του Ηλία Φραγκούλη

Στο πλαίσιο του σπονδυλωτού φιλμ, το αργεντίνικο σινεμά μας είχε δώσει το 2014 το εξαιρετικό «Ιστορίες για Αγρίους». Εκεί, έξι μικρές ιστορίες είχαν τη χρονική διάρκεια να αναπνεύσουν και να αναπτυχθούν με περίσσιο κριτικό κυνισμό και χιούμορ κοινωνικά… ανθρωποφαγικό, όπως είχα γράψει τότε. Σε περίπτωση που το θυμάστε και το είχατε απολαύσει, προσοχή: τούτο εδώ δεν έχει καμία σχέση με την ταινία του Νταμιάν Σιφρόν!

Σεναριακά, το «Homo Sapiens?» (ο διεθνής τίτλος του έργου, για να πουληθεί και εκτός Αργεντινής…) αποτελείται από… δεκαέξι (!) ιστοριούλες ανεκδοτολογικού περιεχομένου με έναν αποκλειστικό πρωταγωνιστή, ο οποίος αλλάζει εμφάνιση και ταυτότητα ανάλογα με τις ανάγκες του ρόλου του. Το τελικό αποτέλεσμα μοιάζει με vanity project του Γκιγέρμο Φρανσέγια, ο οποίος (τολμώ να πω ότι) δεν έχει τόσο πλούσια εκφραστικά μέσα ώστε να σώσει τον κάθε χαρακτήρα που υποδύεται, με τη συνολική αύρα του φιλμ να ταυτίζεται περισσότερο με κάτι το… «αποκριάτικο» (λίγο μούσι από δω, λίγο μουστακάκι από δω, ένα μάτσο περούκες παραπέρα και πάει λέγοντας…).

Παραδόξως και σταδιακά, το σατιρικό περιεχόμενο του έργου ρέπει επικίνδυνα προς τον λαϊκισμό (τον κανονικό, όχι την «καραμέλα» που χρησιμοποιούν οι Έλληνες πολιτικοί και τα ΜΜΕ…) και τον ρατσισμό, χρησιμοποιώντας κοινωνικά στερεότυπα ταξικής υπεροχής απέναντι στο άκρως αντίθετό τους, με ιστορίες που κυριολεκτικά εξοργίζουν και δεν προκαλούν καν τη διάθεση για γέλιο. Η φτώχια μεταφράζεται πάντοτε σε απατεωνιά (!) και απόπειρα εκμετάλλευσης (έως και στυγνά ληστρικής) των πλουσίων, με το «κωμικό» punchline να απέχει έτη φωτός από κάθε χιουμοριστική έννοια (οι περιπτώσεις του πεινασμένου αγοριού και της επίσκεψης του μακρινού συγγενή στο χωριό των προγόνων του αγγίζουν την προσβολή με σοκαριστικό τρόπο).

Ελάχιστες από όλες αυτές τις βινιέτες – ανέκδοτα γίνονται υποφερτές ή πραγματικά καταφέρνουν να πετύχουν τον στόχο του κανιβαλισμού τους, όπως εκείνη με τον κακοποιητικό σκηνοθέτη ενός φιλμ με δήθεν οικολογικά μηνύματα που καταλήγει να βραβεύεται σε φεστιβαλική διοργάνωση (τόσο στημένη για να αρέσει σε κριτικούς κινηματογράφου…). Στις περισσότερες υπόλοιπες, το σιχτίρισμα είναι εξασφαλισμένο.