FreeCinema

Follow us

ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ (2020)

(LAST AND FIRST MEN)

  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Γιόχαν Γιόχανσον
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 70'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: CAROUSEL FILMS

Οι «Τελευταίοι Άνθρωποι», από μία εποχή δύο δισεκατομμυρίων γήινων ετών μακριά στο μέλλον, επιθυμούν να επικοινωνήσουν επειγόντως με το είδος μας, γιατί οι αστρονόμοι τους έκαναν μια τρομακτική ανακάλυψη η οποία θα σηματοδοτήσει το επιταχυνόμενο τέλος της ανθρωπότητας.

«Ακούστε υπομονετικά». Είναι οι πρώτες λέξεις που ακούγονται (με τη φωνή της Τίλντα Σουίντον) στο «Τελευταίοι και Πρώτοι Άνθρωποι», το μοναδικό φιλμ που σκηνοθέτησε ο συνθέτης Γιόχαν Γιόχανσον, πριν φύγει πρόωρα (και εντελώς έξαφνα) από τη ζωή, στις 9 Φεβρουαρίου του 2018. Το έργο αποτελείται αποκλειστικά από κινηματογραφημένες εικόνες (των spomenik, ογκωδών πέτρινων μνημείων που οικοδομήθηκαν στην τέως Γιουγκοσλαβία από τα ‘60s έως τα τέλη των ‘80s), ηχητική αφήγηση (της Σουίντον, με βάση κείμενα του Όλαφ Στέιπλεντον, Βρετανού φιλοσόφου και συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας) και μουσική (των Γιόχανσον και Γιαΐρ Ελάζαρ Γκλότμαν). Η διάρκειά του μπορεί να φαντάζει μικρή, όμως, είναι οριακά αρκετή για να υπομείνει ο θεατής τούτη τη «λιτανεία» μνημοσύνου της ανθρωπότητας.

Το περιεχόμενο της αφήγησης σχεδόν απαξιώνει τους συγγραφείς του φανταστικού, που αντιλαμβάνονταν το μελλοντολογικό με τρόπο μάλλον ρομαντικό (ως επί το πλείστον), λες και επρόκειτο να ζήσουμε μια πρόοδο ουτοπική ως είδος, μέσα στην ευτυχία και την ευημερία, επιχειρώντας να ξεχάσουμε τις κατάμαυρες ιστορικές στιγμές του ανθρώπινου «πολιτισμού» στο παρελθόν, για τις οποίες τείνουμε να μεμψιμοιρούμε με θλιμμένη γραφικότητα και επιλεκτικές δόσεις «αμνησίας». Ο Γιόχανσον μετατρέπει αυτό το «οδοιπορικό» των σχεδόν «εξωγήινων» αρχιτεκτονικών «τοπίων» σε θρηνωδία ενός «μεταλλαγμένου» περιβάλλοντος που αλλοιώθηκε από τον άνθρωπο, σε βαθμό ολέθριας αποτελμάτωσης.

