της Ιωάννας Παπαγεωργίου

Από τόση έλλειψη έμπνευσης, πια, πάσχουν οι κινηματογραφιστές του κόσμου τούτου, που νιώθουν την ανάγκη, κάθε λίγο και λιγάκι, να ξοδεύουν χρόνο και χρήμα για μια ακόμα, νιοστή, μεταφορά στη μεγάλη οθόνη αυτού του κλασικού μυθιστορήματος του Καρόλου Ντίκενς; Θα μου πεις, έχουν ήδη περάσει 15 χρόνια από την αμερικάνικη, πειραγμένη, μοντέρνα, νεοϋορκέζικη, όχι απαραίτητα εύστοχη, αλλά… κούκλα, εκδοχή του Αλφόνσο Κουαρόν (με τους Γκουίνεθ Πάλτροου και Ίθαν Χοκ), και 67 από το ασπρόμαυρο, αρχετυπικό και αριστουργηματικό, βραβευμένο με 2 Όσκαρ, γοτθικό έπος του Ντέιβιντ Λιν (με τους Τζον Μιλς και Άλεκ Γκίνες). Οπότε, δικαίως λες, οι Βρετανοί βάλθηκαν να ξαναβάλουν τα πράγματα στη σωστή τους βάση, για να συστήσουν έναν από τους μεγαλύτερους θησαυρούς της πολιτιστικής τους κληρονομιάς σε μια νέα γενιά θεατών.

Μια γενιά, όμως, που προφανώς πρέπει να είναι παντελώς κινηματογραφικά και τηλεοπτικά απαίδευτη. Να μην έχει, δηλαδή, ποτέ δει στη ζωή της, στη μικρή ή στη μεγάλη οθόνη, μια έστω από τις – όλες αξιοπρεπείς – κινηματογραφικές ή τηλεοπτικές διασκευές αυτής της χαρακτηριστικά «ντικενσιανής» ιστορίας ενηλικίωσης, με το κερδισμένο, θαυμάσια ανοιχτό, αισιόδοξο φινάλε. Διαφορετικά, είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να ανταποκριθεί στις καινούργιες, απλά καθωσπρέπει και καλοφτιαγμένες «Μεγάλες Προσδοκίες» του Νιούελ με τίποτα περισσότερο από περιστασιακό και πρόσκαιρο ενδιαφέρον.

Το σενάριο του Ντέιβιντ Νίκολς («Μια Ημέρα») μένει σε μεγάλο βαθμό πιστό στα γεγονότα του πρωτότυπου, λογοτεχνικού κείμενου: αλλάζει μόνο τον τόπο και το χαρακτήρα της – όχι πια τυχαίας / μοιραίας, αλλά προσχεδιασμένης – τελευταίας συνάντησης του Πιπ με την Εστέλα. Έτσι, διατηρεί την αισιόδοξη, ανοιχτή, μη τελεσίδικη φύση του, δικαιώνοντας όμως ταυτόχρονα πολύ πιο ξεκάθαρα και ικανοποιητικά τον ήρωα του. Δυστυχώς, αυτού του υπόκωφα γενναιόδωρου φινάλε, προηγούνται δύο ώρες αφηγηματικού τρεξίματος, που ίσα που προλαβαίνει να τα πει όλα για όλους. Τι και αν ο Νιούελ συλλαμβάνει άψογα την όλο βρώμα και δυσωδία (κυριολεκτικά και μεταφορικά), υποκρισία και έπαρση, γκρίζα, συννεφιασμένη και ποικιλοτρόπως ιδρωμένη, απάνθρωπη καθημερινότητα του Λονδίνου της βικτωριανής εποχής; Τι και αν οι καθαρόαιμα βρετανοί ηθοποιοί του δοκιμάζουν φιλότιμα να δώσουν απτή ανθρώπινη υπόσταση στους βιαστικά σκιαγραφημένους χαρακτήρες τους;

Οι περισσότεροι (σαν τον Πιπ, το σιδερά Τζο του Τζέισον Φλέμινγκ και το Χέρμπερτ του Όλι Αλεξάντερ) προκαλούν συμπάθεια γιατί ούτε λίγο ούτε πολύ ενσαρκώνουν – άνευ ιδιαίτερου βάθους ή κινήτρων – «καλά παιδιά». Η Εστέλα ως ανήλικη (Έλενα Μπάρλοου) είναι εκνευριστικά μονοδιάστατη, ενώ ως ενήλικη (Γκρέιντζερ) απλά περαστική. Η Μπόναμ Κάρτερ ελάχιστα εξανθρωπίζει την, τσακισμένη από την εκδικητική της μανία, Χάβισαμ, αφήνοντάς τη να ακροβατεί επικίνδυνα στο χείλος μιας γκροτέσκο καρικατούρας. Ο σεβασμός στη μνήμη του Ντίκενς από τη δημιουργική ομάδα της ταινίας είναι υπερβολικός και άτολμος, μην αφήνοντας περιθώρια ανάληψης μικρών έστω, αλλά ουσιαστικών αφηγηματικών ή κινηματογραφικών, ανατρεπτικών ρίσκων. Και το άγχος να μην ξεπεράσει κατά πολύ τις δύο ώρες η διάρκεια, μεγάλο. Κάπως έτσι, αυτές οι «Μεγάλες Προσδοκίες» εξελίσσονται στο πρώτο μισό τους, στα παιδικά χρόνια του Πιπ, εξουθενωτικά απαθώς, ενώ στο – αρκούντως συγκινητικό, τελικά – δεύτερο μέρος τους, το σασπένς τού ποιος είναι ο ευεργέτης του Πιπ και τι θα γίνει με την Εστέλα, θα συνεπάρει μόνο όσους δεν έχουν ιδέα του τι εστί Ντίκενς και… «Μεγάλες Προσδοκίες». Είπαμε. Τους παντελώς απαίδευτους. Ή τους γεννημένους χθες.