του Ηλία Φραγκούλη

«Το Παιδί και το Δελφίνι» ήταν μία από εκείνες τις ταινίες που αγαπούσα να παρακολουθώ στην τηλεόραση όταν ήμουν μικρό παιδί. Παιζόταν σπάνια, συνήθως σε weekends, δεν μετέδιδε ουσιαστική γοητεία δίχως την τετραχρωμία της εικόνας (ναι, πρόλαβα την αναμετάδοση σε μαυρόασπρο…) ή το πραγματικό, CinemaScope μέγεθός της (καταραμένο pan and scan!), αλλά δεν έπαυε να ασκεί μια περίεργη κινηματογραφική μαγεία, πόσω μάλλον από τη στιγμή που αναγνώριζα και (τα δικά μας) μέρη στα οποία είχε γυριστεί. Στο σινεμά ποτέ δεν είχα την τύχη να τη ζήσω. Όπως της αξίζει.

Το τελευταίο το διαπίστωσα σε δημοσιογραφική προβολή που διοργάνωσα την περασμένη Πέμπτη (στην οποία δεν πάτησαν οι «πρωτοκλασάτοι» και «αστεράτοι»…). Ήταν απίστευτη η συγκίνηση! Τουλάχιστον σε τρεις στιγμές του έργου δάκρυσα. Πραγματικά. Και μιας που το έφερε η κουβέντα, γέλασα και στη σκηνή όπου ένα δάκρυ δεν καταφέρνει να διαπεράσει ποτέ τη βαμμένη βλεφαρίδα «κάγκελο» της Σοφία Λόρεν, για να μείνει κολλημένο έτσι, εκεί! Η ευκαιρία της προσοχής στη σημασία της λεπτομέρειας με έκανε να αισθάνομαι σαν να βλέπω το φιλμ για πρώτη φορά στη ζωή μου! Το μέγεθος μετρά σε αυτές τις παλιές ταινίες, όσο κι αν το σήμερα προσπαθεί να απαξιώσει το ψυχαγωγικό σινεμά του παρελθόντος (και όχι μόνο…) διότι «δεν έχει καλλιτεχνική αξία».

«Το Παιδί και το Δελφίνι» γυρίστηκε στην Ελλάδα εξαιτίας της τεράστιας εμπορικής επιτυχίας του «Πιστεύουμε στον Έρωτα» (1954), το οποίο μετέτρεψε στα μάτια του λαϊκού, mainstream κοινού της Αμερικής τα locations της Ιταλίας σε star. Το ευρωπαϊκό (και δη το μεσογειακό) «έγραφε» στη μεγάλη οθόνη ως κάτι το δελεαστικά εξωτικό, μια δεκαετία μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Έτσι, ο Σπύρος Σκούρας, ο Πρόεδρος της 20th Century Fox τότε, σκέφτηκε πως κάτι παρόμοιο θα μπορούσε να συμβεί και με την αγαπημένη του πατρίδα. Χρησιμοποιώντας τον ίδιο σκηνοθέτη, τον Τζιν Νεγκουλέσκο, και με το υπερόπλο Λόρεν στο αμερικανικό κινηματογραφικό της ντεμπούτο, καταφθάνει σε Αθήνα και Ύδρα (κυρίως), προσθέτει πλάνα νησιών του Αιγαίου σαν ένα είδος τουριστικού οδηγού για μελλοντικούς επισκέπτες, διαφημίζει την ηχητική του θεάτρου της Επιδαύρου κι ανεβάζει τους άρρενες πρωταγωνιστές του, Άλαν Λαντ και Κλίφτον Γουέμπ, μέχρι τα μοναστήρια των Μετεώρων.

Αυτή τη φορά η βάση είναι το ομώνυμο βιβλίο του Ντέιβιντ Ντιβάιν, μια περιπέτεια με φόντο αρχαιοκαπηλίας κι ένα παράπλευρο ρομάντζο που σιγοβράζει εσωτερικά χωρίς το θάρρος να εκδηλωθεί ανοιχτά (έως πότε;). Ένα αρχαίο άγαλμα που ανακαλύπτει η ηρωίδα Φαίδρα στον βυθό της θάλασσας ξυπνά διαφόρων ειδών πάθη, οι αντίπαλες πλευρές που το διεκδικούν παίζουν ύπουλα ή αφελώς, και το φινάλε έχει κάτι να διδάξει πάνω στο ζήτημα των ελληνικών αρχαιοτήτων που «μετανάστευσαν» παράνομα από τη χώρα μας σε περασμένες δεκαετίες. Σχετικά με αυτό το θέμα, το φιλμ περιλαμβάνει εξαιρετικούς διαλόγους «διαξιφισμών» και ατάκες εθνικού ενδιαφέροντος διαχρονικά καίριες που θα προκαλέσουν μεγάλη εντύπωση (και) σήμερα, πόσω μάλλον στους θεατές που (ατυχώς) γνωρίζουν «Το Παιδί και το Δελφίνι» μονάχα επειδή εδώ η Λόρεν τραγουδά (στα ελληνικά!) το «Τι ‘ναι Αυτό που το Λένε Αγάπη» του Τάκη Μωράκη. Ειλικρινά, το έργο έχει να πει πολύ περισσότερα πράγματα από αυτά (τα ανάλαφρα) που φαντάζεται κανείς.

Για εμάς, πια, τούτη η ταινία ουσιαστικά αποτελεί ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο εικόνων της Ελλάδας του ‘56 που ούτε οι εγχώριες φιλμικές παραγωγές δεν μπορούσαν να καταγράψουν και να δείξουν εκείνη την εποχή, ένα «ταξίδι» αναπόλησης που δεν ταυτίζεται τόσο με την εθνική υπερηφάνεια, μα προκαλεί ένα είδος νοσταλγίας για τη χαμένη ομορφιά αυτού του τόπου. Για να διαπιστώσει κανείς πως ίσως τα μοναδικά πράγματα που δεν απωλέσαμε από τότε μέχρι σήμερα είναι… η φιλαργυρία και η κουτοπονηριά.

Υ.Γ. Επειδή σε τούτη τη δουλειά ανέκαθεν με χαρακτήριζαν κάποιοι κώδικες ηθικής, δεν πρόκειται να αξιολογήσω βαθμολογικά «Το Παιδί και το Δελφίνι», όντας και ο διανομέας του. Είναι ένα έργο που αγαπώ (πώς να το κρύψω;) και (προφανώς) προτείνω για ομορφότερες βραδιές εκεί έξω. Όπως σημείωνα και για την «Υψηλή Κοινωνία», άλλωστε, δεν θεωρώ πως το κοινό του 1957 περίμενε να δει τα… «αστεράκια» των κριτικών για να επιλέξει κάτι το πραγματικά διασκεδαστικό για την κινηματογραφική του έξοδο!