του Νίκου Παλάτου

Η εγκατεστημένη στη Γερμανία, ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτις Κριστίνα Τουρνατζή πραγματοποιεί με την «Κάρλα» το μεγάλου μήκους ντεμπούτο της. Οι προθέσεις της είναι ευγενείς, ο δε ο τρόπος προσέγγισης του «δύσκολου» θέματός της απέχει από τις εύκολες «ντουντούκες» της εποχής. Το γεγονός, εν τούτοις, που με πέταξε έξω από την ταινία, κάνοντάς την κάτι παραπάνω από πληκτική στα μάτια μου, είναι η επιλογή της να μην οπτικοποιεί αυτά που (πιθανόν) έχουν συμβεί, αλλά να τα αναπτύσσει στα… λόγια, μέσω των καταθέσεων της μικρής Κάρλα και των νουθεσιών του δικαστή που τα καταγράφει.

Η υπόθεση βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, τα οποία η σεναριογράφος του φιλμ, Ιβόν Γκέρλαχ, πληροφορήθηκε από τον ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό της κύκλο. Δεν πρόκειται για κάποιο δικαστικό θέμα που συγκλόνισε τη γερμανική κοινή γνώμη της εποχής, αλλά για ένα από τα πολλά (δυστυχώς) παραδείγματα παιδικής κακοποίησης που συμβαίνουν πίσω από τις πόρτες «καθώς πρέπει» οικογενειών, και τις περισσότερες φορές (ειδικά κατά τα παλαιότερα έτη) μένουν ανείπωτα – κι ως εκ τούτου ατιμώρητα. Αυτό που κάνει τη συνθήκη της «Κάρλα» να διαφέρει από τις άλλες είναι η θαρραλέα απόφαση του μικρού κοριτσιού να υποβάλει από μόνο του μήνυση στον πατέρα του, δείχνοντας πως πέραν των άλλων διαθέτει μια μικρή (έστω) γνώση του ποινικού κώδικα.

Η ανωτέρω παραδοχή εμπίπτει στην κατηγορία των ευγενών προθέσεων, οι οποίες διόλου μετουσιώνονται σε κινηματογραφική αφήγηση που να αφορά. Οι συνεχόμενες καταθέσεις της Κάρλα προς τον έμπειρο δικαστή Λάμι δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να περιγράφουν το τι της έχει συμβεί, μετατρέποντας πατέρα, μητέρα κι αδέλφια να μοιάζουν (κατά κάποιο τρόπο) όχι με αληθινούς χαρακτήρες, αλλά με υποθετικούς παράγοντες που (ίσως) κάτι να έχουν δει ή ακούσει για τα όσα η μικρή ισχυρίζεται. Οι σύντομες, εμβόλιμες σκηνές αναπαράστασης δεν αλλάζουν τη γενικότερη προσέγγιση, αφού πρόκειται για σκοπίμως αφαιρετικά στιγμιότυπα από το παρελθόν, ενώ η υποπλοκή που πάει να στηθεί με τη νεαρή τρόφιμο από το οικοτροφείο (όπου η Κάρλα φιλοξενείται προσωρινά) οδηγεί κατευθείαν στο… πουθενά. Η δε ευκολία του παραλληλισμού με το δράμα της γηραιάς γραμματέως του δικαστή, που ως λεσβία είχε νιώσει τη ναζιστική κακοποίηση στο πετσί της, βγάζει μάτι.

Η δίκη που κλιμακώνει τα προηγουμένως λεχθέντα (κατά κανόνα επαναλαμβάνοντάς τα, αλλά με πιο «επίσημο» τρόπο!) δημιουργεί κάπως ένα κλίμα ενδιαφέροντος κι αναμονής σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα αποδειχθούν οι καταγγελίες του κοριτσιού. Αποφεύγοντας τη συναισθηματική χειραγώγηση ή τις βαρύγδουπες «κορώνες» (αν και κάποιοι από τους μονολόγους της Κάρλα είναι δύσκολο να γίνει πιστευτό πως βγαίνουν από τα χείλη δωδεκάχρονου), το φιλμ αδυνατεί να βρει μια χρυσή ισορροπία και να μιλήσει από καρδιάς, μιας και η αποστασιοποίηση την οποία επιλέγει περισσότερο ως κατατονική επιτήδευση εισπράττεται, παρά ως σημάδι ανθρωπιάς. Και για όσους τυχόν αναρωτηθούν, η μικρή Ελίζε Κριπς που υποδύεται τον κεντρικό ρόλο είναι πράγματι η κόρη της Βίκι Κριπς. Κοινώς, αυτό που λέμε… από μικρή στα βάσανα. Ή… να ‘χα μάνα να ‘μοιαζα!