του Νίκου Παλάτου

Το ντεμπούτο φιλμ του νεαρού Χιλιανού auteur Ντιέγκο Σεσπέντες διαδραματίζεται σε μια σκονισμένη, σχεδόν έρημη πόλη, στη μέση του πουθενά της Βόρειας Χιλής. Το τοπίο δεν είναι ούτε φανταστικό, ούτε και ακριβώς ρεαλιστικό. Πρόκειται για ένα παράξενο μείγμα από saloon καταμεσής μιας ερήμου όπου συχνάζουν εργάτες του μεροκάματου (σκηνικό βγαλμένο θαρρείς μέσα από ταινία του Σέρτζιο Λεόνε), το οποίο κατοικείται από ένα τσούρμο trans που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει μέσα από ταινία του Πέδρο Αλμοδόβαρ. Ένα κοριτσάκι, που φαινομενικά δεν κολλάει σε τίποτε από αυτά, τριγυρνά αμέριμνο παρατηρώντας τις drag queens να ντύνονται και να βάφονται, καθώς ετοιμάζονται να βγουν στη σκηνή, ενώ το ανδρικό πλήθος από κάτω τις προσμένει με ανυπομονησία. Η αόρατη απειλή μιας άγνωστης ασθένειας που εξαπλώνεται (λένε) με το βλέμμα, δεν στέκει ικανή να διαταράξει την ευτυχία τους. Ο κίνδυνος, άλλωστε, είναι πάντα ορατός και συνήθως έχει τη μορφή… ανθρώπου.

Η αλληγορική προσέγγιση του Σεσπέντες στον ιό του AIDS ενέχει στοιχεία ποιητικού παραληρήματος, με προσέγγιση μέσα από την παιδική ματιά. Η συγκεκριμένη συνθήκη έχει προκύψει μέσω προσωπικών εμπειριών. Οι γονείς του σκηνοθέτη διατηρούσαν κομμωτήριο στο Σαντιάγκο, με την πλειονότητα των gay υπαλλήλων τους να πεθαίνει (σταδιακά και σε νεαρή ηλικία) από AIDS. Ο φόβος και η άγνοια ήταν (ανέκαθεν) πιο θανατηφόρες από τον ιό, ανοίγοντας πληγές που ήταν αδύνατον να επουλωθούν. Η προκατάληψη που η μητέρα του σχημάτισε για την ασθένεια, μεταδίδοντάς την και στον ίδιο, στάθηκε ως βασική πηγή έμπνευσης για το φιλμ. Με έναν τρόπο πολύ χαλαρό (ασφαλώς), διότι το «Φλαμίνγκο» δεν μοιάζει σε τίποτα με τα δεκάδες έργα τα οποία (με ποικίλους τρόπους) έχουν καταπιαστεί με τον ιό.

Σε θεωρητικό επίπεδο, ο αδόκιμος όρος του… queer γουέστερν (όπως εμφανίζεται εδώ με το cabaret, τα όπλα, την έρημο και τις καταπιεσμένες ανδρικές ματιές) θα ταίριαζε στην περίπτωση. Η συνήθης εξωτερική απειλή και η κλασική ομάδα που ενώνεται για να την αντιμετωπίσει, αναδιατυπώνεται υπό το πρίσμα της διαφορετικής σεξουαλικότητας και της τρυφερότητας που ενδέχεται να προκύψει. Οι μοναχικοί ήρωες είναι οι μεταλλωρύχοι που διασχίζουν την πόρτα του saloon, αμφιταλαντευόμενοι ανάμεσα στο πάθος και την ντροπή. Οι γυναίκες σε κίνδυνο είναι οι drag queens, που έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως το ερωτικό βλέμμα είναι αυτό το οποίο (υπό ασαφείς προϋποθέσεις) ευθύνεται για τούτη την «πανούκλα», προκαλώντας βήχα με αίμα, σημάδια στο σώμα και θάνατο. Ανάμεσά τους, η μικρή Λίντια αναρωτιέται για το κατά πόσο η φροντίδα που έχει εισπράξει από τον/την Φλαμίνγκο μπορεί να σκοτώσει.

Σε επίπεδο παραβολής και συμβολισμού, οι ιδέες του Σεσπέντες λειτουργούν ικανοποιητικά. Σε επίπεδο αφήγησης και ελκυστικότητας, εν τούτοις, πάσχουν σημαντικότατα. Ακολουθώντας περισσότερο την οδό της αποστασιοποίησης, ο ταλαντούχος σκηνοθέτης δείχνει πως στον τομέα του σεναρίου χωλαίνει, είτε επειδή αδυνατούσε να αντεπεξέλθει για κάτι που θα παρέσυρε ολοκληρωτικά τον θεατή στο δράμα μιας επικειμένης απώλειας, είτε επειδή έτσι προστάζουν οι σύγχρονες «νόρμες» του art-house. Οι παραλληλισμοί με τη σύγχρονη ομοφοβία και η ιστορία εκδίκησης που ξεπροβάλει εξαιτίας της, παραχωρεί τη θέση της σε μια αόριστη περιπλάνηση στους δρόμους της μητριαρχίας, λειτουργώντας σαν ένα κάποιο είδος έκκλησης για αγάπη κι αποδοχή. Η άγνοια και η φοβία οδηγούν στο μίσος και τη βία, πλην όμως, η επανάληψη του ίδιου μοτίβου δεν επιτρέπει στο (εκ των προτέρων γνωστό) συμπέρασμα να γίνεται περισσότερο συναρπαστικό.