του Ηλία Φραγκούλη

Το έχω ξαναγράψει εδώ και πολλές δεκαετίες. Το σινεμά του Τζιμ Τζάρμους δεν μου «μιλά». Εξαιρώ το «Stranger Than Paradise» (1984) ως κορυφαία στιγμή της φιλμογραφίας του και ξεχωρίζω το «Ghost Dog» (1999) και τα «Τσακισμένα Λουλούδια» (2005) ως μοναδικές (άρα και επιτυχημένες) απόπειρες να στραφεί σε κάτι πιο στρωτό και προσβάσιμο αφηγηματικά, πέραν της όλης «cool» φασούλας του ιδίου, που το κοινό του ταυτίζει λανθασμένα με τις δημιουργίες του κι ενίοτε συγχωρεί ακόμη και… μεγάλα τερατουργήματα τα οποία έχει σκηνοθετήσει.

Η αγαπημένη ευκολία του Τζάρμους είναι οι σπονδυλωτές ταινίες. Κάτι που δεν τον βαραίνει τόσο σεναριακά, δεν τον υποχρεώνει να υπογράψει μια ολοκληρωμένη ιστορία, αλλά να σερβίρει στους fans του (πρωτίστως) μερικά hors-d’œuvre βινιετών «χαριτωμενιάς», τα οποία διαδέχονται το ένα το άλλο σαν χωρατά, με την ελπίδα να στέκει ένα κάποιο punchline στο φινάλε, ώστε να θεωρηθεί «αξιομνημόνευτο». Τέτοιες ταινίες έχει κάνει συχνά ο Τζάρμους στο παρελθόν (ας πούμε πως το «Καφές και Τσιγάρα» του 2004 είναι η πιο decent, δικαιολογημένα κυρίως γιατί προήλθε / εμπνεύστηκε από μια σειρά προγενέστερων shorts) και σ’ αυτό το στυλάκι επιστρέφει με το «Father Mother Sister Brother».

Στην προκειμένη, μιλάμε για τρία σχεδόν ισάριθμης διάρκειας φιλμάκια, απόλυτα ασύνδετα μεταξύ τους, τα οποία περιστρέφονται γύρω από έναν πατέρα, μια μητέρα και δύο αδέλφια. Μονάχα τα δύο πρώτα έχουν κάποιους παραπανίσιους «παραλληλισμούς» δράσης που λειτουργούν πιο παιχνιδιάρικα σε διάθεση, κάνοντας το τρίτο κεφάλαιο να μοιάζει εντελώς ξένο, λες και ξεπήδησε κατά λάθος από μία ακόμη ιδέα για… καφέδες και τσιγάρα! Στην πραγματικότητα, βέβαια, και τα τρία μέρη φαντάζουν περισσότερο σαν drafts σκηνών για μεμονωμένα, υποθετικά σενάρια, με ήρωες που δεν δικαιολογούν τις παρουσίες τους, δεν λυτρώνουν τίποτα, δεν αποπνέουν αληθινή ζωή.

Το «Father Mother Sister Brother» παρακολουθείται αμήχανα. Πιο αμήχανα κι από τις ερμηνείες του ονομαστού του καστ, το οποίο περιφέρεται σαν να κάνει guest appearance σε κάτι που… δεν κατανοεί γιατί συμμετέχει! Ελάχιστα ξεχωρίζω το δεύτερο μέρος, με τη «Μητέρα» Σαρλότ Ράμπλινγκ, η οποία κλέβει την παράσταση με τη στωική έκφραση «αφηρημάδας» της, λες και πρόκειται για ένα περαστικό άτομο που κοντοστάθηκε έξω από ένα κινηματογραφικό set, είδε φως και… μπήκε! Ίσως, κάπως άθελά της, με γνήσια εσωτερικότητα, να εκφράζει και τις πιο αληθοφανείς στιγμές του φιλμ, μεμψιμοιρώντας άτονα μπροστά στον ξεπεσμό του πνεύματος, στην παγκόσμια κινηματογραφία και την καλλιτεχνική δημιουργία. Και… bland’s your uncle. Από εμένα.