της Βαρβάρας Κοντονή

Μια ακόμη καλοκαιρινή κινηματογραφική σταθερά εκτός από τις γαλλικουργιές και το ιταλικό – «Θεέ μου!» – new entry είναι και ο Ρικάρντο Νταρίν, ο Αργεντινός ηθοποιός τον οποίο σίγουρα θα δούμε κάθε χρονιά κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών. «Ο Πιλότος» του Σεμπαστιάν Μπορενστάιν δεν αποτελεί εξαίρεση, λοιπόν, με την ταινία να ανοίγει στις ελληνικές αίθουσες λιγότερο από έναν μήνα μετά την πρεμιέρα της στο φετινό Φεστιβάλ Ισπανόφωνου Κινηματογράφου της Αθήνας.

Βασισμένη σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα, το φιλμ επικεντρώνεται ευθύς εξαρχής στην προσωπική περιπέτεια του ήρωά του, αφήνοντας λίγο χώρο για την ανάδειξη του κοινωνικοπολιτικού περιβάλλοντος της Αργεντινής επί χούντας, κάτι για το οποίο ο σκηνοθέτης μοιάζει να αδιαφορεί έτσι κι αλλιώς, τουλάχιστον όσον αφορά το αυστηρά αφηγηματικό πλαίσιο της πλοκής του, με τον Μπορενστάιν να υπογράφει εδώ και το σενάριο, ένα σενάριο αρκετά σχηματικό και προβλέψιμο στην εξέλιξή του.

Ο Τομάς Κόμπλικ (Νταρίν), εκτελών χρέη πιλότου του Πολεμικού Ναυτικού της Αργεντινής κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, θα δει τα ιδανικά του να γκρεμίζονται στη στιγμή, όταν βρεθεί μπροστά στην εξόντωση των πολιτικών κρατουμένων που θανατώνονται με συνοπτικές διαδικασίες, με τον στρατό να αδειάζει, κυριολεκτικά, τους συλληφθέντες από το αεροπλάνο κατευθείαν στη θάλασσα. Έχοντας παρακούσει την εντολή των ανωτέρων του για το άνοιγμα της μοιραίας πόρτας του αεροπλάνου και με τη ζωή του πλέον σε κίνδυνο, ο Κόμπλικ θα γίνει φυγάς προκειμένου να επιβιώσει, διαλέγοντας να απομονωθεί σε μια μικρή αγροτική πόλη της Αργεντινής. Θα προσπαθήσει να διατηρήσει χαμηλό προφίλ (ή όχι και τόσο χαμηλό, όπως θα δούμε στη συνέχεια), το πιλοτικό του ταλέντο, όμως, θα γίνει σύντομα αντιληπτό από τον εξουσιομανή αστυνομικό επιθεωρητή της περιοχής (Μαρτίνες), ο οποίος θα βάλει λυτούς και δεμένους προκειμένου να μάθει την πραγματική ταυτότητα αυτού του καινούργιου επισκέπτη. Όταν στην εξίσωση προστεθεί και η παρουσία μιας γοητευτικής γυναίκας (Κουέστα), τότε τα πράγματα για τον Κόμπλικ θα γίνουν άκρως επικίνδυνα.

«Ο Πιλότος» αποτελεί κλασική περίπτωση ταινίας που χρησιμοποιεί ως πρόφαση μια ευρύτερη, ιστορικά ενδιαφέρουσα εποχή, προκειμένου να επικεντρωθεί μεμονωμένα στις συνέπειες της εν λόγω πραγματικότητας πάνω στους ανθρώπους της. Ουσιαστικά δεν διαφέρει σε τίποτα από άλλες εγχώριες, αργεντίνικες παραγωγές ίδιας ή παρεμφερούς θεματικής, κατ’ επέκταση… δεν προσφέρει και κάτι διαφορετικό από ό,τι έχεις ήδη δει. Η παρουσία του Νταρίν είναι πάντα ευπρόσδεκτη, παρ’ όλα αυτά η τυποποίησή του σε ρόλους «πασπαρτού» δεν λύνει πάντα τα χέρια, όπως δηλαδή συμβαίνει και στην περίπτωση του «Πιλότου», με τον Αργεντινό ηθοποιό να δίνει μια καλή ερμηνεία, χωρίς όμως να διεκδικεί δάφνες υποκριτικού μεγαλείου. Γενικά, το φιλμ του Μπορενστάιν χαρακτηρίζεται από εκείνη την αίσθηση της επανάληψης και της απουσίας αυθεντικότητας (όσο τουλάχιστον είναι αυτό δυνατόν) που συναντάς όλο και περισσότερο σήμερα στις νέες παραγωγές. Αν εξαιρέσει κανείς την ειλικρινά αποκρουστική – όπως θα έπρεπε να είναι, δηλαδή – ερμηνεία του Όσκαρ Μαρτίνες, τότε όλο το εγχείρημα του Μπορενστάιν μοιάζει κάπως αδέξιο και χωρίς βάθος, ένα φιλμ που ενδεχομένως θα προσπερνούσες ακόμα και στην τηλεόραση, αφού στο σύνολό του συνιστά μια σεναριακή ιδέα που, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, κάπου έχεις ξαναδεί.

Αφηγηματικά, ακολουθεί την πεπατημένη με κάποια μικρά flashback που αποκαλύπτουν σταδιακά το «μυστικό» της μεταστροφής του ήρωα και που – για να είμαστε ειλικρινείς – είναι τόσο κακοσκηνοθετημένα που ακόμη κι αν η ταινία είχε καταφέρει να σε «βάλει» στο κλίμα της (λέμε τώρα…), οι συγκεκριμένες σκηνές θα σε επαναφέρουν στην πραγματικότητα, αυτή δηλαδή του φτηνού CGI και του χάλια φωτισμού. Είναι απορίας άξιον το πώς «Ο Πιλότος» καταλήγει να αποτελεί ένα φιλμ που σε κάνει να βαριέσαι τόσο πολύ, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το πρωταγωνιστικό καστ είναι ίσως ό,τι καλύτερο μπορείς να βρεις αυτή τη στιγμή στο αργεντίνικο σινεμά. Ενδεχομένως ο Μπορενστάιν να υπερεκτίμησε κάπου τις δυνάμεις του, από τη μια υπογράφοντας ένα βραδυφλεγές και μάλλον αφελές σενάριο που αργεί να θέσει σε κίνηση τις μικρές αλλά ουσιώδεις υποπλοκές του, και από την άλλη εμμένοντας σε μια παθητική σκηνοθεσία απλής καταγραφής των όσων διαδραματίζονται, χωρίς ιδιαίτερες εξάρσεις, παρά ελαχίστων εξαιρέσεων που ακόμα κι αυτές κάνουν την εμφάνισή τους ενώ είναι ήδη πολύ αργά.