της Κατερίνας Ανδρεάκου

«Ταινία για τον εθισμό στα ναρκωτικά ενός λευκού πλουσιόπαιδου από – και καλά – αγαπημένη, «intellectuel» οικογένεια: τι με νοιάζει εμένα και γιατί δεν κάνουν καλύτερα ένα έργο για τον εθισμό των φτωχόπαιδων στον δρόμο;». Αυτή είναι μια πρόταση που διαβάζω συχνά από τους «πολέμιους» αυτής της ταινίας. Και είναι τόσο απλοϊκή, σε σημείο ανοησίας. Κατά πρώτον, το φιλμ βασίζεται στην αληθινή ιστορία της οικογένειας Σεθ, και πιο συγκεκριμένα στα δύο απομνημονεύματα (αμφότερα bestsellers στην Αμερική) του πατέρα Ντέιβιντ και του εν λόγω γιου, Νικ. Κατά δεύτερον, αυτό είναι και το όλο νόημα ύπαρξης τούτης της ταινίας, το μήνυμα πως ο εθισμός μπορεί να συμβεί κυριολεκτικά ακόμη και… «στις καλύτερες οικογένειες».

Ο Ντέιβιντ Σεθ είναι επιτυχημένος δημοσιογράφος που ζει στο Σαν Φρανσίσκο με τη δεύτερη γυναίκα του, Κάρεν, τα δύο μικρά τους παιδιά και τον έφηβο γιο από τον πρώτο του γάμο, τον Νικ. Ο Ντέιβιντ κρατά μια κόσμια αλλά απόμακρη σχέση με την πρώην γυναίκα του, Βίκι, που έτσι κι αλλιώς ζει στην άλλη πλευρά της Αμερικής, και όλα κυλούν αρμονικά, με την οικογένεια (συμπεριλαμβανομένου και του Νικ) να έχει ισχυρότατους δεσμούς αγάπης μεταξύ της. Η Κάρεν έχει σταθεί καλύτερα κι από δεύτερη μάνα στον Νικ, με αμοιβαία συναισθήματα, όμως είναι η σχέση μεταξύ Ντέιβιντ και Νικ που κυριαρχεί, σεναριακά (πόσω μάλλον εξαιτίας των βιβλίων) και συναισθηματικά σε αυτή την άκρως ενδιαφέρουσα και κατά στιγμές βαθιά συγκινητική, ανθρώπινη ιστορία. Μέσα από flashbacks ανά τα χρόνια, γίνεται εμφανές πως οι δυο τους έχουν από εκείνες τις ιδανικές σχέσεις πατέρα – γιου που είναι ταυτόχρονα και κολλητοί φίλοι, και μπορούν να μιλούν με τις ώρες σχεδόν σαν συνομήλικοι. Ο κύκλος εμπιστοσύνης και «φιλίας» μεταξύ τους σπάει αναπάντεχα, όταν ο Νικ, έχοντας φύγει για το κολλέγιο, αρχίζει να πειραματίζεται με ναρκωτικά και εθίζεται στη «μάστιγα» των πρόσφατων δεκαετιών, την κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη. Η συμπεριφορά, ακόμα κι ο χαρακτήρας του, αρχίζουν να αλλάζουν, καθώς η εξάρτηση και οι ψυχοσωματικές συνέπειες του ναρκωτικού εντείνονται, και η οικογένειά του, μαζί με τη φυσική του μητέρα, παρακολουθεί σε κατάσταση απόγνωσης τον σταδιακό «χαμό» του γοητευτικού, πνευματώδους και χαρισματικού της αγοριού. Ο Ντέιβιντ αποφασίζει να αναλάβει δράση, όχι μόνο προσπαθώντας να βοηθήσει πρακτικά το παιδί του, αλλά και ως έμπειρος επαγγελματίας γραφιάς, με μια διεξοδική δημοσιογραφική έρευνα επάνω στη σύνθεση και τις (καταστροφικές) συνέπειες του ναρκωτικού που απειλεί άμεσα τη ζωή του γιου του (αλλά και μιας ολόκληρης νέας γενιάς).