Δεν θεωρώ εφικτή την περαιτέρω περιγραφή ή κριτική μιας τέτοιας δουλειάς, η οποία είναι επιπλέον φορτισμένη συναισθηματικά από την απουσία της ύπαρξης του Γιόχανσον σήμερα. Το «Τελευταίοι και Πρώτοι Άνθρωποι» προσφέρει την εμπειρία μιας προφητείας που μοιάζει να έρχεται από τη νοημοσύνη και τις γνώσεις ενός πλέον μακρινού και ασύλληπτου για τον ανθρώπινο νου μέλλοντος, για να μας προετοιμάσει για ένα (ουράνιο / κοσμικό ή μη) συμβάν από το οποίο δεν πρόκειται να σωθούμε. Η αβεβαιότητα της ύπαρξης είναι η μόνη κατάσταση που μπορεί να μας επιφυλάσσει το μέλλον με σιγουριά. Οι «νέοι», επόμενοι άνθρωποι και το όραμα της δημιουργίας ενός «νέου», μελλοντικού κόσμου για τους απογόνους του είδους μας, αποτελεί μια θολή ουτοπική ανοησία. Όσο υπάρχουμε σε τούτο το παρόν, λοιπόν, θα σας συμβούλευα να εισέλθετε σε μία κινηματογραφική αίθουσα, να καθίσετε, να σιωπήσετε και να αφιερώσετε (με υπομονή, όπως μας ζήτησε εξαρχής και η Σουίντον) την απόλυτη προσοχή σας σε τούτα τα εβδομήντα λεπτά της ταινίας του Γιόχανσον. Δείτε την σαν έναν εσωτερικό «διάλογο» με τις πιο φαταλιστικές σας σκέψεις. Και απολαύστε την σαν ένα είδος κάθαρσης. Σπάνιας κάθαρσης. Και δέους. Για το πεπρωμένο. Του ασήμαντου.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Ο φιλοσοφικός στοχασμός επιχειρεί να εφεύρει ένα είδος μυθοπλασίας με… μη αφηγηματικό τρόπο, αφήνοντας τον θεατή «δέσμιο» των εικόνων (μαυρόασπρα 1.66:1 κάδρα αρχιτεκτονικών μνημείων που μοιάζουν να προσγειώθηκαν από άλλο κόσμο σε ερημικές εκτάσεις της Γης) και των ήχων (voice-over και μουσικής) ενός όχι απαραίτητα δυσπρόσιτου, μα σαφώς απαιτητικού (και μοναδικού) έργου. Θα υπάρξουν θεατές που δεν θα το ξεχάσουν ποτέ. Και θεατές που θα βγουν από την αίθουσα στο πρώτο δεκάλεπτο…


MORE REVIEWS

ΚΑΠΟΙΑ ΜΙΛΗΣΕ

Δύο δημοσιογράφοι της εφημερίδας The New York Times αναλαμβάνουν το reportage που αποκάλυψε σωρεία καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση και παρενόχληση γυναικών από τον κινηματογραφικό παραγωγό Χάρβεϊ Γουάινστιν.

ΣΩΣΕ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ

Μια ομάδα από ξωτικά - προστάτες των δέντρων θα κάνουν ό,τι περνά από τα μικροσκοπικά τους χέρια, προκειμένου να καταφέρουν να σώσουν το πάρκο της πόλης από τα σατανικά σχέδια του Δημάρχου, ο οποίος θέλει να το μετατρέψει σε… τεχνολογικό ανοσιούργημα!

ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ

Κάπου στο βόρειο Δουβλίνο, η μητέρα της Σαρ εξαφανίζεται. Όταν τελικά επιστρέφει στο σπίτι, η Σαρ συνειδητοποιεί πως κάτι πάει… πολύ λάθος μ’ εκείνη.

DEVOTION: ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΩΝ

Οι πιλότοι του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού προετοιμάζονται ν’ αντιμετωπίσουν τον κόκκινο κίνδυνο, όποτε κι όπου αυτός εμφανιστεί! Το καλοκαίρι του 1950, λοιπόν, οι δυνάμεις της Βόρειας Κορέας περνούν τον 38ο παράλληλο... Βασισμένο σε αληθινά γεγονότα.

ΛΑΪΛ, Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ

Νεοαφιχθείσα στη Νέα Υόρκη οικογένεια ανακαλύπτει στο πατάρι του σπιτιού της έναν… ολοζώντανο κροκόδειλο! Ο Λάιλ δεν είναι ένα συνηθισμένο ερπετό, καθώς έχει την ικανότητα να τραγουδά με χάρη που θα ζήλευαν και τα πρώτα αστέρια του πενταγράμμου. Μπορεί, όμως, ένας κροκόδειλος να ζήσει ως κατοικίδιο τη σήμερον ημέρα;