό που αμείβεται από τους τουρίστες για να τους μεταφέρει στεγνούς μέχρι την απέναντι όχθη… πάνω στους ώμους του (και ουχί μέσω της βάρκας που βρίσκεται δίπλα του, στις ώρες που η παλίρροια δεν του επιτρέπει να κάνει κουπί), οι συνεχείς «μεταμορφώσεις» του / της Μπιλί, αυτού του «άφυλου» τέκνου της αδελφής τού κυρίου Πετεγκέμ που εμφανίζεται πότε σαν αγόρι και πότε σαν κορίτσι (ή και το αντίστροφο μα ενδεδυμένο ως το… αντίθετο φύλο!), το ροκάνισμα ανθρώπινων άκρων από μερικά ανήλικα παιδάκια στο χωριό, τα πάντα εκδηλώνουν μια ρουτινιάρικη διάθεση και όχι την τάση να προκαλέσουν την παραμικρή έκπληξη, μέχρι τη συνειδητοποίηση ενός ταξικού διπόλου, το οποίο ο Ντιμόν αποδομεί με νοσηρό κυνισμό, εξισώνοντας και τις δύο πλευρές σε μια κοινή πορεία αμαρτωλού βίου που ούτε καν η ίδια η Παναγία (ή και ολίγα «θαύματα» που ίσως συνδέονται με αυτήν) μπορεί να εξαγνίσει.

Η καθοδήγηση στο μπουφόνικο παίξιμο (από την πλειοψηφία των ηθοποιών) ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους σε τούτο το φιλμικό αξιοπερίεργο που, μοιραία, εξαντλείται σταδιακά, φανερώνοντας την αδυναμία (του ενδιαφέροντος, αν μη τι άλλο) του Ντιμόν να ολοκληρώσει την ιστορία τού σεναρίου που επίσης υπογράφει. Όπως ο «σαλεμένος» (γιατί γνωρίζει κάτι παραπάνω περί του «μυστικού» της περιοχής;) θείος Βαν Πετεγκέμ αναφωνεί πολλάκις κατά τη διάρκεια του φιλμ, «We know what to do, but we do not do», έτσι και ο Ντιμόν αρνείται μάλλον σκοπίμως να κάνει αυτό που ξέρει (ως σκηνοθέτης) αλλά δεν θέλει να κάνει (ως δημιουργός).