του Ηλία Φραγκούλη

Οδυνηρά κακό «σινεμά», με το άλλοθι της βιογραφικής προσέγγισης και της «σινεφιλίας», το «Enfant Terrible» (όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του) ξεκινά κραυγαλέα ηλιθιωδώς με το quote «Each man kills the thing he loves», το οποίο πιστώνεται στην ηθοποιό Ζαν Μορό, επειδή το τραγουδούσε στην ταινία «Ο Καβγατζής» (1982)! Ειλικρινά, δεν τους είπε κανείς ότι οι στίχοι του ανήκουν στον Όσκαρ Γουάιλντ;

Μέσα στο πρώτο δεκάλεπτο της ταινίας, ο Όσκαρ Ρέλερ δίνει μία πλήρη εικόνα του τι πρόκειται ν’ ακολουθήσει, στήνοντας τις σκηνές του μεταξύ προβών σε μια θεατρική σκηνή (τα πρώτα του σκηνοθετικά βήματα) και «εξωτερικών» πλάνων σε κλειστά sets, με θεατρινίστικης, σχεδόν ζωγραφικής λογικής «décor» μη προοπτικής. Πρόκειται για μία συνειδητή αισθητική επιλογή, η οποία, όμως, ευνουχίζει την κινηματογραφική υπόσταση του έργου, γεγονός τόσο παράδοξο, από τη στιγμή που το τελευταίο φιλμ του Φασμπίντερ, ο περίφημος «Καβγατζής», κατείχε ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά, δηλαδή αποκλειστική χρήση σκηνικών χώρων, ουχί όμως κατασκευασμένα λες και προορίζονταν για… σχολική θεατρική παράσταση! Ο Φασμπίντερ ήταν ένας πραγματικός δημιουργός, με όραμα και αναρχική διάθεση, «διαφορετικότητα» με νόημα και ματιά σχεδόν ακατέργαστη, ενίοτε και ιδιοφυή. Δεν γνωρίζω την υπόλοιπη φιλμογραφία του Ρέλερ, αλλά κρίνοντας από το αποτέλεσμα εδώ, δηλώνω τυχερός που βρίσκομαι σε άγνοια…

Τα 134 λεπτά πέρασαν πραγματικά δύσκολα, παρακολουθώντας κάτι μεταξύ ερασιτεχνικού «πειράματος» και φάρσας, που σκοπό είχε να… καταστρέψει τη φήμη του τόσο σημαντικού και controversial σκηνοθέτη, ο οποίος πρόλαβε να γυρίσει πάνω από σαράντα ταινίες, μέχρι να πεθάνει από υπερβολική δόση ναρκωτικών, σε ηλικία μόλις 37 ετών. Στο φιλμ, ο Φασμπίντερ παρουσιάζεται ως σαδιστής και άχρηστος, συναισθηματικό ράκος, προσβλητικός στους πάντες γύρω του, τοποθετημένος εντός ενός σύμπαντος απόλυτα decadent και γκροτέσκου. Με τέτοια «αγάπη» τον αντιμετωπίζει ο Ρέλερ…

Μέσα σε όλο αυτό το μπάχαλο, το οποίο μοχθεί να «αντιγράψει» το ύφος της εκάστοτε ταινίας του σαν θεατρινίστικο κακό αστείο, μειώνοντας κάθε ίχνος ριζοσπαστισμού από τον χαρακτήρα του Φασμπίντερ, η σημασία της βιογραφικής κάλυψης της ζωής του σκηνοθέτη εξανεμίζεται ανεπιστρεπτί, χαρίζοντας μονάχα κάποιες στιγμές αθέλητου… γέλιου, με τις σεκάνς αναπαράστασης των κινηματογραφικών Φεστιβάλ (κυρίως Βερολίνο και Κάννες) στα οποία συμμετείχε. Αυτές οι σκηνές ίσως διαθέτουν κάτι το camp, μια αίσθηση «bad movies we love», αλλά σίγουρα δεν αρκούν για ν’ αντέξει κανείς τέτοια ταλαιπωρία. Επίσης, ακόμη και η επαναλαμβανόμενη χρήση του πιο γνωστού μουσικού θέματος του Πέερ Ράμπεν από τον «Καβγατζή», κάπου δοκιμάζει τα νεύρα και την υπομονή του θεατή!