Η πρώτη αγγλόφωνη ταινία του Βέλγου Φέλιξ Φαν Χρούνινχεν («Ραγισμένα Όνειρα») δεν έχει να επιδείξει μεγάλες πρωτοτυπίες στην κινηματογράφηση και την αφηγηματική της δομή, ωστόσο αποφεύγει πανηγυρικά την «κατάρα» που δυστυχώς συναντούν συχνά «ξενόγλωσσοι» σκηνοθέτες οι οποίοι επιχειρούν τη μετάβαση στην Αμερική και κάπου χάνονται στη μετάφραση (ο Όλιβερ Χιρσμπίγκελ με την «Diana» του θα αποτελεί πάντοτε ένα τρανταχτό παράδειγμα). Ο σκηνοθέτης, μαζί με τον μακροχρόνιο συνεργάτη και συμπατριώτη του διευθυντή φωτογραφίας Ρούμπεν Ίμπενς, φτιάχνει μια αληθινά «όμορφη» ταινία γεμάτη ευαισθησία και συμπάθεια απέναντι σε όλα τα θύματα αυτής της οικογενειακής ιστορίας: τον Νικ, τον προικισμένο νεαρό του οποίου η φυσική περιέργεια για τα πάντα γύρω του τον ωθεί στον γκρεμό, αλλά και τον Ντέιβιντ, την Κάρεν, τη Βίκι και τα δύο μικρά του αδέλφια, που αισθάνονται τις καταστροφικές συνέπειες στην καθημερινότητά τους, ανήμποροι όλοι τους να βοηθήσουν ουσιαστικά. Ωστόσο, πέραν της εξαιρετικής, καθάριας κινηματογράφησης, ο Χρούνινχεν θριαμβεύει στη σύλληψη και καθοδήγηση των ερμηνειών των πρωταγωνιστών του. Οι Μόιρα Τίρνεϊ και Έιμι Ράιαν είναι υπέροχες (ειδικά η πρώτη) στους ρόλους της Κάρεν και της Βίκι αντίστοιχα, όμως οι δύο άνδρες ήρωες είναι εκείνοι που αποτελούν τη μεγάλη καρδιά της ταινίας. Αναμενόμενο θα πει κανείς, όμως οι Στιβ Καρέλ και Τιμοτέ Σαλαμέ δεν παίρνουν τους ρόλους τους σαν κάτι απλά δεδομένο. Οι εκάστοτε ερμηνείες τους ξεχειλίζουν από συναίσθημα και ανεπαίσθητες μεταπτώσεις, πρωτίστως ο Καρέλ με αυτή την αβάσταχτα συμπαθή ευαισθησία που τον διακρίνει, αλλά και ο Σαλαμέ, αυτό το νεαρό ταλέντο που πρωτοσυστήθηκε στο παγκόσμιο σινεμά σαν οδοστρωτήρας μόλις πέρσι, με μια άψογη πειθώ εδώ ως το αγόρι που προσπαθεί να ισορροπήσει επικίνδυνα ανάμεσα σε μια αγαπημένη οικογένεια και το λαμπρό του μέλλον, δίπλα στην εξάρτηση σε ένα ναρκωτικό που του κλέβει ύπουλα την προσωπικότητα και την ίδια του τη ζωή.

Γιατί, λοιπόν, να μας νοιάζει αυτή η ιστορία; Γιατί συμβαίνει (και συχνότερα απ’ όσο κατανοούμε όσοι βρισκόμαστε «έξω από το παιχνίδι») έστω κι αν δεν μας «αφορά», μέχρι τη στιγμή που ενδέχεται να χτυπήσει και τη δική μας πόρτα. Και γιατί, κινηματογραφικά μιλώντας, πρόκειται για μια καλοφτιαγμένη, αξιοπρεπή, οπτικά όμορφη και ερμηνευτικά άψογη δουλειά.