της Βαρβάρας Κοντονή

Βασισμένο… χαλαρά στη νουβέλα του Ζαν-Πολ Ντιμπουά, το φιλμ του Φιλίπ Λιορέ είναι ένα κομψό οικογενειακό δράμα δίχως συναισθηματικές φιοριτούρες και δακρύβρεχτες σεκάνς που μπορεί για τα δικά σου/μας γούστα να μοιάζει υπερβολικά… γαλλικό, εντούτοις μια κάποια υγρασία στον αμφιβληστροειδή σου είναι σίγουρο πως θα φέρει, χωρίς εκ πρώτης όψεως να σε ετοιμάζει καθόλου για κάτι τέτοιο.

Η μεγάλη «παγίδα» αυτών των εξευγενισμένων διεθνών παραγωγών είναι πως στην πλειοψηφία τους αποτελούν καλό, αλλά κάπως αδιάφορο σινεμά. Στην προκειμένη, τούτη η γαλλοκαναδική ταινία δεν ξεφεύγει και πολύ από το συγκεκριμένο μοτίβο, με τον «Οικογενειακό Φίλο» αφενός να μην διαθέτει κάποιο ουσιαστικό ψεγάδι, αφετέρου να μην μπορεί να σταθεί – θεωρητικά – τόσο καλά σε μια πιο «εμπορική» αίθουσα, πλην κάποιας προσανατολισμένης στο πιο «φεστιβαλικό» κοινό.

Ο Ματιέ (Ντελαντονσάν) είναι χωρισμένος, ζει στη Γαλλία και εργάζεται ως σύμβουλος πωλήσεων μιας εταιρείας που εμπορεύεται σκυλοτροφές. Διατηρώντας άρτιες σχέσεις με την πρώην σύζυγο και τον γιο του, βιώνει μια καθημερινότητα δίχως εκπλήξεις, κάπως παραιτημένος και αφοσιωμένος στην ημερήσια ρουτίνα του. Μια μέρα θα δεχθεί ένα τηλεφώνημα που θα τον ενημερώσει για τον θάνατο του πατέρα του, ενός άνδρα για τον οποίο δεν ήξερε τίποτα, μιας και η μητέρα του φρόντιζε να του υπενθυμίζει πως δεν επρόκειτο για κάτι άλλο πέρα από μια βραδινή ξεπέτα. Ο Ματιέ θα ταξιδέψει μέχρι τον μακρινό Καναδά, προκειμένου να παραστεί στην κηδεία και να γνωρίσει από κοντά τα ετεροθαλή αδέλφια του. Εκεί θα τον περιμένει και ο Πιερ (Αρκάν), ένας φίλος τού πατέρα του, ο οποίος θα προσπαθήσει να τον προστατέψει από παρορμητικές αντιδράσεις που ίσως φέρουν πολύ κόσμο σε δύσκολη θέση, σε μια ύστατη προσπάθεια να σκιαγραφήσει για χάρη του το πορτρέτο των τελευταίων στιγμών ενός γονιού που ο Ματιέ δεν γνώρισε ποτέ.

Ο Λιορέ ακολουθεί την κλασική πεπατημένη των αφηγηματικών δραμάτων κρατώντας χαμηλούς τόνους, ακόμη και σε σκηνές που σαφέστατα επιδέχονταν την ένταση, γεγονός που καθιστά το φιλμ μια ουσιαστικά αποδραματοποιημένη απόπειρα για την ανάδειξη των σχέσεων μεταξύ γονέων και παιδιών. Το εν λόγω μοτίβο κυριαρχεί σε όλη τη διάρκεια της ταινίας και αφορά όλους τους νεότερους χαρακτήρες, που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο βιώνουν προσωπικά θέματα, όπως ο αλκοολισμός και η μόνιμη αίσθηση του ανικανοποίητου, ως αποτέλεσμα της γονικής απόρριψης και δη αυτή της πατρικής φιγούρας. Αναμφίβολα μια εις βάθος προσέγγιση του σχεσιακού αυτού συνδρόμου θα παρουσίαζε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την απλή και υπερβολικά «πολιτισμένη» παράθεση των ενεργειών του πρωταγωνιστή υιού, ο οποίος εδώ μοιάζει να δέχεται κάθε στροφή της μοίρας με ένα μακάριο, πειθήνιο μειδίαμα που ανά στιγμές θα σε κάνει να απορήσεις για το τσαγανό και τη στωική ψυχραιμία αυτού του παιδιού. Υπάρχει μια όχι και τόσο πιστευτή συνθήκη σε όλο αυτό το εγχείρημα του Λιορέ, κάτι που ίσως ενισχύεται και από την εμπλοκή συνολικά έξι (!) ατόμων σε ό, τι αφορά τη συμβουλευτική και προσαρμογή του σεναρίου, σαν να μην ήταν κανείς σίγουρος για το πώς έπρεπε να εξελιχθεί η υπόθεση, καταλήγοντας τελικά στην ασφαλή επιλογή της μετριοπαθούς οδού που εκ πρώτης όψεως δύσκολα μπορεί να προσφέρει στον ήρωα τον αναγκαίο για εκείνον συμβιβασμό με το «χωρίς οικογένεια» παρελθόν του.

Παρά τη μικρή διάρκειά της, η ταινία κάνει μια ευδιάκριτη «κοιλιά» κάπου στο μέσο της, με τον Ματιέ και τον Πιερ να συμμετέχουν στις έρευνες για τον εντοπισμό του σώματος του πατέρα τού πρώτου, ο οποίος όπως όλα δείχνουν πνίγηκε κατά τη διάρκεια εξόρμησής του για ψάρεμα σε λίμνη. Το πρόβλημα έγκειται στις εντελώς τετριμμένες σκηνές σύγκρουσης μεταξύ των δύο αδελφών (αυτών που διακαώς επιθυμεί να γνωρίσει ο Ματιέ) και οι οποίες δεν προσφέρουν τίποτα στην ταινία, πέρα από το να ροκανίζουν τον χρόνο μέχρι την επερχόμενη αποκάλυψη που συνιστά και τη μοναδική αξιοσημείωτη στροφή στη μέχρι πρότινος βατή πλοκή. Σκηνοθετικά, η προσέγγιση του Λιορέ είναι υπερβολικά συμβατική, σε βαθμό που καταλήγεις να βλέπεις την ταινία χωρίς όμως να την παρακολουθείς πραγματικά! Ως προς το υποκριτικό κομμάτι, το – κατά τα άλλα – προικισμένο καστ δεν αφήνει και πολύ το ταλέντο του να αναδειχθεί, παραδίδοντας κάπως μετριοπαθείς ερμηνείες, με αποκορύφωμα αυτή του Ντελαντονσάν, τον οποίο ίσως θυμάσαι από το «L’Inconnu du Lac» (2013). Τουλάχιστον αυτός ο «Οικογενειακός Φίλος» δεν μας την έκανε «αρμένικη» τη βίζιτα.